Từ một trò châm biếm xuất hiện trên mạng xã hội, “Đảng Con Gián” bất ngờ biến thành một phong trào phản kháng mạnh mẽ của giới trẻ Ấn Độ. Hàng chục ngàn người trẻ đã xuống đường tại thủ đô New Delhi, đưa ra những câu hỏi gay gắt về nền giáo dục, tình trạng việc làm và niềm tin của thế hệ Gen Z đối với cách vận hành của guồng máy công quyền hiện nay…
Ngày 22 tháng 7 năm 2026, Ấn Độ tiếp tục chứng kiến một đợt biểu tình lớn do giới trẻ, đặc biệt là thế hệ Gen Z, dẫn đầu. Hàng chục ngàn người đã tập trung tại khu vực Jantar Mantar cùng nhiều tuyến đường trung tâm ở thủ đô New Delhi để yêu cầu Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức.
Điểm đặc biệt trong phong trào lần này là lực lượng đứng phía sau không phải một đảng phái chính trị lâu đời, mà lại bắt nguồn từ Cockroach Janta Party (CJP), còn được nhiều người gọi vui là “Đảng Con Gián”. Đây là một phong trào khởi đầu từ những bài viết mang tính châm biếm trên mạng xã hội, nhưng chỉ trong vài tháng ngắn ngủi đã phát triển thành một hiện tượng xã hội thu hút sự chú ý rộng lớn trong giới trẻ Ấn Độ.
Theo Reuters và AP, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến làn sóng biểu tình là vụ bê bối rò rỉ đề thi trong kỳ thi tuyển sinh y khoa quốc gia NEET, một trong những kỳ thi quan trọng và cạnh tranh khốc liệt nhất tại Ấn Độ, với khoảng hai triệu thí sinh tham dự mỗi năm.
Sau khi vụ việc xảy ra, kỳ thi bị buộc phải hủy bỏ, khiến hàng triệu học sinh và gia đình rơi vào tình trạng hoang mang, bất mãn. Vụ bê bối này trở thành giọt nước tràn ly đối với nhiều người trẻ vốn đã chịu áp lực nặng nề từ hệ thống giáo dục cạnh tranh gay gắt, tình trạng thất nghiệp cao và cơ hội tìm kiếm việc làm ngày càng khó khăn.
Theo những thông tin được Reuters dẫn lại, một số trường hợp học sinh tự tử được cho là có liên quan đến cú sốc tinh thần sau vụ bê bối thi cử, khiến sự phẫn nộ trong xã hội càng dâng cao.
Người được xem là nhân vật khởi xướng phong trào là ông Abhijeet Dipke, 30 tuổi, một chuyên gia truyền thông chính trị và từng là sinh viên Đại học Boston.
Ban đầu, ông thành lập Cockroach Janta Party như một hình thức châm biếm sau khi chữ “cockroach” (con gián) xuất hiện trong những cuộc tranh luận công khai liên quan đến tình trạng thất nghiệp của giới trẻ.
Tuy nhiên, điều tưởng chừng chỉ là một trò đùa trên mạng lại nhanh chóng trở thành biểu tượng cho sự bất mãn của một bộ phận thanh niên Ấn Độ. Chỉ trong một thời gian ngắn, phong trào này thu hút hàng triệu người theo dõi trên các nền tảng trực tuyến, trước khi biến thành những cuộc xuống đường quy mô lớn tại New Delhi.
Ngày 20 tháng 7, đúng lúc Quốc hội Ấn Độ khai mạc kỳ họp mùa mưa, hàng chục ngàn người biểu tình đã tiến về khu vực gần tòa nhà Quốc hội để bày tỏ sự phản đối.
Cảnh sát Delhi đã được huy động để giữ trật tự, dựng hàng rào an ninh và sử dụng các biện pháp giải tán đám đông khi đoàn người tìm cách tiến sâu hơn vào khu vực hạn chế.
Theo Reuters cùng nhiều hãng thông tấn quốc tế, đã có nhiều người biểu tình và cảnh sát bị thương trong các vụ xô xát xảy ra giữa hai bên.
Sau đó, hàng trăm người tiếp tục ở lại khu vực Jantar Mantar, dựng lều tạm và tuyên bố sẽ không rời đi cho đến khi Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan từ chức.
