WASHINGTON, (Calitoday News) – Sau chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, các nhà lãnh đạo đảng Dân chủ tại Quốc hội Hoa Kỳ đang gia tăng sức ép nhằm buộc chính quyền Tổng thống Donald Trump và các tập đoàn dược phẩm công khai nội dung những thỏa thuận định giá thuốc được ký kết trong thời gian qua.
Động thái này có thể mở đầu cho một loạt cuộc điều tra của Quốc hội vào năm 2027, khi đảng Dân chủ chính thức nắm quyền kiểm soát cả Hạ viện và Thượng viện. Trọng tâm là xác định liệu những thỏa thuận được chính quyền Trump quảng bá là giúp giảm giá thuốc có thực sự mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Mỹ hay chủ yếu tạo ra những ưu đãi dành cho các công ty dược phẩm.
Yêu cầu 27 công ty dược phẩm giao nộp hợp đồng
Theo thông tin được tờ The Washington Post công bố ngày 9/11, bốn nhà lập pháp cấp cao của đảng Dân chủ đã gửi yêu cầu đến tất cả 27 công ty dược phẩm đạt thỏa thuận định giá thuốc với chính quyền Trump.
Những người đứng đầu nỗ lực này gồm Dân biểu Frank Pallone Jr. của New Jersey, Dân biểu Richard Neal của Massachusetts, Dân biểu Bobby Scott của Virginia và Thượng nghị sĩ Ron Wyden của Oregon.
Các nhà lập pháp yêu cầu doanh nghiệp cung cấp ngay lập tức bản sao đầy đủ, không bị che giấu hoặc biên tập, của những thỏa thuận đã ký với chính phủ liên bang.
Nếu chưa thể giao nộp tài liệu, các công ty phải sắp xếp một cuộc trao đổi trong vòng hai tuần để giải thích cách thức đáp ứng yêu cầu.
Trong số những doanh nghiệp được nhắc đến có Pfizer, Eli Lilly, AstraZeneca, Novo Nordisk và Genentech, đều là những tập đoàn lớn trong ngành dược phẩm toàn cầu.
Đây được xem là bước chuẩn bị cho hoạt động giám sát mạnh mẽ hơn khi Quốc hội khóa mới bắt đầu làm việc vào tháng 1/2027.
Chính sách giá thuốc “tối huệ quốc” là gì?
Các thỏa thuận đang bị xem xét thuộc chính sách Most-Favored-Nation (MFN), hay còn gọi là cơ chế định giá thuốc theo nguyên tắc “tối huệ quốc”.
Theo chính sách này, chính quyền Trump muốn giá thuốc tại Hoa Kỳ được điều chỉnh theo mức giá thấp hơn mà các quốc gia phát triển khác đang chi trả cho cùng loại thuốc.
Trong nhiều năm, người tiêu dùng Mỹ thường phải trả giá cao hơn đáng kể so với người dân tại các quốc gia như Canada, Anh, Pháp hoặc Đức khi mua một số loại thuốc kê toa.
Chính quyền Trump cho rằng việc áp dụng cơ chế MFN sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giá cả, đồng thời buộc các tập đoàn dược phẩm phải đưa ra những mức giá hợp lý hơn tại thị trường Mỹ.
Theo thông báo của Tòa Bạch Ốc ngày 31/8/2026, chính quyền đã đạt được 26 thỏa thuận với các nhà sản xuất dược phẩm, đại diện cho khoảng 89% thị trường thuốc biệt dược tại Hoa Kỳ.
Các thỏa thuận bao gồm việc cung cấp mức giá ưu đãi cho chương trình Medicaid và điều chỉnh giá đối với một số loại thuốc mới.
Đổi lại, một số công ty có thể được hưởng ưu đãi về thuế quan hoặc miễn áp dụng những biện pháp giảm giá thuốc bắt buộc theo các chương trình Medicare liên quan.
Chính quyền Trump khẳng định chính sách sẽ giúp tiết kiệm hàng tỷ đô la chi phí chăm sóc sức khỏe. Tuy nhiên, mức tiết kiệm thực tế vẫn là vấn đề đang được các nhà lập pháp yêu cầu làm rõ.
Vì sao đảng Dân chủ nghi ngờ các thỏa thuận?
Mối quan tâm lớn nhất của các nhà lập pháp Dân chủ là nội dung những hợp đồng giữa chính quyền Trump và các hãng dược phẩm chưa được công bố đầy đủ.
Mặc dù Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố các thỏa thuận sẽ giúp giảm mạnh giá thuốc, Quốc hội vẫn chưa được tiếp cận toàn bộ những điều khoản cụ thể để kiểm chứng.
Thượng nghị sĩ Ron Wyden từng nhiều lần yêu cầu Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ (HHS) cung cấp tài liệu liên quan.
Trong tháng 9, ông cho biết đã có sáu yêu cầu bằng văn bản được gửi đi, nhưng các nhà lập pháp vẫn chưa nhận được bản hợp đồng đầy đủ nào.
Hai thỏa thuận liên quan đến Pfizer và Eli Lilly sau đó được công khai một phần nhờ vụ kiện theo Đạo luật Tự do Thông tin do tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Public Citizen thực hiện. Tuy nhiên, nhiều nội dung quan trọng trong các tài liệu đã bị che giấu.
Các nhà lập pháp cho rằng tình trạng thiếu minh bạch khiến công chúng không thể xác định chính xác mức giảm giá thuốc, đối tượng được hưởng lợi và những ưu đãi mà chính phủ đã dành cho doanh nghiệp.
