Cuộc thương thuyết ba bên giữa Nga, Hoa Kỳ và Ukraine tại Abu Dhabi đang mở ra hy vọng mới cho việc chấm dứt chiến tranh, nhưng đồng thời cũng phơi bày những bất đồng sâu sắc về tương lai an ninh châu Âu. Trong lúc Kyiv thúc giục các quốc gia Tây phương thống nhất lập trường, khoảng 2.800 quân nhân thuộc nhiều quốc gia đang chuẩn bị cho khả năng tham gia một sứ mạng hỗ trợ Ukraine sau chiến tranh…
Cuộc thương thuyết giữa Nga, Hoa Kỳ và Ukraine diễn ra trong hai ngày 10 và 11 tháng 11 năm 2026 tại Abu Dhabi, thủ đô Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế. Đây là cuộc tiếp xúc trực tiếp quan trọng sau nhiều tháng không có những cuộc thương lượng tương tự. Tổng thống Donald Trump đang thúc đẩy một thỏa thuận nhằm chấm dứt chiến tranh, trong khi các quốc gia châu Âu lo ngại tương lai của Ukraine có thể bị quyết định mà không có sự tham dự đầy đủ của những nước liên hệ trong khu vực.
Đáng chú ý, Liên hiệp Âu Châu, NATO, Pháp, Đức, Anh và Ý đều cử đại diện đến Abu Dhabi để phối hợp với Washington và Kyiv. Song song với hoạt động ngoại giao, Anh và Pháp đang dẫn đầu cuộc tập trận đa quốc gia với khoảng 2.800 quân nhân, nhằm sửa soạn cho khả năng đưa lực lượng hỗ trợ Ukraine vào hoạt động sau khi chiến tranh chấm dứt.
Theo Reuters và European Pravda, cuộc thương thuyết chính thức khai diễn ngày 10 tháng 11. Phái đoàn Nga do Vladimir Medinsky, phụ tá Tổng thống Vladimir Putin, cầm đầu. Phía Ukraine do Rustem Umerov, người đứng đầu Cơ quan Tình báo Đối ngoại Ukraine, làm trưởng đoàn. Những nhân vật quan trọng khác trong phái đoàn Ukraine gồm Kyrylo Budanov, người đứng đầu Văn phòng Tổng thống; Serhii Kyslytsia, Phó Chánh Văn phòng Tổng thống; Vadym Skibitsky, Phó Giám đốc Cơ quan Tình báo Quốc phòng; và Davyd Arakhamia, lãnh tụ khối dân biểu thuộc đảng cầm quyền tại Quốc hội. Phái đoàn Hoa Kỳ có hai đặc sứ Steve Witkoff và Jared Kushner, con rể Tổng thống Donald Trump. Phía Nga còn có Thứ trưởng Ngoại giao Sergei Ryabkov, Mikhail Galuzin cùng một số viên chức cao cấp thuộc ngành ngoại giao, quân sự và tình báo. Sự hiện diện của những nhân vật này cho thấy Washington đang tìm cách đưa tiến trình hòa bình trở lại bàn thương thuyết sau nhiều tháng đình trệ.
Trong ngày đầu tiên, các cuộc thảo luận kéo dài khoảng bốn giờ trước khi tạm ngưng và dự trù tiếp tục vào sáng 11 tháng 11. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết ông đã nhận được báo cáo từ phái đoàn và nhận định cuộc gặp có tính cách xây dựng, tập trung vào những vấn đề thực tế. Theo ông Zelensky, các bên đã bàn đến những vấn đề nhân đạo, khả năng trao đổi tù binh, đưa thường dân bị giam giữ trở về và những biện pháp nhằm giảm bớt căng thẳng. Đặc biệt, vấn đề bảo đảm an ninh lâu dài cho Ukraine được thảo luận khá chi tiết. Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio cũng nhận định vòng tiếp xúc đầu tiên có những tiến triển khả quan, nhưng nhấn mạnh vẫn còn nhiều vấn đề phải giải quyết trước khi có thể đạt được một thỏa thuận toàn diện. Cho đến nay, chưa có thông báo chính thức nào xác nhận các bên đã đồng ý ngưng bắn hoặc đạt được thỏa thuận về vấn đề lãnh thổ.
