Chiến dịch không kích tàn khốc của quân đội Nga nhắm thẳng vào những huyết mạch năng lượng và cơ sở hạ tầng dân sự đang đẩy Ukraine vào một mùa đông đầy sinh tử. Hàng triệu người dân phải đối diện với cảnh tối tăm, giá rét và những khó khăn khắc nghiệt để sinh tồn, trong lúc sức ép quân sự từ Moscow ngày càng gia tăng…
Ngày 4 tháng 11 năm 2026, quân đội Nga tiếp tục mở những đợt tấn công nhắm vào hệ thống năng lượng Ukraine, trong đó có các cơ sở tại hai tỉnh Kyiv và Zhytomyr. Theo Reuters, những cuộc oanh kích mới nhứt diễn ra sau một đợt tấn công quy mô lớn bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái hôm 3 tháng 11, khiến nhiều khu vực bị cúp điện, gây thiệt hại cho các cơ sở dân sự và gia tăng áp lực lên hệ thống phòng không Ukraine. Trong lúc nhiệt độ bắt đầu xuống thấp và mùa đông đang đến gần, chính quyền Kyiv phải cùng lúc đối phó với ba thử thách lớn: bảo vệ thường dân, duy trì nguồn điện và hệ thống sưởi ấm, đồng thời ngăn chặn sức ép quân sự ngày càng nặng nề từ Moscow.
Một trong những vụ tấn công gây phẫn nộ nhứt xảy ra ngày 2 tháng 11 tại làng Komyshuvakha, thuộc tỉnh Zaporizhzhia, miền nam Ukraine. Đây là địa điểm được sử dụng để phân phát hàng cứu trợ nhân đạo và làm nơi trú ẩn cho cư dân địa phương. Theo hãng thông tấn AP, tính đến ngày 3 tháng 11, số người thiệt mạng đã tăng lên ít nhứt 31 người, trong đó có bốn nhân viên cảnh sát và hai nhân viên cứu hộ. Hơn 45 người vẫn được cho là mất tích dưới những đống đổ nát. Các toán cứu nạn phải tiếp tục tìm kiếm trong điều kiện hết sức nguy hiểm, bởi phi cơ không người lái của Nga vẫn hoạt động gần khu vực. Sau đó, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết số người thiệt mạng ít nhứt đã lên tới 33 người và khoảng 50 người vẫn có thể còn bị vùi lấp. Con số thương vong vẫn tiếp tục thay đổi trong tiến trình tìm kiếm, nhưng đây đã trở thành một trong những thảm kịch dân sự nghiêm trọng tại tỉnh Zaporizhzhia trong thời gian gần đây.
Quy mô cuộc tấn công hôm 3 tháng 11 cũng cho thấy sức ép vô cùng lớn mà Ukraine đang phải gánh chịu. Tổng thống Zelensky cho biết Nga đã phóng tổng cộng 289 phi cơ không người lái, 17 hỏa tiễn đạn đạo và 59 hỏa tiễn hành trình, nhắm vào nhiều khu vực, từ thành phố hải cảng Odesa ở miền nam cho đến tỉnh Rivne ở phía tây. Những đợt tấn công được thực hiện liên tiếp, tập trung vào các nhà máy điện, trạm biến điện và những cơ sở hạ tầng trọng yếu. Theo Reuters, công ty năng lượng tư nhân lớn nhứt Ukraine là DTEK xác nhận ba trong số năm nhà máy nhiệt điện của họ buộc phải ngưng hoạt động sau khi bị hư hại nghiêm trọng. Hậu quả là thủ đô Kyiv cùng ít nhứt sáu khu vực khác phải áp dụng biện pháp cúp điện khẩn cấp.
Ông Maxim Timchenko, Tổng giám đốc DTEK, mô tả đây là một trong những đợt tấn công nghiêm trọng nhứt nhắm vào các cơ sở năng lượng của công ty. Trong khi đó, ông Vitalii Zaichenko, người đứng đầu cơ quan điều hành hệ thống điện quốc gia Ukrenergo, cho biết các cơ sở năng lượng đã phải hứng chịu một trong những đợt oanh kích lớn nhứt kể từ khi cuộc chiến toàn diện bùng nổ. Bộ trưởng Năng lượng Ukraine Denys Shmyhal cũng cảnh báo Nga đã tấn công các cơ sở điện lực tại nhiều tỉnh, trong đó có những trạm biến điện giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động ổn định của nhà máy điện nguyên tử Khmelnytskyi. Theo ông Shmyhal, những hành động như vậy không chỉ đe dọa an ninh năng lượng Ukraine mà còn có thể gây nguy hiểm cho sự an toàn nguyên tử của toàn thể Âu Châu.
Tình hình tại thành phố Kharkiv cũng đặc biệt nghiêm trọng. Một cuộc tấn công phối hợp bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái đã đánh trúng một cơ sở y tế, gây hư hại bệnh viện và những khu chung cư lân cận. Theo tin tức từ giới chức Ukraine được Kyiv Independent đăng tải ngày 3 tháng 11, có 73 người bị thương trong vụ tấn công. Ông Oleh Syniehubov, người đứng đầu chính quyền quân sự tỉnh Kharkiv, cho biết hơn 200 bệnh nhân phải được di chuyển sang những cơ sở y tế khác để bảo đảm an toàn. Tại khu vực Dnipro, một cuộc oanh kích khác khiến ít nhứt một người thiệt mạng và 17 người bị thương, đồng thời gây hư hại một phòng khám và bệnh viện. Những vụ việc này cho thấy phạm vi tàn phá của các đợt không kích không chỉ giới hạn ở những mục tiêu quân sự hay năng lượng, mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày và hệ thống y tế của người dân.
