Houthi tiếp tục mở rộng ảnh hưởng tại Biển Đỏ, Saudi Arabia đáp trả bằng những cuộc oanh kích, trong lúc giá dầu Brent vượt mức 107 Mỹ kim một thùng. Một cuộc chiến trong khu vực đang có nguy cơ biến thành cơn địa chấn đối với ngành hàng hải và nền kinh tế toàn cầu…
Trung Đông đang mở thêm một mặt trận nguy hiểm ngay trên tuyến hàng hải quốc tế. Ngày 14/9/2026, hãng AP đưa tin lực lượng Houthi tại Yemen đã chiếm hai hòn đảo chiến lược Greater Hanish và Lesser Hanish ở phía nam Biển Đỏ, qua đó củng cố vị trí của họ quanh Bab el-Mandeb, eo biển được coi là một trong những yết hầu hàng hải quan trọng nhất thế giới. Diễn biến này xảy ra chỉ vài ngày sau khi Houthi chiếm thành phố cảng Mokha và đảo Mayun, đẩy cuộc chiến Yemen tới sát tuyến vận tải nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Điều đáng lo ngại là cuộc đối đầu vốn đã nóng bỏng tại Vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz nay lại hình thành thêm một điểm nghẽn ở phía tây bán đảo Ả Rập.
Theo AP ngày 14/9, các tay súng Houthi đã đưa lực lượng lên Greater Hanish và Lesser Hanish, hai hòn đảo nằm cách Bab el-Mandeb khoảng 160 cây số về phía bắc. Hai viên chức chính phủ Yemen và một viên chức Houthi xác nhận lực lượng nổi dậy tiến vào các đảo này sau khi hàng trăm binh sĩ thuộc phe chính phủ được Saudi Arabia yểm trợ rút khỏi khu vực. Việc mất hai hòn đảo nói trên đặc biệt đáng chú ý bởi Houthi hiện đã kiểm soát hoặc gây áp lực lên một chuỗi vị trí chiến lược gồm Mokha, Mayun, Perim và khu vực duyên hải Yemen đối diện Bab el-Mandeb. AP nhận định những bước tiến này đang giúp Houthi siết chặt hơn khả năng gây áp lực lên tuyến vận tải biển quan trọng của khu vực.
Nhìn rộng ra, đây không phải là một cuộc tấn công riêng lẻ. Ngày 10/9, Reuters đưa tin Houthi đã chiếm thành phố cảng Mokha, một địa điểm nằm gần Bab el-Mandeb. Chỉ một ngày sau, lực lượng này tiến tới đảo Perim, nằm ngay giữa cửa ngõ Biển Đỏ. Reuters khi đó cảnh báo bước tiến của Houthi có thể đe dọa trực tiếp Bab el-Mandeb, tuyến đường mà các tàu chở dầu và hàng hóa sử dụng để đi lại giữa Ấn Độ Dương, Biển Đỏ và Địa Trung Hải.
Phía Saudi Arabia cũng không đứng ngoài cuộc. Reuters ngày 13/9 cho biết Houthi đã mở một cuộc tấn công lớn nhắm vào căn cứ không quân Khamis Mushait của Saudi Arabia, trong khi những nguồn tin khác cho biết Riyadh đã gia tăng các cuộc oanh kích nhắm vào lực lượng Houthi tại Yemen. Những cuộc giao tranh này đã biến khu vực ven Biển Đỏ thành một mặt trận mới trong cuộc xung đột vốn đang lan rộng tại Trung Đông. Reuters cho biết Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã điện đàm với Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump để đề nghị hỗ trợ quân sự chống Houthi. Washington hiện chưa trực tiếp mở những cuộc oanh kích mới, nhưng cam kết hỗ trợ Saudi Arabia về tình báo và xác định mục tiêu. Ngày 14/9, Mohammed bin Salman tiếp Tư lệnh Bộ Chỉ huy Trung tâm Hoa Kỳ, Đô đốc Brad Cooper, tại Jeddah để thảo luận về tình hình đang mỗi lúc một căng thẳng.