Một điểm đáng chú ý tại Abu Dhabi là sự hiện diện của các đại diện châu Âu. Ngày 10 tháng 11, trước khi cuộc thương thuyết ba bên bắt đầu, đại diện Liên hiệp Âu Châu, Pháp, Đức, Ý, Anh, Ukraine, Hoa Kỳ và NATO đã có một phiên họp phối hợp riêng. Tuyên bố chung do Hội đồng châu Âu công bố nhấn mạnh mọi thỏa thuận trong tương lai phải tôn trọng chủ quyền, sự toàn vẹn lãnh thổ và quyền tự quyết của Ukraine. Các bên cũng bàn về những bảo đảm an ninh đủ mạnh để ngăn ngừa chiến tranh tái diễn, đồng thời hình thành một trật tự an ninh ổn định hơn cho châu Âu sau chiến tranh. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ rằng đại diện châu Âu tham dự những phiên họp phối hợp riêng, chứ không trực tiếp ngồi vào bàn thương thuyết ba bên giữa Nga, Hoa Kỳ và Ukraine. Trước đó, Điện Kremlin đã tuyên bố không chấp nhận sự tham dự trực tiếp của châu Âu trong khuôn khổ thương lượng này.
Tổng thống Volodymyr Zelensky đang thúc giục các quốc gia châu Âu sớm chọn một đại diện chính thức để thay mặt khối tham gia những cuộc thương thuyết trong tương lai. Phát biểu tại Đan Mạch ngày 10 tháng 11, ông Zelensky cho rằng châu Âu không thể có quá nhiều người cùng tìm cách đại diện cho mình trong một cuộc đối thoại quan trọng với Tổng thống Vladimir Putin. Theo ông, mỗi quốc gia đều có quyền phát biểu và bảo vệ quyền lợi của mình, nhưng châu Âu cần một đầu mối đủ thẩm quyền để trình bày lập trường chung. Vấn đề này dự trù được đưa ra thảo luận tại phiên họp không chính thức của các nhà lãnh đạo Hội đồng châu Âu ở Dublin, Ireland, ngày 13 tháng 11. Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa xác nhận các nhà lãnh đạo sẽ bàn về chiến tranh Nga – Ukraine, tiến trình hòa đàm và tương lai an ninh của toàn lục địa.
Những bất đồng trong nội bộ châu Âu còn thể hiện qua câu hỏi có nên nối lại đối thoại trực tiếp với Tổng thống Vladimir Putin hay không. Thủ tướng Đức Friedrich Merz gần đây tuyên bố ông sẵn sàng gặp và trao đổi với nhà lãnh đạo Nga nếu có cơ hội thích hợp, chẳng hạn bên lề Hội nghị Thượng đỉnh G20 dự trù diễn ra tại Miami, Hoa Kỳ, vào tháng 12 năm 2026. Tuy nhiên, chính phủ Đức nhấn mạnh một cuộc gặp chỉ có ý nghĩa nếu có mục tiêu rõ ràng và cả hai phía thật sự muốn tìm kiếm giải pháp. Phát ngôn viên chính phủ Steffen Meyer cho biết Berlin không muốn tham dự những cuộc đối thoại chỉ có tính cách hình thức. Trong khi đó, Thủ tướng Ý Giorgia Meloni và Ngoại trưởng Ba Lan Radosław Sikorski cũng bày tỏ quan ngại về tình trạng thiếu đồng nhất trong cách châu Âu tiếp xúc với Moscow. Các quốc gia Đông Âu đặc biệt lo ngại những cường quốc Tây Âu có thể tự ý thương lượng với Nga mà không phản ánh đầy đủ những mối lo an ninh của các nước nằm sát biên giới Nga.
Trong một diễn biến khác, ngày 9 tháng 11, Hội đồng Liên hiệp Âu Châu chính thức thông qua quyết định gia hạn nhiệm vụ của Phái bộ Hỗ trợ Quân sự EU dành cho Ukraine (EUMAM Ukraine) thêm hai năm, đến ngày 15 tháng 11 năm 2028, với ngân khoản gần 300 triệu euro. Đáng chú ý, EU quyết định thiết lập một cơ sở phối hợp ngay tại Ukraine để làm việc trực tiếp với các cơ quan quân sự, lực lượng võ trang Ukraine và những đối tác quốc tế. Điều này không có nghĩa Liên hiệp Âu Châu đã quyết định đưa quân chiến đấu hay lực lượng gìn giữ hòa bình vào Ukraine ngay lúc này. Hoạt động huấn luyện quân sự phần lớn vẫn diễn ra tại các quốc gia thành viên EU, nhưng cơ sở phối hợp mới sẽ giúp chương trình huấn luyện sát với nhu cầu và kinh nghiệm chiến trường của quân đội Ukraine hơn. Kể từ khi thành lập, EUMAM đã hỗ trợ huấn luyện hơn 100.000 quân nhân Ukraine.
