Tòa Thương mại thuộc Tòa Thượng thẩm Anh ra lệnh phong tỏa tài sản trên toàn thế giới của hãng hàng không Vietjet, với trị giá tối đa khoảng 251,6 triệu Mỹ kim. Quyết định được ban hành sau khi hãng chưa thanh toán phần lớn số tiền phải trả theo các phán quyết của tòa án Anh, trong vụ tranh chấp kéo dài với FW Aviation, một công ty cho thuê máy bay thuộc hệ thống đầu tư FitzWalter Capital.
Ngày 15 tháng 10 năm 2026, theo phán quyết do Thẩm phán Pushpinder Singh Saini ban hành, FW Aviation (Holdings) 1 Limited, gọi tắt là FWA, Tòa Thương mại thuộc Tòa Thượng thẩm Anh được quyền yêu cầu áp dụng biện pháp phong tỏa tài sản nhằm bảo đảm khả năng thu hồi số tiền Vietjet có bổn phận thanh toán. Theo hồ sơ vụ kiện, FWA là công ty đăng ký tại Jersey, thuộc quyền kiểm soát của quỹ đầu tư FitzWalter Capital đặt trụ sở tại Anh. Vụ tranh chấp phát sinh từ những hợp đồng thuê bốn chiếc phi cơ Airbus, gồm hai chiếc A321-271 và hai chiếc A321-211.
Vụ việc bắt nguồn từ thời kỳ đại dịch COVID-19, khi Vietjet ngưng thanh toán tiền thuê những chiếc phi cơ nói trên, nhưng vẫn tiếp tục khai thác trong khoảng một năm. Sau đó, FWA hủy bỏ các hợp đồng, thu hồi máy bay và khởi kiện, đòi bồi thường vì Vietjet vi phạm những điều khoản đã cam kết. Tháng 7 năm 2024, tòa án Anh tuyên phán quyết bất lợi cho Vietjet, buộc hãng chịu trách nhiệm tài chánh và hoàn trả máy bay. Qua những phiên xử kế tiếp, tổng số tiền Vietjet phải thanh toán, kể cả tiền bồi thường, tiền lời và phí tổn pháp lý, đã tăng lên khoảng 250 triệu Mỹ kim.
Theo hồ sơ tòa án, trong năm 2025, Vietjet chỉ thanh toán 2 triệu Mỹ kim vào ngày 19 tháng 5, trong lúc hãng đang theo đuổi thủ tục kháng cáo. Ngày 24 tháng 6 năm 2025, Tòa Phúc thẩm Anh bác đơn kháng cáo đối với phán quyết về trách nhiệm pháp lý. Đến ngày 31 tháng 7 năm 2026, một phán quyết khác buộc Vietjet thanh toán thêm hơn 18,3 triệu Mỹ kim trước ngày 28 tháng 8 năm 2026. Tuy nhiên, theo hồ sơ được Thẩm phán Saini xem xét, khoản tiền này vẫn chưa được thanh toán. FWA cho biết đã tiến hành nhiều biện pháp tại các quốc gia nhằm thi hành án, nhưng đến nay vẫn chưa thu hồi được một khoản tiền đáng kể nào.
Điều khiến tòa án Anh đặc biệt lưu tâm là những giao dịch có liên quan đến Angelica Holding Limited, một công ty đăng ký tại Quần đảo Cayman. Theo lập luận của FWA, Vietjet đã chuyển giao phần lớn quyền lợi kinh tế liên quan đến danh mục đơn đặt mua phi cơ trong tương lai cho công ty này thông qua những thỏa thuận thanh toán trước khi máy bay được giao. Những quyền lợi ấy bao gồm các khoản tiền có thể phát sinh từ hợp đồng mua máy bay, tiền đặt cọc và những quyền tài sản khác.
Luật sư Ali Malek KC, đại diện Vietjet, lập luận rằng những giao dịch này là hoạt động tài trợ và tái tài trợ thông thường trong kỹ nghệ hàng không, chớ không nhằm trốn tránh nghĩa vụ thanh toán. Tuy nhiên, Thẩm phán Saini nhận định những lời giải thích được đưa ra chưa đủ sức thuyết phục, đồng thời cho rằng có bằng chứng vững chắc về nguy cơ tài sản bị chuyển dịch theo cách có thể gây trở ngại cho việc thi hành án. Ông cũng nêu lên những vấn đề liên quan đến việc Vietjet cung cấp tin tức về các giao dịch và tài sản cho tòa án.
Theo lệnh phong tỏa, những tài sản bị đặt dưới sự hạn chế không chỉ gồm đội phi cơ hiện có, mà còn cả những chiếc máy bay đã đặt mua nhưng chưa được giao, động cơ và thiết bị hàng không đã đặt hàng, các khoản tiền thanh toán trước khi nhận máy bay, quỹ dự phòng bảo trì, tiền đặt cọc thuê phi cơ và một số khoản thu từ việc bán vé thông qua các đại lý. Tổng trị giá tài sản nằm trong phạm vi lệnh phong tỏa được giới hạn ở mức khoảng 251,6 triệu Mỹ kim.
Dầu vậy, lệnh phong tỏa không có nghĩa là toàn bộ phi cơ của Vietjet sẽ lập tức bị tịch thu, hoặc hãng buộc phải ngưng hoạt động. Vietjet vẫn được phép sử dụng tài sản trong những hoạt động thương mại thông thường, nhưng không được tự do chuyển nhượng hoặc định đoạt những tài sản thuộc diện hạn chế nếu không tuân theo các điều kiện do tòa án đặt ra. Một số giao dịch liên quan đến đơn đặt mua phi cơ, quỹ bảo trì và tiền đặt cọc thuê máy bay ở ngoài Việt Nam phải được tòa chấp thuận.
Vụ kiện còn liên quan đến nỗ lực của FWA nhằm yêu cầu bổ nhiệm một người quản lý tài sản để hỗ trợ việc thu hồi khoản nợ. Ngày 30 tháng 9 năm 2026, Thẩm phán Butcher đã nhận định về nguyên tắc rằng việc bổ nhiệm người quản lý tài sản là thích đáng, tùy thuộc vào những điều kiện chi tiết và sự cân xứng giữa biện pháp được áp dụng với phí tổn phát sinh. Đến ngày 15 tháng 10, tòa án tiếp tục chấp thuận lệnh phong tỏa tài sản trên toàn thế giới do Thẩm phán Saini ban hành.
Đối với Vietjet, vụ kiện này đặt hãng trước một thách thức đáng kể về pháp lý và tài chánh, nhất là trong bối cảnh hãng đang có kế hoạch mở rộng đội phi cơ với hàng trăm chiếc đã đặt mua. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa biện pháp bảo toàn tài sản do tòa án áp dụng và việc thu hồi nợ trên thực tế. Lệnh phong tỏa nhằm ngăn chặn tài sản bị chuyển dịch hoặc định đoạt trái với những giới hạn đã được ấn định, chớ không có nghĩa FWA đã thu hồi được toàn bộ số tiền đang tranh chấp. Những diễn biến kế tiếp sẽ tùy thuộc vào thủ tục thi hành án, các quyết định liên quan đến việc quản lý tài sản và việc các bên thi hành những nghĩa vụ theo phán quyết của tòa án Anh.
NGƯỜI QUAN SÁT