Trong lúc chiến sự gia tăng, một vấn đề khác lập tức nổi lên: dầu mỏ. Ngày 12/9, Saudi Arabia thông báo tạm thời đóng đường ống East-West sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái. Đây là tuyến đường dài khoảng 1.200 cây số, có nhiệm vụ đưa dầu từ các khu vực sản xuất ở miền đông Saudi Arabia ra cảng Yanbu bên bờ Biển Đỏ, giúp Riyadh tránh phải hoàn toàn lệ thuộc vào eo biển Hormuz. Reuters cho biết nếu đường ống tiếp tục ngưng hoạt động trong một thời gian dài, nguồn dầu xuất cảng của Saudi Arabia sẽ chịu áp lực rất lớn.
Đến ngày 14/9, ảnh hưởng đã phản ảnh tức thời trên thị trường. Reuters ghi nhận giá dầu Brent có lúc tăng hơn 3%, lên khoảng 108 Mỹ kim một thùng; một bản cập nhật khác cho thấy Brent ở mức 107,51 Mỹ kim một thùng, trong khi dầu WTI vượt 102 Mỹ kim một thùng. Đây là mức tăng mạnh trong lúc giới giao dịch lo ngại nhiều tuyến vận chuyển năng lượng cùng lúc bị đe dọa. Không chỉ Houthi gây áp lực tại Bab el-Mandeb, tàu bè qua eo biển Hormuz cũng tiếp tục phải đối diện với nguy cơ bị tấn công.
Điều khiến thị trường đặc biệt lo ngại là hai tuyến hàng hải quan trọng đang cùng lúc chịu sức ép. Hormuz nằm giữa Iran và bán đảo Ả Rập, trong khi Bab el-Mandeb nối Biển Đỏ với Vịnh Aden. Nếu một trong hai tuyến bị đình trệ, các hãng tàu có thể phải đổi hướng; còn nếu cả hai cùng lâm nguy, phí chuyên chở năng lượng và hàng hóa sẽ tăng vọt. Reuters ngày 14/9 cho biết giá cước tàu chở dầu đã tăng lên mức kỷ lục trong lúc nhiên liệu hàng hải trở nên khan hiếm hơn. Những chiếc tàu vẫn còn sử dụng tuyến Biển Đỏ, nhưng nguy cơ an ninh ngày càng cao đang khiến phí vận chuyển mỗi lúc một đắt đỏ.
Một hậu quả khác ít được chú ý nhưng rất đáng ngại là lạm phát. Giá dầu tăng không chỉ ảnh hưởng tới xăng dầu. Dầu mỏ là nguyên liệu đầu vào của ngành vận tải, hàng không, hóa chất, nhựa và hàng loạt kỹ nghệ khác. Khi tàu bè phải đi vòng xa hơn hoặc phải trả phí bảo hiểm cao hơn, giá hàng hóa tới tay người tiêu thụ sau cùng cũng có thể tăng theo. Reuters cho biết giá dầu tăng đang tạo thêm áp lực đối với các ngân hàng trung ương, trong đó Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ phải cân nhắc chính sách lãi suất trong bối cảnh lạm phát chịu ảnh hưởng từ năng lượng.
Trong khi đó, tình hình tại Yemen cũng ngày càng nghiêm trọng. AP cho biết hơn 80.000 người đã phải bỏ nhà cửa trong những tuần gần đây vì giao tranh tái diễn. Các lực lượng Houthi tiếp tục mở rộng quyền kiểm soát dọc theo bờ biển phía tây Yemen, trong khi lực lượng chính phủ được Saudi Arabia yểm trợ đang tìm cách tập hợp để phản công. Cuộc chiến vì thế không còn đơn thuần là cuộc tranh giành quyền lực bên trong Yemen mà đã gắn trực tiếp với cuộc đối đầu rộng lớn hơn giữa Iran, Saudi Arabia và Hoa Kỳ.
Đáng chú ý, những nỗ lực ngoại giao cũng đang gặp trở ngại. Một cuộc gặp dự trù tại Oman giữa Iran và các quốc gia vùng Vịnh nhằm bàn về an ninh eo biển Hormuz đã bị hoãn lại. Ngoại trưởng Oman Sayyid Badr Albusaidi cho biết cuộc họp được trì hoãn nhằm tạo thêm sự đồng thuận. Reuters cho biết Iran vẫn đặt ra những điều kiện liên quan tới việc mở lại Hormuz, trong khi Saudi Arabia và các quốc gia vùng Vịnh lo ngại rằng bất cứ thỏa thuận nào cũng có thể không đủ sức bảo đảm an toàn cho tàu bè.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
