Trong bối cảnh giá dầu thế giới leo thang lên mốc 100 USD/thùng và nhiều quốc gia đang chật vật ứng phó với sự gián đoạn nguồn cung đột ngột từ Trung Đông, Trung Quốc đang sở hữu hai lợi thế chiến lược vượt trội so với các đối thủ địa chính trị của mình: phần lớn phương tiện giao thông mới sử dụng điện năng, và nguồn điện đó chủ yếu được sản xuất từ nội địa.
Suốt nhiều thập kỷ qua, Bắc Kinh đã đầu tư hàng trăm tỷ USD vào xe điện (EV) và năng lượng tái tạo. Chiến lược dài hạn này giờ đây đang chứng minh giá trị khi các quốc gia khác phải vật lộn với những biến động khó lường trên thị trường dầu mỏ. Trung Quốc đã chủ động giảm bớt sự phụ thuộc vào năng lượng nước ngoài thông qua việc mở rộng nguồn cung trong nước và đẩy mạnh phát triển các nguồn năng lượng thay thế như điện mặt trời, điện gió, thủy điện và hạt nhân.
Nhu cầu về dầu tinh chế, xăng và dầu diesel tại Trung Quốc đã giảm trong năm ngoái, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp sụt giảm. Điều này khiến các chuyên gia dự báo rằng mức tiêu thụ dầu khí của Trung Quốc đã đạt đỉnh và quốc gia này hiện ít bị tổn thương trước các cú sốc nguồn cung hơn bao giờ hết.
“Trung Quốc có một vùng đệm an toàn đáng kể so với các nước khác,” bà Michal Meidan, Giám đốc nghiên cứu năng lượng Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Năng lượng Oxford, nhận định. “Sự gián đoạn nguồn cung và việc giá cả leo thang không tác động quá lớn đến vận hành của nền kinh tế nước này.”
Vị thế dẫn đầu về xe điện
Trong vài năm gần đây, Trung Quốc đã chuyển đổi thị trường ô tô lớn nhất thế giới từ xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang xe điện nhanh hơn bất kỳ nền kinh tế lớn nào khác. Năm 2025, doanh số xe điện tại Trung Quốc cao hơn phần còn lại của thế giới cộng lại.
Theo Hiệp hội Xe du lịch Trung Quốc, một nửa số xe mới bán ra tại nước này là xe điện hoặc xe hybrid. Khoảng 1/3 tổng số xe tải hạng nặng mới cũng chạy hoàn toàn bằng điện. Để so sánh, tại Hoa Kỳ, chỉ khoảng 22% số xe mới bán ra trong năm 2025 là xe hybrid hoặc xe điện.
Cách đây một thập kỷ, vị thế dẫn đầu của Trung Quốc trong lĩnh vực xe điện khó có thể hình dung được. Tuy nhiên, chính phủ nước này đã rót khoảng 300 tỷ USD vào các chiến lược phát triển công nghệ nội địa. Từ năm 2016 đến 2022, hàng tỷ USD trợ cấp trực tiếp đã được đổ vào các nhà sản xuất ô tô. BYD – công ty nhận được phần lớn nguồn hỗ trợ – đã chính thức vượt qua Tesla để trở thành nhà bán lẻ xe điện lớn nhất thế giới vào năm ngoái.
Mục tiêu an ninh năng lượng
Đối với Bắc Kinh, việc chuyển đổi sang năng lượng sạch không đơn thuần vì môi trường, mà là nỗ lực giải quyết sự lệ thuộc vào năng lượng. Từ những lo ngại về eo biển Malacca hồi đầu những năm 2000, Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng kho dự trữ dầu chiến lược và đa dạng hóa nguồn năng lượng.
Hiện nay, dầu mỏ và khí đốt tự nhiên chỉ chiếm khoảng một phần tư tổng nhu cầu năng lượng của Trung Quốc. Phần còn lại được đáp ứng bằng than đá và các nguồn hạt nhân, tái tạo. Mathias Larsen, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Grantham thuộc Trường Kinh tế London, nhận định: “An ninh năng lượng luôn là ưu tiên hàng đầu, là động lực cốt lõi cho sự chuyển dịch này.”
Vẫn còn những rủi ro hiện hữu
Mặc dù vậy, người dân Trung Quốc không hoàn toàn tránh khỏi tác động từ việc giá dầu tăng cao. Nhiều hộ gia đình vẫn phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu để sưởi ấm, và các nhà máy cần hóa dầu để sản xuất nguyên liệu thô.
Vào thứ Hai vừa qua, khi giá dầu tiến sát mức 120 USD, dòng người đổ dồn về các trạm xăng tại nhiều thành phố ở Trung Quốc đã kéo dài bất tận. Cơ quan kế hoạch kinh tế hàng đầu của Trung Quốc đã phải tăng giá bán lẻ xăng dầu thêm 5%, mức tăng lớn nhất trong bốn năm, đưa giá xăng trung bình lên khoảng 4,20 USD/gallon.
Trên mạng xã hội RedNote, một nữ tài xế đã bày tỏ sự bức xúc khi đăng tải hình ảnh đổ xăng cho chiếc Audi A5 của mình: “Trước đây chúng ta gọi là ‘đổ đầy bình’, giờ đây gọi là ‘trả giá đắt cho xe xăng’. Mỗi lần đạp ga, tôi có cảm giác như tim mình đang rỉ máu vậy.”
Nguồn nytimes