Phía chính quyền Trump giải thích rằng việc công bố những điều khoản kinh doanh bí mật có thể ảnh hưởng đến quá trình thương lượng và làm tổn hại mục tiêu giảm giá thuốc cho người Mỹ.
Đảng Dân chủ chuẩn bị sử dụng quyền điều tra của Quốc hội
Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11, đảng Dân chủ giành được quyền kiểm soát Quốc hội, tạo điều kiện để các nhà lập pháp tiến hành những cuộc điều tra sâu rộng hơn đối với chính quyền Trump.
Khi Quốc hội mới bắt đầu nhiệm kỳ vào tháng 1/2027, các ủy ban do đảng Dân chủ lãnh đạo sẽ có thêm quyền hạn để yêu cầu cung cấp tài liệu, tổ chức điều trần và ban hành trát đòi hồ sơ.
Thượng nghị sĩ Ron Wyden, người dự kiến lãnh đạo Ủy ban Tài chính Thượng viện, đã tuyên bố sẽ xem xét kỹ những lợi ích mà các tập đoàn dược phẩm nhận được từ chính quyền.
Tại Hạ viện, các nhà lập pháp Frank Pallone Jr., Richard Neal và Bobby Scott cũng được dự kiến giữ những vị trí lãnh đạo quan trọng tại các ủy ban phụ trách chính sách y tế, thuế và lao động.
Các cuộc điều tra có thể tập trung vào việc liệu những công ty được miễn một số biện pháp giảm giá thuốc bắt buộc có thực sự đưa ra mức giá thấp hơn cho bệnh nhân và chính phủ hay không.
Ngoài ra, đảng Dân chủ còn muốn xem xét nền tảng TrumpRx, chương trình được chính quyền Trump thúc đẩy nhằm giúp người tiêu dùng tiếp cận thuốc trực tiếp với giá ưu đãi.
Trước cuộc bầu cử, Dân biểu Pallone đã yêu cầu Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Hoa Kỳ (GAO) đánh giá hoạt động của nền tảng này.
Người dân Mỹ có thực sự được mua thuốc rẻ hơn?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất trong cuộc tranh luận.
Chính quyền Trump khẳng định cơ chế MFN có khả năng mang lại những khoản tiết kiệm lớn, đặc biệt đối với các chương trình bảo hiểm y tế do chính phủ tài trợ.
Tuy nhiên, các chuyên gia chính sách y tế lưu ý rằng mức giá mà chính phủ hoặc các chương trình bảo hiểm thương lượng được không nhất thiết đồng nghĩa với việc tất cả bệnh nhân sẽ lập tức trả ít tiền hơn tại nhà thuốc.
Mức chi phí thực tế của người bệnh còn phụ thuộc vào loại thuốc, chương trình bảo hiểm, khoản đồng thanh toán và những điều kiện áp dụng cụ thể.
Đảng Dân chủ cũng lo ngại rằng việc miễn trừ một số quy định giảm giá bắt buộc trong Medicare có thể khiến chính phủ mất đi những khoản tiết kiệm đáng lẽ đạt được thông qua cơ chế thương lượng giá thuốc hiện hành.
Ngược lại, những người ủng hộ chính sách MFN cho rằng các thỏa thuận tự nguyện với doanh nghiệp có thể giúp đẩy nhanh quá trình giảm giá mà không cần áp dụng thêm các biện pháp kiểm soát bắt buộc.
Cho đến khi nội dung đầy đủ của các hợp đồng được công bố và dữ liệu chi phí thực tế được kiểm chứng, vẫn chưa thể kết luận toàn diện về hiệu quả tài chính của chương trình.
Cuộc đối đầu mới về chính sách y tế
Tranh cãi về giá thuốc diễn ra trong bối cảnh chi phí chăm sóc sức khỏe tiếp tục là một trong những mối quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ.
Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, đảng Dân chủ tuyên bố sẽ ưu tiên giải quyết vấn đề chi phí y tế, bao gồm khôi phục các khoản trợ cấp bảo hiểm theo Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (ACA), xem xét những thay đổi đối với Medicaid và tăng cường giám sát các thỏa thuận với ngành dược phẩm.
Trong khi đó, chính quyền Trump tiếp tục bảo vệ chính sách MFN như một phần quan trọng trong chương trình nghị sự nhằm giảm giá thuốc kê toa.
Các nhà phân tích nhận định đảng Dân chủ có thể sử dụng quyền giám sát của Quốc hội để buộc chính quyền công bố thêm thông tin, nhưng những thay đổi lớn về luật pháp vẫn có thể gặp trở ngại do Tổng thống Trump nắm quyền phủ quyết.
Tính đến ngày 10/11/2026, chưa có kết luận chính thức cho thấy các thỏa thuận định giá thuốc của chính quyền Trump vi phạm pháp luật. Những yêu cầu cung cấp hợp đồng hiện nay chủ yếu nhằm kiểm tra tính minh bạch, hiệu quả kinh tế và lợi ích thực tế đối với bệnh nhân.
Cuộc tranh luận dự kiến sẽ trở thành một trong những vấn đề nổi bật của Quốc hội mới vào đầu năm 2027, khi đảng Dân chủ tìm cách xác định liệu các thỏa thuận giá thuốc của Tổng thống Trump có thực sự giúp người Mỹ tiết kiệm chi phí điều trị hay không.
Calitoday tổng hợp
