Wednesday, November 18, 2026
spot_img

Tập – Putin bắt tay, Trump xuất hiện: thế giới sắp đổi luật chơi?

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc hội kiến với Tổng thống Nga Vladimir Putin bên lề Hội nghị Thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 33. Cuộc gặp diễn ra ngay trước khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đặt chân đến Trung Quốc, chuẩn bị cho cuộc tiếp xúc ba bên. Điều đáng lưu ý là cả Tập Cận Bình lẫn Putin đều đưa ra những lời lẽ phản đối các biện pháp gây áp lực kinh tế của Tây phương, đồng thời cổ võ một trật tự thế giới có nhiều trung tâm quyền lực, thay vì để một vài cường quốc nắm quyền chi phối…

Theo hãng thông tấn Reuters ngày 18 tháng 11 năm 2026, cuộc hội kiến giữa Tập Cận Bình và Vladimir Putin diễn ra vào buổi trưa cùng ngày tại Thâm Quyến Trung  Quốc. Đây là lần thứ năm hai nhà lãnh đạo gặp nhau trực tiếp trong năm 2026, nếu kể cả một cuộc trao đổi qua hệ thống trực tuyến. Hai bên đánh giá mối bang giao Trung – Nga đang tiến triển vững vàng, đồng thời nhấn mạnh sự phối hợp giữa hai nước trong các vấn đề quốc tế. Phía Trung Quốc cho biết hai nhà lãnh đạo đã trao đổi về việc bảo vệ hòa bình thế giới và duy trì sự ổn định chiến lược trong bang giao giữa các cường quốc. Những tuyên bố này cho thấy Bắc Kinh và Moscow muốn gửi đi một thông điệp rõ ràng: quan hệ giữa hai nước không chỉ giới hạn trong lãnh vực thương mại, năng lượng hay hợp tác quân sự, mà còn nhắm đến việc phối hợp lập trường trong những vấn đề có ảnh hưởng đến trật tự thế giới.

Trong bài diễn văn tại Hội nghị Thượng đỉnh các Giám đốc Điều hành APEC ngày 18 tháng 11, Tập Cận Bình kêu gọi các nền kinh tế tiếp tục duy trì tự do mậu dịch, mở rộng hợp tác và chống lại chủ nghĩa bảo hộ kinh tế. Ông nhấn mạnh việc tháo gỡ những hàng rào thương mại và đầu tư, gia tăng hợp tác khoa học – kỹ thuật, kinh tế kỹ thuật số và trí thông minh nhân tạo. Thông điệp của nhà lãnh đạo Trung Quốc được đưa ra trong lúc Washington tiếp tục áp dụng thuế quan và hạn chế Trung Quốc tiếp cận những kỹ thuật tiên tiến của Hoa Kỳ, đặc biệt trong lãnh vực chất bán dẫn và các loại vi mạch phục vụ trí thông minh nhân tạo. Bắc Kinh muốn xây dựng hình ảnh một đối tác thương mại đáng tin cậy, sẵn sàng mở rộng thị trường và hợp tác với các quốc gia đang phát triển. Nhưng đằng sau những lời kêu gọi tự do mậu dịch vẫn còn đó hàng loạt mâu thuẫn chưa được giải quyết: tình trạng xuất siêu khổng lồ của Trung Quốc, sự lệ thuộc của nhiều nền kinh tế vào hệ thống cung ứng hàng hóa từ Trung Quốc, cùng những tranh luận gay gắt về chính sách trợ cấp kỹ nghệ và tình trạng cạnh tranh thiếu bình đẳng.

Về phần Nga, Vladimir Putin đã tận dụng diễn đàn APEC để công kích những biện pháp cấm vận kinh tế của Tây phương, vốn được áp đặt sau khi Moscow mở cuộc xâm lăng toàn diện vào Ukraine hồi tháng 2 năm 2022. Putin cho rằng những công cụ như cấm vận, thuế quan và hạn chế xuất cảng đã mất đi phần lớn khả năng răn đe, đồng thời quả quyết rằng chúng không thể làm tê liệt nền kinh tế Nga. Ông mô tả các cường quốc Tây phương là những thế lực từng thống trị thế giới và cho rằng Âu Châu hiện đang suy yếu. Nhà lãnh đạo Nga còn tuyên bố rằng trong bối cảnh những hiểm họa quân sự và chính trị ngày càng gia tăng, điều thế giới cần là đoàn kết thay vì chia rẽ, đối thoại thay vì đưa ra những tối hậu thư. Putin cũng bày tỏ hy vọng cuộc hội kiến ba bên sắp tới giữa Nga, Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ đem lại nhiều lợi ích.

