Một nhóm phóng viên tại đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) hôm thứ Hai đã đệ đơn kiện, cáo buộc chính quyền Trump đang biến những gì còn sót lại của cơ quan truyền thông quốc tế này thành một công cụ tuyên truyền, trong khi phần lớn các hoạt động khác bị đình trệ do chính phủ đóng cửa.
Đơn kiện được đệ trình lên Tòa án Quận Hoa Kỳ tại Washington, lập luận rằng các chương trình phát sóng của VOA nhắm vào các khu vực như Iran, Trung Quốc, Bắc Hàn và cộng đồng người Kurd không còn giữ được tính khách quan như luật định. Thay vào đó, nội dung chỉ đơn thuần lặp lại các quan điểm của Tòa Bạch Ốc và dập tắt những tin tức mà chính quyền muốn hạ thấp tầm quan trọng.
Đáp lại, Cơ quan Truyền thông Toàn cầu Hoa Kỳ (USAGM) – đơn vị quản lý VOA – tuyên bố rằng ngân sách từ tiền thuế của người dân phải được sử dụng để hỗ trợ các chương trình phát sóng phản ánh đúng chính sách của Hoa Kỳ và lợi ích của quốc gia.
Cuộc tranh chấp mới nhất này phản ánh sự đối lập sâu sắc về quan điểm giữa đội ngũ báo chí và chính quyền của Tổng thống Donald Trump – vốn luôn thúc đẩy các kênh truyền thông thân hữu và hiếm khi đưa ra các câu hỏi chất vấn gay gắt, đặc biệt là tại Ngũ Giác Đài.
Tuần trước, một thẩm phán liên bang đã ra lệnh đưa hàng trăm phóng viên VOA (những người bị buộc tạm nghỉ việc có hưởng lương trong suốt một năm qua) trở lại làm việc. Thẩm phán nhận định rằng bà Kari Lake, người được ông Trump chọn để điều hành USAGM, đã vượt quá thẩm quyền của mình. Chính quyền hiện đang kháng cáo quyết định này.
Tranh cãi về tính độc lập của báo chí
Đài VOA, vốn giữ vai trò truyền tải thông tin khắp thế giới từ thời Đệ nhị Thế chiến, được thiết kế để trình diễn giá trị của tự do báo chí đối với các quốc gia chưa có truyền thống này. Tuy nhiên, các phóng viên Barry Newhouse, Ayesha Tanzeem, Dong Hyuk Lee và Ksenia Turkova cho biết những nhân vật trung thành với ông Trump đã được cài cắm để chỉ đạo nội dung cho số ít các chương trình phát sóng còn duy trì.
Đơn kiện dẫn chứng: các bản tin về cuộc chiến với Iran gửi đến quốc gia này hoàn toàn thiếu vắng số liệu tử vong do không kích của Mỹ, cũng như thiếu quan điểm của các nhà lãnh đạo chính trị thế giới ngoài chính quyền. Vụ ném bom trúng một trường tiểu học tại Iran cũng “hầu như không được nhắc tới”. Ngoài ra, quan chức do bà Kari Lake bổ nhiệm để giám sát các dịch vụ tiếng Ba Tư, tiếng Kurd và tiếng Afghanistan yêu cầu tất cả các khách mời xuất hiện trên sóng phải được ông ta phê duyệt.
“Thông qua báo chí của VOA, những người sống dưới các chế độ độc tài có thể nếm trải hương vị của dân chủ,” các nguyên đơn cho biết trong một tuyên bố chung. “Nếu không có sự liêm chính trong biên tập, VOA sẽ không khác gì những chiếc loa phóng thanh của chính phủ mà khán giả vốn đã quá quen thuộc ở đất nước họ.”
Xung đột về định hướng chính sách
Chính quyền Trump từ lâu đã đặt câu hỏi về việc liệu người đóng thuế có nên chi trả cho những ý kiến đi ngược lại lợi ích của Mỹ hay không. Trong phiên điều trần tại Quốc hội năm ngoái, bà Kari Lake đã đề xuất xóa bỏ “bức tường lửa” truyền thống giữa chính phủ và các phóng viên tại các cơ quan như VOA hay đài Á Châu Tự Do (RFA) và đài Châu Âu Tự Do (RFE/RL).
Bà Lake tuyên bố: “Chúng ta cần có quyền kiểm soát đối với loại nội dung được đưa ra. Nó phải phù hợp với chính sách đối ngoại của chúng ta.”
Trong thông cáo vào thứ Hai, USAGM khẳng định họ có trách nhiệm giám sát các mạng lưới truyền thông của mình và đảm bảo tuân thủ Hiến chương VOA – văn bản yêu cầu báo chí phải có thẩm quyền, chính xác, đồng thời trình bày rõ ràng các chính sách của Hoa Kỳ.
Vụ kiện của các phóng viên VOA hiện nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các tổ chức bảo vệ quyền tự do ngôn luận như PEN America và Phóng viên không biên giới (RSF).
