Cuộc đối đầu giữa Hoa Kỳ, Iran và lực lượng Houthi tại Yemen không chỉ là vấn đề an ninh của riêng khu vực Trung Đông, mà còn có khả năng gây ảnh hưởng sâu rộng đến nguồn cung dầu hỏa, thương mại toàn cầu và tình hình kinh tế của nhiều quốc gia trên thế giới…
Ngày 22 tháng 7 năm 2026, Trung Đông tiếp tục trở thành điểm nóng trên bàn cờ chính trị quốc tế khi tình hình giữa Hoa Kỳ, Iran và lực lượng Houthi trở nên căng thẳng hơn sau hàng loạt diễn biến mới. Trong những ngày vừa qua, Hoa Kỳ vẫn duy trì các hoạt động quân sự nhắm vào những mục tiêu mà Washington cho là có liên quan đến khả năng quân sự của Iran. Trong lúc đó, lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố mở rộng các biện pháp phong tỏa hàng hải tại vùng Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb.
Những diễn biến này đã làm dấy lên nhiều lo ngại rằng cuộc khủng hoảng hiện đang lan rộng hơn, đe dọa nghiêm trọng các tuyến đường vận tải biển quan trọng của thế giới và tiếp tục tạo sức ép lên thị trường năng lượng quốc tế.
Theo Reuters, giới chức Hoa Kỳ hiện đặc biệt quan tâm đến khả năng lực lượng Houthi mở rộng hoạt động trên các tuyến hàng hải quốc tế, bởi đây có thể trở thành một mặt trận mới bên cạnh những căng thẳng quân sự giữa Washington và Tehran.
Ngày 22 tháng 7, Houthi tuyên bố sẽ gia tăng các biện pháp ngăn chặn những tàu thuyền có liên quan đến Saudi Arabia đi qua eo biển Bab el-Mandeb, một cửa ngõ chiến lược nối liền Biển Đỏ với Vịnh Aden. Đây là một trong những tuyến đường biển quan trọng bậc nhất thế giới, nơi khoảng 12% lượng hàng hóa thương mại toàn cầu được vận chuyển qua lại, đồng thời cũng là con đường chính đưa dầu khí từ vùng Vịnh sang châu Âu thông qua kênh đào Suez.
Các chuyên gia quân sự nhận định, nếu tình trạng bất ổn tại Bab el-Mandeb tiếp tục gia tăng trong lúc eo biển Hormuz vẫn còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ, thế giới có thể phải đối diện với tình trạng hai tuyến huyết mạch vận chuyển năng lượng cùng lúc bị đe dọa.
Một kịch bản như vậy có thể khiến chi phí vận chuyển hàng hải, phí bảo hiểm tàu biển tăng mạnh, đồng thời tạo áp lực lớn lên giá dầu thế giới. Reuters cho biết giới chức Hoa Kỳ đang theo dõi sát mọi động thái của Houthi và cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào tàu thương mại cũng có thể khiến Washington phải mở rộng phạm vi hoạt động quân sự trong khu vực.
Về phía Hoa Kỳ, Tổng thống Donald Trump tiếp tục giữ lập trường cứng rắn đối với Iran. Trong khi đó, Ngoại trưởng Marco Rubio, trong cuộc phát biểu bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN tại Philippines ngày 22 tháng 7, cho biết Washington vẫn để ngỏ khả năng đối thoại với Tehran.
Tuy nhiên, ông Rubio nhấn mạnh rằng bất cứ hành động nào đe dọa quyền tự do lưu thông trên biển hoặc vi phạm các cam kết quốc tế đều sẽ phải đối mặt với những biện pháp đáp trả thích đáng. Theo ông, việc bảo vệ các tuyến hàng hải quốc tế không chỉ là lợi ích riêng của Hoa Kỳ mà còn là quyền lợi chung của cộng đồng thế giới, không thể để bất kỳ quốc gia hay lực lượng nào biến những tuyến đường này thành công cụ gây áp lực chính trị.
