Monday, November 16, 2026

Liên Hiệp Quốc báo động: Thế giới trước nguy cơ chiến tranh nguyên tử

Trong lúc tình hình căng thẳng giữa các cường quốc ngày càng gia tăng, Liên Hiệp Quốc bất ngờ đưa ra lời cảnh cáo nghiêm trọng về mối nguy nguyên tử trên toàn thế giới. Trước cuộc gặp giữa Donald Trump, Vladimir Putin và Tập Cận Bình, một câu hỏi lớn được đặt ra: liệu ba nhà lãnh đạo có đủ khả năng ngăn chặn một cuộc chạy đua võ khí mới, hay nhân loại đang tiến gần hơn đến một thảm họa có thể gây ra những hậu quả không sao cứu vãn?…

Ngày 16/11/2026, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres tuyên bố tổ chức quốc tế này sẵn sàng hỗ trợ những sáng kiến giải trừ võ khí nguyên tử được đưa ra trong cuộc gặp giữa Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Cộng Tập Cận Bình. Tuy nhiên, ông cũng cảnh cáo rằng không nên mặc nhiên tin tưởng cuộc gặp sẽ đem lại một thỏa hiệp cụ thể. Trong bối cảnh sự cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng gay gắt, lời cảnh cáo này một lần nữa khiến dư luận quốc tế lo ngại về nguy cơ chạy đua võ khí nguyên tử và tương lai an ninh toàn cầu.

Theo Reuters cùng ngày, phát biểu tại Manila, Phi Luật Tân, ông Guterres cho biết Liên Hiệp Quốc sẵn sàng tham gia tích cực nếu ba cường quốc đạt được một chương trình giải trừ võ khí nguyên tử. Ông nhấn mạnh đây là điều mà cộng đồng quốc tế mong muốn, nhưng kết quả sau cùng vẫn tùy thuộc vào thiện chí và sự đồng thuận giữa các bên.

Tuyên bố được đưa ra chỉ ba ngày trước cuộc gặp ba bên dự trù diễn ra vào ngày 19/11 tại thành phố Thâm Quyến, Trung Quốc. Đây là cuộc gặp có tầm quan trọng đặc biệt, bởi Hoa Kỳ, Nga và Trung Quốc đều là những quốc gia giữ vai trò hàng đầu trong cấu trúc an ninh thế giới; trong đó, hai quốc gia đầu tiên đang sở hữu những kho võ khí nguyên tử lớn nhất hành tinh.

Điều khiến cộng đồng quốc tế lo ngại là hiện nay thế giới vẫn còn hàng chục ngàn đầu đạn nguyên tử, trong khi những cơ chế kiểm soát võ khí vốn được xây dựng qua nhiều thập niên đang ngày càng suy yếu.

Theo phúc trình của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI), công bố ngày 8/6/2026, toàn thế giới hiện có khoảng 12.187 đầu đạn nguyên tử. Trong số này, Nga sở hữu khoảng 5.420 đầu đạn, Hoa Kỳ khoảng 5.042 và Trung Quốc khoảng 620 đầu đạn. Số còn lại thuộc về Pháp, Anh, Ấn Độ, Pakistan, Israel và Bắc Hàn.

Đáng chú ý, khoảng 2.100 đầu đạn nguyên tử đang được duy trì trong tình trạng báo động tác chiến ở mức cao, phần lớn thuộc về Hoa Kỳ và Nga. Điều này có nghĩa là những đầu đạn ấy có thể được sử dụng trong một thời gian rất ngắn nếu xảy ra quyết định khai hỏa.

SIPRI cảnh cáo rằng cả chín quốc gia đang sở hữu võ khí nguyên tử đều tiếp tục hiện đại hóa lực lượng trong năm 2025. Thay vì từng bước giảm bớt vai trò của loại võ khí có sức hủy diệt khủng khiếp này, nhiều chính phủ lại xem đó là một phương tiện quan trọng để bảo vệ quyền lợi chiến lược và duy trì địa vị cường quốc của mình.

Một trong những nguyên nhân khiến tình hình trở nên nghiêm trọng là Hiệp ước New START giữa Hoa Kỳ và Nga đã hết hiệu lực vào ngày 5/2/2026. Đây từng là thỏa ước quan trọng cuối cùng còn hiệu lực nhằm kiểm soát võ khí nguyên tử chiến lược giữa hai cường quốc.

Trong nhiều năm, New START đặt ra những giới hạn đối với số lượng đầu đạn nguyên tử chiến lược được bố trí, đồng thời thiết lập cơ chế trao đổi tin tức và thanh tra để hạn chế nguy cơ hiểu lầm về mặt quân sự.

Thế nhưng, khi hiệp ước hết hiệu lực mà không có một thỏa ước thay thế, thế giới đã mất đi một hàng rào kiểm soát quan trọng đối với hai kho võ khí nguyên tử lớn nhất hành tinh.