Tuy nhiên, những lập luận của Putin lập tức gặp phải sự phản bác từ Thủ tướng Canada Mark Carney. Phát biểu bên lề hội nghị APEC, ông Carney thẳng thắn bác bỏ nhận định cho rằng các biện pháp cấm vận đã mất tác dụng. Theo ông, những thành phần cảm nhận rõ nhất hiệu quả của các biện pháp này chính là những định chế tài chánh Nga và các nhân vật giàu có có quan hệ mật thiết với chính quyền Moscow. Carney khẳng định những biện pháp cấm vận vẫn đang tạo ra áp lực thực sự và sẽ tiếp tục được duy trì chừng nào cuộc chiến tại Ukraine còn tiếp diễn. Sự phản bác công khai này cho thấy ngay tại một diễn đàn quốc tế vốn thường xuyên đề cao hợp tác kinh tế như APEC, những bất đồng sâu sắc về chiến tranh và trật tự thế giới vẫn không hề biến mất.

Tâm điểm đáng chú ý kế tiếp là cuộc hội kiến ba bên giữa Donald Trump, Tập Cận Bình và Vladimir Putin, dự trù diễn ra ngày 19 tháng 11 tại Thâm Quyến. Theo Reuters và Euronews, những vấn đề có thể được đưa ra bàn thảo bao gồm cuộc chiến Ukraine, xung đột Iran, thương mại quốc tế, trí thông minh nhân tạo và việc kiểm soát võ khí nguyên tử. Đặc biệt, hiệp ước kiểm soát võ khí nguyên tử giữa Hoa Kỳ và Nga đã hết hiệu lực vào tháng 2 năm 2026, khiến vấn đề kiểm soát kho võ khí chiến lược của các cường quốc trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Trung Quốc từ lâu vẫn cho rằng Washington và Moscow phải cắt giảm kho võ khí nguyên tử lớn hơn rất nhiều của họ trước khi Bắc Kinh tham gia những cuộc thương thuyết tương tự về giới hạn võ khí. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio, trong bài phát biểu tại Manila, cũng đề cập đến việc đối thoại là con đường cần thiết để giải quyết những bất đồng với Bắc Hàn, mặc dù khả năng Tổng thống Trump gặp lãnh tụ Kim Jong Un tại Trung Quốc vẫn chưa được xác nhận.

Một trong những vấn đề khiến dư luận quốc tế lo ngại nhất chính là tương lai của Ukraine có thể trở thành món hàng thương lượng giữa các cường quốc mà không có sự hiện diện trực tiếp của Kyiv. Tổng thống Volodymyr Zelensky cùng các quốc gia Âu Châu hoàn toàn có lý do để quan ngại nếu những quyết định liên quan đến chủ quyền, lãnh thổ và nền an ninh Ukraine lại được bàn thảo trong một căn phòng chỉ có đại diện Washington, Moscow và Bắc Kinh. Cuộc gặp tại Thâm Quyến vì thế đã làm sống lại sự so sánh với Hội nghị Yalta năm 1945, nơi các nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, Anh Quốc và Liên Xô ngồi lại để thảo luận về trật tự thế giới sau Đệ nhị Thế chiến và phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa các cường quốc. Dù hoàn cảnh hiện nay có nhiều khác biệt, bài học lịch sử vẫn còn nguyên giá trị: khi những quốc gia hùng mạnh ngồi lại với nhau để dàn xếp quyền lợi, những nước nhỏ hơn rất có thể trở thành đối tượng phải gánh chịu hậu quả, thay vì được quyền tự quyết định vận mạng của chính mình.

Vậy thế giới có đang bước vào một cuộc đối đầu mới giữa những trung tâm quyền lực hay không? Câu trả lời là những dấu hiệu đã xuất hiện ngày càng rõ rệt, nhưng cũng không nên đơn giản hóa tình hình thành hai khối đối đầu tuyệt đối. Washington muốn bảo vệ quyền lợi chiến lược, ưu thế kỹ thuật, nền an ninh và ảnh hưởng quốc tế của Hoa Kỳ. Bắc Kinh muốn mở rộng vai trò trong hệ thống toàn cầu, giảm bớt sự lệ thuộc vào kỹ thuật Tây phương và cổ võ một trật tự đa cực. Trong khi đó, Moscow, sau nhiều năm bị Tây phương cô lập vì cuộc chiến Ukraine, đang cần sự hậu thuẫn về kinh tế và ngoại giao từ Trung Quốc để duy trì vị thế trên trường quốc tế. Ba quốc gia có những quyền lợi giao nhau, nhưng đồng thời cũng tồn tại không ít khác biệt. Trung Quốc không muốn bị lôi kéo vào những cuộc đối đầu quân sự của Nga; Hoa Kỳ vừa cạnh tranh vừa phải thương thuyết với Bắc Kinh; còn Putin cần một thỏa thuận có lợi để giảm bớt áp lực từ chiến tranh và các biện pháp cấm vận.

Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở chỗ ba nhà lãnh đạo có thể đạt được những thỏa thuận nào, mà còn ở chỗ những quốc gia không có mặt tại bàn hội nghị sẽ phải trả giá ra sao. Ukraine không muốn vận mạng của mình bị những người khác định đoạt. Các quốc gia Đông Âu lo ngại cho nền an ninh của chính họ. Những nước nhỏ tại Á Châu cũng phải tính toán trước nguy cơ bị đẩy vào thế phải lựa chọn giữa các cường quốc.  

NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

MỚI CẬP NHẬT

spot_img