Trong khi đó, Iran tiếp tục bác bỏ những cáo buộc từ phía Washington, cho rằng Hoa Kỳ đang gia tăng sức ép quân sự nhằm làm suy yếu khả năng phòng thủ của Tehran.
Một số nguồn tin cho biết Iran có thể đang tăng cường phối hợp với những lực lượng đồng minh trong khu vực, trong đó có Houthi, nhằm tạo thêm sức ép đối với các tuyến hàng hải chiến lược nếu tình hình tiếp tục leo thang. Tuy nhiên, những thông tin này phần lớn xuất phát từ các nguồn tin không nêu danh tính và chưa được chính quyền Iran chính thức xác nhận.
Không chỉ dừng lại ở mặt trận quân sự, những ảnh hưởng kinh tế từ cuộc khủng hoảng Trung Đông đã bắt đầu lan rộng. Giá dầu thế giới tiếp tục duy trì ở mức cao khi giới đầu tư lo ngại khả năng nguồn cung năng lượng từ khu vực này bị gián đoạn.
Nhiều hãng vận tải biển quốc tế được cho là đang tính toán lại hành trình, đồng thời gia tăng mức phí bảo hiểm đối với các chuyến tàu đi qua khu vực Biển Đỏ. Các nhà phân tích cảnh báo rằng chỉ cần một cuộc tấn công thành công nhằm vào tàu chở dầu hoặc tàu hàng lớn cũng có thể gây ra hiệu ứng dây chuyền đối với thương mại toàn cầu, trong lúc nền kinh tế thế giới vẫn đang cố gắng phục hồi sau nhiều năm đầy biến động.
Tại vùng Đông Nam Á, các quốc gia ASEAN cũng đang đặc biệt chú ý đến tình hình. Bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, nhiều đại biểu bày tỏ sự lo ngại rằng một cuộc xung đột kéo dài tại Trung Đông có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thương mại quốc tế, an ninh năng lượng và triển vọng phát triển kinh tế của khu vực.
Đối với những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào hoạt động xuất nhập cảng như Việt Nam, Singapore, Malaysia và Thái Lan, bất kỳ sự gián đoạn nào trên các tuyến vận tải quốc tế đều có thể làm tăng chi phí chuyên chở, đẩy giá hàng hóa lên cao và tạo thêm áp lực lên đời sống người dân.
Xét trên bình diện chính trị, cuộc đối đầu hiện nay không còn đơn thuần là chuyện riêng giữa Hoa Kỳ và Iran. Đây là một cuộc tranh chấp ảnh hưởng rộng lớn tại Trung Đông, nơi quyền lợi về năng lượng, các tuyến hàng hải chiến lược và vai trò của những lực lượng đồng minh khu vực đang đan xen rất phức tạp.
Việc Houthi gia tăng sức ép tại Biển Đỏ cho thấy một biến động quân sự dù xảy ra tại một khu vực giới hạn vẫn có thể nhanh chóng tác động đến thương mại và kinh tế toàn cầu.
Điều khiến giới quan sát lo ngại nhất hiện nay chính là nguy cơ các bên có thể tính toán sai lầm. Chỉ một vụ tấn công ngoài dự liệu, một cuộc trả đũa vượt quá giới hạn hoặc một sự cố nghiêm trọng trên biển cũng có thể tạo ra phản ứng dây chuyền, kéo theo sự can dự sâu hơn của nhiều quốc gia.
Trong tình hình đó, các nỗ lực ngoại giao vẫn được xem là con đường ít gây tổn thất nhất để làm dịu căng thẳng. Tuy nhiên, khi những lời tuyên bố cứng rắn vẫn tiếp tục được đưa ra và hoạt động quân sự chưa có dấu hiệu chấm dứt, khả năng hạ nhiệt trong thời gian ngắn vẫn còn rất mong manh.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