Không chỉ dừng lại ở yêu cầu thay đổi nhân sự, phong trào còn đưa ra nhiều đòi hỏi rộng hơn như cải tổ toàn diện hệ thống thi cử, điều tra trách nhiệm trong các vụ rò rỉ đề thi, hỗ trợ các gia đình có học sinh bị ảnh hưởng và tăng cường sự minh bạch trong quá trình tuyển dụng công chức.
Một số nhóm biểu tình cũng lên tiếng ủng hộ nhà hoạt động Sonam Wangchuk, người từng tiến hành tuyệt thực để phản đối những chính sách mà ông cho là chưa công bằng đối với giới trẻ.
Việc ông Wangchuk bị lực lượng chức năng đưa khỏi địa điểm tuyệt thực đã trở thành một yếu tố khiến phong trào phản đối lan rộng hơn trong cộng đồng mạng và ngoài đường phố.
Về phía chính phủ, Bộ trưởng Y tế J.P. Nadda đã gặp đại diện của phong trào để tiếp nhận các kiến nghị. Ông cho biết chính phủ sẽ xem xét những yêu cầu được đưa ra.
Trong khi đó, Bộ trưởng Giáo dục Dharmendra Pradhan vẫn chưa chấp nhận lời kêu gọi từ chức.
Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi khẳng định đang tiến hành các biện pháp cải tổ nhằm ngăn chặn gian lận trong thi cử, đồng thời xử lý nghiêm những cá nhân bị cáo buộc liên quan đến vụ rò rỉ đề thi.
Tuy nhiên, nhiều người biểu tình cho rằng những lời cam kết này vẫn chưa đủ để khôi phục niềm tin của hàng triệu học sinh, sinh viên đang cảm thấy bất an về tương lai của mình.
Các đảng đối lập, trong đó có Đảng Quốc đại do ông Rahul Gandhi lãnh đạo, đã công khai bày tỏ sự ủng hộ đối với người biểu tình và chỉ trích cách giải quyết của chính phủ.
Theo giới phân tích, điều khiến phong trào CJP trở nên khác biệt không chỉ nằm ở số lượng người tham gia, mà còn ở thành phần nòng cốt. Khác với nhiều cuộc biểu tình trước đây vốn thường do các tổ chức chính trị truyền thống dẫn dắt, phong trào lần này chủ yếu do thế hệ Gen Z đứng ra tổ chức và lan truyền.
Đây là thế hệ trưởng thành trong thời đại internet, quen thuộc với mạng xã hội và có khả năng huy động lực lượng nhanh chóng mà không cần phụ thuộc nhiều vào các cơ cấu chính trị cũ.
Nhiều nhà quan sát nhận định đây có thể là một trong những thách thức xã hội đáng chú ý nhất đối với Thủ tướng Narendra Modi kể từ khi ông bước vào nhiệm kỳ thứ ba.
Điều khởi đầu từ một vụ bê bối trong kỳ thi tuyển sinh giờ đây đã mở rộng thành cuộc tranh luận lớn hơn về chất lượng giáo dục, cơ hội nghề nghiệp, khả năng vươn lên trong xã hội và niềm tin của giới trẻ đối với các định chế công quyền.
Khi những bất mãn này kết hợp với sức lan truyền mạnh mẽ của mạng xã hội, một phong trào tưởng như chỉ mang tính giễu cợt ban đầu có thể nhanh chóng trở thành một chiến dịch xã hội có sức ảnh hưởng lớn.
Điều đáng chú ý nhất là thông điệp mà phong trào đang gửi đi. Những người trẻ không chỉ phản ứng vì một kỳ thi bị hủy bỏ, mà họ đang đặt câu hỏi sâu xa hơn về sự công bằng, minh bạch và cơ hội trong một hệ thống mà họ phải cạnh tranh để xây dựng tương lai.
Đối với Ấn Độ, một quốc gia có hơn 600 triệu người dưới 25 tuổi, bất kỳ sự suy giảm niềm tin nào từ thế hệ trẻ cũng có thể tạo ra những ảnh hưởng lâu dài về mặt xã hội và chính trị.
Vì vậy, cuộc đối đầu hiện nay không chỉ đơn giản là giữa người biểu tình và lực lượng giữ gìn trật tự. Đây còn là một phép thử đối với khả năng lắng nghe, cải cách và đáp ứng những kỳ vọng ngày càng lớn của một thế hệ trẻ đang đòi hỏi nhiều hơn về sự minh bạch, cơ hội bình đẳng và trách nhiệm giải trình từ bộ máy công quyền.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
