Hàng loạt tướng lãnh của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc bỗng dưng “mất tích” giữa lúc Tập Cận Bình thắt chặt quyền lực, đẩy nội bộ quân đội vào vòng xoáy thanh trừng căng như dây đàn…
Trong những ngày cuối tháng 3/2026, bầu không khí trong giới lãnh đạo quân sự Trung Quốc trở nên nặng nề và im lặng bất thường. Một số tướng lãnh cấp cao đột nhiên vắng mặt khỏi các sự kiện công khai, không xuất hiện trên truyền thông nhà nước, và không có bất kỳ lời giải thích chính thức nào. Phía sau sự im lặng đó là một chiến dịch thanh lọc đang tăng tốc dưới bàn tay Tập Cận Bình, người nhiều năm qua theo đuổi mục tiêu kiểm soát tuyệt đối quân đội.
Ngày 18/3/2026, truyền thông Trung Quốc đưa tin ngắn gọn về việc một số quan chức quân đội “đang bị điều tra vì vi phạm kỷ luật nghiêm trọng”. Dù không nêu danh tính cụ thể, các nguồn tin quốc tế xác nhận rằng danh sách này bao gồm những nhân vật từng nắm giữ các vị trí then chốt trong hệ thống chỉ huy, trong đó có các tướng lĩnh thuộc lực lượng tên lửa chiến lược – nhánh xương sống trong học thuyết răn đe quân sự Bắc Kinh.
Đây không phải lần đầu chiến dịch thanh lọc lan sâu vào quân đội, nhưng mức độ và tốc độ lần này khiến nhiều nhà quan sát kinh ngạc. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm, nhiều vị trí cấp cao đã thay đổi người nắm giữ. Một số tướng lãnh từng được xem là “ngôi sao đang lên” bỗng dưng biến mất khỏi mọi danh sách chính thức, tạo ra khoảng trống quyền lực khó lý giải.
Theo các nhà phân tích tại Center for Strategic and International Studies, chiến dịch này không chỉ đơn thuần chống tham nhũng. Nó phản ánh nỗi lo sâu xa hơn của Tập Cận Bình về lòng trung thành trong quân đội. “Đối với ông ấy, kiểm soát chính trị luôn là ưu tiên số một, thậm chí còn hơn cả năng lực tác chiến,” một chuyên gia nhận định.
Những dấu hiệu bất ổn lộ rõ từ cuối năm 2025, khi nhiều cuộc kiểm tra nội bộ được tiến hành tại các đơn vị chủ lực. Các báo cáo rò rỉ cho thấy tình trạng tham nhũng, mua bán chức vụ, và quản lý yếu kém vẫn tồn tại dai dẳng, bất chấp nhiều năm cải tổ. Điều này dấy lên lo ngại rằng, dù hiện đại hóa nhanh chóng, quân đội Trung Quốc vẫn còn nhiều lỗ hổng nghiêm trọng về tổ chức và kỷ luật.
Trong bối cảnh đó, Tập Cận Bình với vai trò Chủ tịch Quân ủy Trung ương quyết định đẩy mạnh chiến dịch thanh lọc. Các cuộc điều tra được mở rộng, không chỉ nhắm vào tham nhũng mà còn tập trung vào “biểu hiện thiếu trung thành” và “lệch lạc chính trị”. Đây là những khái niệm mơ hồ nhưng có sức mạnh loại bỏ bất kỳ ai bị nghi ngờ không hoàn toàn đứng về phía lãnh đạo tối cao.
Điểm nóng của chiến dịch là lực lượng tên lửa, nơi kiểm soát kho vũ khí chiến lược Trung Quốc. Việc nhiều sĩ quan cấp cao bị điều tra hay thay thế dấy lên câu hỏi về mức độ ổn định trong hệ thống chỉ huy. Một số nhà phân tích lo ngại việc thay đổi nhân sự liên tục có thể làm gián đoạn chuỗi chỉ huy, đặc biệt trong tình huống khẩn cấp.
Song song, các đơn vị hải quân và không quân cũng không thoát khỏi vòng xoáy. Báo cáo nội bộ cho thấy nhiều cuộc đánh giá lại năng lực chỉ huy đang được tiến hành, nhấn mạnh yếu tố “trung thành tuyệt đối với lãnh đạo”. Điều này khiến nhiều sĩ quan lo ngại yếu tố chính trị đang lấn át các tiêu chuẩn chuyên môn.
Trong khi đó, truyền thông Trung Quốc vẽ một bức tranh khác: ca ngợi chiến dịch chống tham nhũng như bước đi cần thiết để “làm trong sạch quân đội” và “tăng cường sức chiến đấu”. Tuy nhiên, sự thiếu minh bạch trong công bố thông tin khiến dư luận quốc tế đặt nhiều câu hỏi.
Tại Washington và các thủ đô phương Tây, giới chức quốc phòng theo dõi sát sao diễn biến. Một số báo cáo cho rằng thanh trừng có thể làm suy yếu khả năng sẵn sàng chiến đấu trong ngắn hạn. Khi lãnh đạo liên tục thay đổi, việc duy trì ổn định và phối hợp tác chiến trở nên khó khăn hơn.
Tuy nhiên, cũng có quan điểm cho rằng đây là bước đi chiến lược của Tập Cận Bình nhằm xây dựng một quân đội hoàn toàn trung thành trước những thách thức địa chính trị. Trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Đài Loan và cạnh tranh với Hoa Kỳ, Bắc Kinh có thể đang chuẩn bị cho các kịch bản đối đầu nghiêm trọng hơn.
Điều khiến nhiều người lo ngại là sự cân bằng mong manh giữa kiểm soát chính trị và hiệu quả quân sự. Một quân đội quá chú trọng vào lòng trung thành có thể mất đi tính linh hoạt và sáng tạo – những yếu tố quan trọng trong chiến tranh hiện đại. Ngược lại, việc nới lỏng kiểm soát có thể dẫn tới nguy cơ mất quyền kiểm soát, điều mà lãnh đạo Trung Quốc luôn tìm cách tránh.
Đến cuối tháng 3/2026, danh sách các tướng lãnh “biến mất” vẫn chưa dừng lại. Mỗi ngày trôi qua lại xuất hiện thêm đồn đoán mới, những cái tên bị nhắc trong các cuộc điều tra. Bên trong hệ thống, bầu không khí nghi kỵ lan rộng, khi không ai chắc ai sẽ là người tiếp theo.
Trong tổng thể, chiến dịch thanh trừng của Tập Cận Bình tạo ra một nghịch lý nguy hiểm. Một mặt củng cố quyền lực và loại bỏ yếu tố rủi ro. Mặt khác, nó cũng có thể làm suy yếu bộ máy quân sự mà Trung Quốc dựa vào để khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Khi cánh cửa phòng họp đóng kín và các quyết định quan trọng được đưa ra trong bóng tối, phần còn lại của thế giới chỉ có thể quan sát và suy đoán.
Nhưng với những gì đang diễn ra trong quân đội Trung Quốc không chỉ là chuyện nội bộ, mà có thể định hình cán cân quyền lực toàn cầu trong những năm tới theo những cách không ai đoán trước được./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (Tồng hợp: AP, Xinhua,BBC…)