Cùng thời gian đó, lực lượng đa quốc gia do Anh và Pháp cầm đầu đã bắt đầu cuộc tập trận mang tên KOALICJA tại Ba Lan, từ ngày 9 đến 22 tháng 11. Theo Bộ Quốc phòng Anh, khoảng 2.800 quân nhân thuộc 11 quốc gia tham dự, gồm Anh, Pháp, Đức, Bỉ, Estonia, Lithuania, Hà Lan, Ba Lan, Tây Ban Nha, Thụy Điển và Thổ Nhĩ Kỳ. Lực lượng này thuộc khuôn khổ Liên minh các quốc gia tự nguyện hỗ trợ Ukraine, mang tên Multinational Force – Ukraine (MNF-U). Cuộc tập trận nhằm thử nghiệm khả năng phối hợp chỉ huy, điều động binh sĩ, chuyên chở quân dụng, bảo vệ lực lượng và tổ chức tiếp vận trong trường hợp một sứ mạng hỗ trợ Ukraine được thực hiện sau khi chiến tranh chấm dứt. Anh đóng góp khoảng 300 quân nhân, trong khi Pháp có lực lượng tham dự đông nhất. Tướng Pháp Armel Dirou và Trung tướng Anh Tom Bateman cùng điều hành các hoạt động huấn luyện.
Cần nhấn mạnh rằng MNF-U không phải là lực lượng thuộc NATO, cũng không được thành lập để trực tiếp tham chiến hay giám sát một thỏa thuận ngưng bắn. Theo Bộ Quốc phòng Anh, lực lượng này chỉ có thể được đưa vào Ukraine sau khi giao tranh chấm dứt và phải có sự yêu cầu của chính quyền Kyiv. Những nhiệm vụ dự trù có thể gồm hỗ trợ tái thiết quân đội Ukraine, bảo vệ các cơ sở hạ tầng trọng yếu, hỗ trợ an ninh không phận và phối hợp rà phá thủy lôi tại Hắc Hải. Thổ Nhĩ Kỳ sẽ phụ trách một phần hoạt động diễn tập hải quân tại Istanbul, nhằm sửa soạn cho khả năng tái lập các tuyến vận tải thương mại an toàn qua những hải cảng Ukraine. Tuy nhiên, Moscow đã nhiều lần cảnh cáo rằng sự hiện diện của quân đội Tây phương trên lãnh thổ Ukraine có thể bị Nga xem là mục tiêu quân sự hợp pháp. Đây là một trong những trở ngại lớn nhất đối với kế hoạch bảo đảm an ninh cho Ukraine sau chiến tranh.
Trong lúc các nhà ngoại giao tìm kiếm một giải pháp, chiến trường Nga – Ukraine vẫn tiếp tục sôi động. Theo Reuters ngày 10 tháng 11, quân đội Nga đã mở những đợt không kích trên 10 khu vực của Ukraine, nhắm vào hạ tầng năng lượng và năm trạm biến điện lớn. Các cuộc tấn công khiến hai người thiệt mạng tại tỉnh Vinnytsia, đồng thời gây mất điện tại nhiều nơi, trong đó có Kyiv, Kharkiv và Dnipropetrovsk. Chính quyền Ukraine cho biết Nga còn sử dụng phi cơ không người lái tấn công nhiều mục tiêu dân sự và kinh tế. Về phía mình, Ukraine tiếp tục sử dụng phi cơ không người lái tầm xa để đánh vào những mục tiêu quân sự và tiếp vận của Nga. Khi mùa đông đang đến gần, nguy cơ các cuộc oanh kích nhắm vào hệ thống điện, nhà máy và những cơ sở hạ tầng thiết yếu càng gia tăng, khiến nhu cầu đạt được một thỏa thuận ngưng bắn trở nên cấp bách hơn.
NGƯỜI QUAN SÁT/ Tổng hợp
