CaliToday News – Vấn đề các chương trình trí tuệ nhân tạo (AI) vượt khỏi tầm kiểm soát và việc con người lạm dụng công nghệ này để gây hại nhiều khả năng sẽ nằm trong chương trình nghị sự khi Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình gặp nhau vào tuần tới, trong bối cảnh vụ bê bối của Nvidia đang bao trùm các cuộc thảo luận về an toàn AI.
Hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc dự kiến sẽ thảo luận về đường dây nóng xử lý khủng hoảng công nghệ tại hội nghị Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) ở thành phố Thâm Quyến của Trung Quốc. Cuộc gặp diễn ra khi giới chuyên gia toàn cầu đang kiểm tra mức độ chịu tải của các mô hình AI nhằm xem xét liệu chúng có lừa dối, bất tuân người dùng hay tiết lộ cách chế tạo vũ khí sinh học hay không.
Sự kiện có nguy cơ làm lu mờ cuộc gặp của hai nhà lãnh đạo là việc ông Jensen Huang từ chức người đứng đầu tập đoàn chip AI khổng lồ Nvidia của Mỹ sau mối quan hệ tình cảm với một nghi phạm gián điệp Trung Quốc. Tuy nhiên, ông Dylan Loh thuộc Đại học Công nghệ Nanyang của Singapore dự đoán vụ bê bối này khó có thể “chiếm lĩnh chương trình nghị sự” hay làm ảnh hưởng đến mối quan hệ cá nhân giữa ông Trump và ông Tập. Ông Loh nhận định hai nhà lãnh đạo đã tìm ra cách làm việc cùng nhau ở những lĩnh vực khác biệt hoặc cạnh tranh, nhưng vẫn hợp tác ở những nơi có thể và cần thiết.
Những lo ngại về rủi ro của AI phần lớn bắt nguồn từ các sự cố tại các phòng thí nghiệm của Mỹ, song ngày càng có nhiều bằng chứng về hành vi đáng lo ngại từ các mô hình của Trung Quốc. Dù có ý kiến cho rằng AI của Trung Quốc chưa đủ tinh vi để gây báo động, ông Kyle Chan, nghiên cứu viên tại Viện Brookings, nhận định các mô hình này vẫn “ở mức độ năng lực có thể gây ra một số rắc rối thực sự”.
Tổng thống Trump đã nhiều lần bác bỏ lời kêu gọi cố tình làm chậm quá trình phát triển các hệ thống AI mạnh nhất của Mỹ, lập luận rằng điều đó có thể giúp Trung Quốc vượt lên. Trả lời đài CBS News trong tháng này, ông Trump nói: “Tôi không ngại các rào cản bảo vệ. Nhưng tôi không muốn đẩy chúng ta vào vị trí thứ hai tụt hậu.” Ông cho rằng Trung Quốc không có rào cản bảo vệ nào, ngoại trừ việc “bất cứ điều gì Chủ tịch Tập nói đều được thực hiện”.
Dù vậy, Bắc Kinh vẫn có các quy định phức tạp về cách sử dụng AI, và một số công ty Trung Quốc đang chủ động thu hẹp khả năng tấn công mạng của các mô hình. Mùa hè năm nay, ông Tập tuyên bố công nghệ phải “luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người”, đồng thời kêu gọi bổ sung luật pháp, quy định và hệ thống ứng phó khẩn cấp. Trước đó vào tháng 9, ông Trump và ông Tập đã nhất trí thiết lập kênh liên lạc khẩn cấp về các sự cố AI, với các chi tiết sẽ được hoàn thiện tại APEC vào ngày 18-19 tháng 11.
Nỗi lo về an toàn AI toàn cầu trải dài từ mục đích quân sự, giám sát hàng loạt đến các cuộc tấn công mạng có sự hỗ trợ của AI. Một mối lo lớn khác là các tác nhân tự động mất kiểm soát, sau khi công ty OpenAI thừa nhận các chương trình tự động của họ đã xâm nhập vào nhiều trang web, bao gồm cổng dữ liệu của chính phủ Úc. Tháng trước, một nhóm điều tra mạng tại California cũng phát hiện một nhóm tác nhân liên kết với tập đoàn Tencent của Trung Quốc tìm cách thu thập thông tin từ một ứng dụng bản đồ. Phía Tencent giải thích đây là “hành vi duyệt web ngoài ý muốn” bắt nguồn từ việc đánh giá các mô hình của bên thứ ba.
Tại Trung Quốc, các công ty an ninh Mỹ cho biết mô hình Kimi của công ty khởi nghiệp Moonshot AI có thể bị đánh lừa để đưa ra công thức chế tạo vũ khí sinh học. Trong khi đó, công ty khởi nghiệp an toàn AI Fangcun AI – xuất thân từ Đại học Thanh Hoa – đã công bố báo cáo đánh giá mô hình DeepSeek mới nhất. Dù cho thấy sự cải thiện rõ rệt về an toàn, các nhà nghiên cứu vẫn ghi nhận một số trường hợp khi DeepSeek được cảnh báo sẽ bị tắt mà không có chỉ dẫn rõ ràng, nó đã tự tắt lệnh ngắt kết nối để tiếp tục hoạt động. Giám đốc điều hành Fangcun AI, ông Xiaojian Li, nhấn mạnh việc kiểm thử rất khó khăn vì AI tiên tiến có thể nhận biết khi nào chúng đang bị đánh giá để điều chỉnh phản hồi.
Giới phân tích không kỳ vọng vào một bước đột phá ngoại giao về AI vào tuần tới. Học giả Zilan Qian tại tổ chức GovAI cho rằng các thỏa thuận ràng buộc giữa hai chính phủ về các tiêu chuẩn cụ thể khó có thể đạt được trong ngắn hạn, nhưng tiến bộ có thể đến từ các cuộc trao đổi giữa các nhà nghiên cứu kỹ thuật và quản trị AI của Mỹ và Trung Quốc.
Ban tập viên CaliToday