Tổng thống Donald Trump muốn xây dựng một thỏa ước mới, trong đó Trung Quốc cũng phải tham dự. Washington cho rằng nếu chỉ kiểm soát võ khí của Nga mà bỏ qua sự phát triển nhanh chóng trong kho võ khí nguyên tử của Trung Quốc thì cán cân sức mạnh hiện nay sẽ không còn được phản ảnh một cách đầy đủ.

Tuy nhiên, Bắc Kinh không mấy mặn mà với đề nghị này. Trung Quốc lập luận rằng kho võ khí nguyên tử của họ vẫn nhỏ hơn rất nhiều so với Hoa Kỳ và Nga, do đó không thể bị đặt vào cùng một khuôn khổ giới hạn với hai cường quốc đang sở hữu số lượng đầu đạn vượt trội.

Đây chính là bất đồng lớn nhất có thể cản trở chủ trương của ông Trump. Washington muốn Bắc Kinh cùng tham gia vào cơ chế kiểm soát võ khí, trong khi Trung Quốc không muốn những thỏa ước quốc tế trở thành giới hạn đối với khả năng phát triển sức mạnh quân sự của mình.

Theo những tin tức do Reuters phổ biến ngày 14/11, Washington cũng không kỳ vọng cuộc gặp ngày 19/11 sẽ lập tức đem lại một thỏa hiệp cụ thể. Cuộc gặp này có thể chỉ là bước khởi đầu cho những cuộc thương thuyết sâu rộng hơn trong tương lai.

Trong khi đó, Tổng thư ký António Guterres liên tục cảnh cáo rằng mối nguy nguyên tử đang gia tăng do tình trạng căng thẳng địa chính trị, sự thiếu tin tưởng lẫn nhau và tiến trình hiện đại hóa võ khí của các cường quốc.

Theo ông, võ khí nguyên tử không thể đem lại sự an toàn lâu dài cho bất cứ quốc gia nào. Nếu một cuộc chiến tranh nguyên tử xảy ra, hậu quả sẽ vượt xa phạm vi của một cuộc chiến tranh thông thường, gây thiệt hại khủng khiếp về sinh mạng, môi trường, kinh tế và tương lai của nhiều thế hệ.

Ông kêu gọi các quốc gia sở hữu võ khí nguyên tử phải thi hành trách nhiệm giải trừ quân bị, đặt đối thoại lên hàng đầu và tránh những hành động có thể đẩy thế giới đến bờ vực đối đầu.

Không chỉ có vấn đề nguyên tử, cuộc gặp giữa ba nhà lãnh đạo còn có thể đề cập đến tình hình Trung Đông, đặc biệt là những căng thẳng liên quan đến Iran. Trong bài phát biểu tại Manila ngày 16/11, ông Guterres kêu gọi các bên nghiêm chỉnh theo đuổi con đường ngoại giao nhằm ngăn chặn tình hình xung đột tiếp tục leo thang.

Hoa Kỳ, Nga và Trung Quốc đều có những quyền lợi chiến lược khác nhau tại Trung Đông. Vì vậy, bất cứ thỏa ước nào giữa ba cường quốc cũng có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến tình hình an ninh, năng lượng và chính trị trong khu vực.

Tuy nhiên, vấn đề quan trọng nhất vẫn là liệu ba nhà lãnh đạo có thể vượt qua những bất đồng để xây dựng một cơ chế kiểm soát võ khí nguyên tử thật sự hữu hiệu hay không.

Một thỏa ước như vậy không thể chỉ dựa trên những lời tuyên bố ngoại giao. Nó phải có những giới hạn rõ ràng, cơ chế kiểm chứng minh bạch, cam kết thi hành nghiêm chỉnh và sự tham dự có trách nhiệm của các quốc gia liên hệ.

Cuộc gặp ngày 19/11 tại Thâm Quyến vì thế sẽ được toàn thế giới đặc biệt theo dõi. Nếu đạt được những tiến triển cụ thể, đây có thể là bước khởi đầu cho một giai đoạn mới trong nỗ lực kiểm soát võ khí nguyên tử. Trái lại, nếu các bên tiếp tục đặt quyền lợi riêng lên trên nền an ninh chung, nguy cơ chạy đua nguyên tử sẽ còn tiếp diễn và ngày càng khó kiểm soát.

Điều đáng suy ngẫm là trong lúc các chính phủ liên tục tuyên bố bảo vệ hòa bình, họ vẫn không ngừng đổ tiền của vào những loại võ khí có khả năng cướp đi hàng triệu sinh mạng chỉ trong một thời gian ngắn.

NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp

BÀI VIẾT LIÊN QUAN

MỚI CẬP NHẬT

spot_img