Tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã diễn ra một cuộc khẩu chiến gay gắt giữa Trung Quốc, Nhật Bản và Liên minh châu Âu, phơi bày những rạn nứt ngày càng nguy hiểm trên các vùng biển chiến lược…
Ngày 27 tháng 4 năm 2026, tại trụ sở Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc ở New York, một phiên họp về an ninh hàng hải tưởng như chỉ mang tính chuyên môn đã nhanh chóng biến thành một màn đối đầu căng thẳng giữa các cường quốc. Không có tiếng súng, nhưng từng lời phát biểu đều nặng như đòn cân não, nơi mỗi câu chữ đều được cân nhắc kỹ càng như một nước cờ ngoại giao.
Đại diện phía Nhật Bản, Thứ trưởng Ngoại giao Ayano Kunimitsu, là người mở màn. Trong bài phát biểu, bà bày tỏ mối “quan ngại sâu sắc” về tình hình tại Biển Hoa Đông và Biển Đông, đồng thời nhắc lại lập trường của Tokyo là phản đối mọi hành động thay đổi nguyên trạng bằng vũ lực. Những câu chữ ngoại giao quen thuộc được sử dụng, nhưng thông điệp thì không hề vòng vo. Dù không nêu đích danh, ai trong phòng họp cũng hiểu đối tượng mà Nhật Bản đang nhắm tới.
Ngay sau đó, đại diện của Liên minh châu Âu, ông Stavros Lambrinidis, tiếp lời với giọng điệu cứng rắn không kém. Ông cảnh báo rằng căng thẳng tại Biển Đông đang đe dọa một trong những tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới, nơi mỗi ngày có lượng hàng hóa trị giá hàng nghìn tỷ đô-la đi qua. Theo ông, đây không còn là chuyện riêng của khu vực, mà là thách thức trực tiếp đối với trật tự quốc tế dựa trên luật lệ – điều mà châu Âu luôn nhấn mạnh trong các diễn đàn toàn cầu.
Phản ứng từ phía Trung Quốc đến nhanh và dứt khoát. Phó Đại sứ tại Liên Hợp Quốc, Tôn Lỗi, bác bỏ toàn bộ các lập luận từ Tokyo và Brussels. Ông cho rằng những phát biểu của Nhật Bản là “vô căn cứ” và “đảo lộn trắng đen”, đồng thời yêu cầu phía EU chấm dứt các nhận xét mà ông cho là thiếu trách nhiệm. Giọng điệu không chỉ nhằm phản bác mà còn mang tính cảnh cáo rõ rệt: Bắc Kinh không chấp nhận bất cứ nỗ lực nào nhằm đưa vấn đề mà họ xem là lợi ích cốt lõi ra trước quốc tế.
Căng thẳng không dừng lại ở Biển Đông. Trong phần phát biểu của mình, Tôn Lỗi chuyển hướng sang Eo biển Đài Loan, cáo buộc Nhật Bản điều tàu chiến tới khu vực này để phô trương lực lượng và gửi đi “tín hiệu sai lầm nghiêm trọng” tới những lực lượng mà Bắc Kinh gọi là ly khai. Đây không còn là phản ứng đơn thuần mà là cách mở rộng mặt trận tranh luận, kéo Tokyo vào một điểm nóng khác đầy nhạy cảm.
Thực tế, những gì diễn ra trong phòng họp Hội đồng Bảo an chỉ là phần nổi của một vấn đề lớn hơn rất nhiều. Từ đầu năm 2026 đến nay, khu vực Biển Đông liên tục ghi nhận các hoạt động gia tăng, từ tuần tra hải quân, tập trận cho đến những vụ va chạm trên biển. Những diễn biến này chưa đủ để dẫn tới xung đột trực diện, nhưng đủ để duy trì một trạng thái căng thẳng kéo dài, điều mà giới phân tích thường gọi là “xung đột vùng xám”.
Ở phía Đông, tranh chấp giữa Trung Quốc và Nhật Bản tại Biển Hoa Đông vẫn chưa hạ nhiệt. Các khu vực tranh chấp tiếp tục là điểm nóng, nơi tàu tuần tra và máy bay quân sự hai bên thường xuyên áp sát nhau ở khoảng cách rất nguy hiểm. Chỉ cần một sai lầm nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả khó lường.
Trong bối cảnh đó, phát biểu của Ayano Kunimitsu không chỉ mang tính cảnh báo, mà còn nằm trong chiến lược rộng hơn của Tokyo nhằm tăng cường hiện diện và vai trò tại khu vực. Nhật Bản trong những năm gần đây đã từng bước nới lỏng các ràng buộc quân sự, mở rộng hợp tác quốc phòng với các đối tác và tham gia sâu hơn vào các cơ chế an ninh đa phương.
Đối với Liên minh châu Âu, việc lên tiếng về Biển Đông không còn là điều mới. Dù không có lợi ích trực tiếp như các quốc gia trong khu vực, EU ngày càng coi tự do hàng hải là vấn đề sống còn đối với nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại toàn cầu. Những phát biểu của Stavros Lambrinidis vì thế mang tính nhất quán, đồng thời phản ánh tham vọng của châu Âu trong việc góp phần định hình luật chơi quốc tế.
Còn với Trung Quốc, mọi chỉ trích từ bên ngoài đều được nhìn qua lăng kính chủ quyền và an ninh quốc gia. Việc phản ứng mạnh mẽ không chỉ nhằm bảo vệ lập trường mà còn để gửi tín hiệu rằng Bắc Kinh sẵn sàng đối đầu về mặt ngoại giao khi cần thiết. Trong một thế giới ngày càng nhiều điểm nóng, sự cứng rắn trở thành công cụ để giữ vị thế.
Điều đáng chú ý của phiên họp ngày 27 tháng 4 không chỉ nằm ở những gì được nói ra, mà còn ở những điều không được nói. Không ai trực tiếp nhắc đến khả năng xung đột, nhưng mọi phát biểu đều xoay quanh nguy cơ đó. Không có lời đe dọa công khai, nhưng từng câu chữ đều hàm chứa tính răn đe.
Khi các cường quốc cùng bàn về một vấn đề nhưng sử dụng những cách diễn đạt khác nhau, đó thường là dấu hiệu của một sự chia rẽ sâu sắc. Và khi những bất đồng ấy được đưa ra tại diễn đàn cao nhất của Liên Hợp Quốc, điều đó cho thấy mức độ nghiêm trọng đã vượt xa phạm vi khu vực.
Phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc khép lại mà không có nghị quyết nào được thông qua. Nhưng điều đó không có nghĩa là mọi chuyện dừng lại. Ngược lại, nó giống như một khoảng lặng trước khi căng thẳng tiếp tục gia tăng ở những nơi khác – trên biển, trên không, và cả trong những cuộc thương lượng kín mà công chúng không có cơ hội biết tới.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp+ bình luận)