Bước sang ngày 4 tháng 11, Nga tiếp tục tấn công các cơ sở điện lực tại tỉnh Kyiv và Zhytomyr, đồng thời nhắm vào một chiếc tàu chở hàng gần thành phố hải cảng Odesa, theo Reuters. Những cuộc tấn công liên tiếp đang đặt chính quyền Ukraine trước nguy cơ phải đối diện với một cuộc khủng hoảng năng lượng mới trong mùa đông. Thủ đô Kyiv vốn là một trong những khu vực dễ bị tổn thương nhứt khi nguồn cung cấp điện bị gián đoạn. Hệ thống sưởi ấm, nước sinh hoạt, phương tiện giao thông công cộng và hoạt động của bệnh viện đều tùy thuộc vào nguồn điện ổn định. Khi nhiệt độ xuống thấp, tình trạng cúp điện kéo dài có thể khiến hàng triệu người phải sống trong cảnh thiếu ánh sáng, không có nước nóng và không đủ phương tiện sưởi ấm.
Tổng thống Zelensky cáo buộc Moscow đang sử dụng mùa đông như một thứ vũ khí gây áp lực lên dân chúng Ukraine, nhằm làm suy giảm ý chí kháng cự và buộc Kyiv phải chấp nhận những điều kiện chính trị bất lợi. Chính phủ Ukraine đang yêu cầu các đồng minh Tây phương gia tăng viện trợ những hệ thống phòng không, đặc biệt là các phương tiện có khả năng đánh chặn hỏa tiễn đạn đạo và phi cơ không người lái tầm xa. Tuy nhiên, việc cung cấp võ khí vẫn là một vấn đề khó khăn, trong lúc Ukraine phải bảo vệ một lãnh thổ rộng lớn trước những đợt tấn công liên tiếp của quân Nga.
Ở chiều ngược lại, Ukraine cũng tiếp tục mở những cuộc tấn công nhắm vào các cơ sở dầu khí và hậu cần bên trong lãnh thổ Nga. Trong đêm 2 rạng sáng ngày 3 tháng 11, một cuộc tấn công bằng phi cơ không người lái của Ukraine được cho là đã gây hỏa hoạn tại một nhà máy lọc dầu lớn ở thành phố Yaroslavl của Nga. Thống đốc khu vực Mikhail Yevrayev xác nhận cơ sở này bị hư hại và có nhân viên bị thương. Kyiv xem những cuộc tấn công nhắm vào kỹ nghệ năng lượng Nga là một phương cách làm suy giảm nguồn tài chánh phục vụ chiến tranh của Moscow. Tuy nhiên, những hoạt động trả đũa qua lại đang khiến các cơ sở hạ tầng năng lượng của cả hai quốc gia trở thành mục tiêu bị tấn công ngày càng thường xuyên.
Trên mặt trận ngoại giao, những nỗ lực tìm kiếm một giải pháp hòa bình vẫn chưa đạt được nhiều tiến triển. Theo Reuters ngày 3 tháng 11, Hoa Kỳ dự trù tổ chức vòng thương thuyết mới giữa Nga và Ukraine tại Abu Dhabi trong hai ngày 10 và 11 tháng 11, với Washington giữ vai trò trung gian. Tổng thống Zelensky đã gặp gỡ các nhà lãnh đạo Âu Châu tại Berlin để trao đổi về tình hình chiến sự và những điều kiện cần thiết cho một thỏa thuận. Thủ tướng Đức Friedrich Merz kêu gọi Moscow nghiêm chỉnh tham gia tiến trình thương thuyết, thay vì tiếp tục dùng sức mạnh quân sự để áp đặt ý muốn của mình lên Ukraine.
Một trong những ưu tiên mà Kyiv muốn đưa ra bàn hội nghị là thỏa thuận đình chỉ những cuộc tấn công nhắm vào các cơ sở năng lượng. Nếu hai bên có thể đồng ý không tấn công nhà máy điện, trạm biến điện và hệ thống cung cấp năng lượng, người dân Ukraine sẽ có thêm cơ hội vượt qua mùa đông mà không phải đối diện với tình trạng cúp điện trên diện rộng. Tuy nhiên, tính đến ngày 4 tháng 11, vẫn chưa có thỏa thuận chính thức nào được xác nhận. Moscow tiếp tục tuyên bố những cuộc tấn công của họ chỉ nhắm vào các cơ sở phục vụ quân đội và kỹ nghệ quốc phòng Ukraine, trong khi Kyiv cho rằng việc phá hủy hệ thống điện đang trực tiếp gây tổn hại cho thường dân.
Diễn biến chiến sự trong những ngày đầu tháng 11 cho thấy cả hai phía vẫn tiếp tục duy trì những cuộc tấn công tầm xa, từ hỏa tiễn, phi cơ không người lái cho đến những đòn đánh vào các cơ sở hậu cần và năng lượng. Nga tiếp tục gia tăng áp lực tại những khu vực tiền tuyến và mở rộng chiến dịch không kích vào hậu phương Ukraine. Ukraine thì đẩy mạnh những cuộc tập kích nhắm vào kho dầu, nhà máy lọc dầu và các mục tiêu quân sự của Nga. Cả hai bên đều tuyên bố đã gây thiệt hại đáng kể cho đối phương, nhưng vẫn chưa có dấu hiệu nào cho thấy chiến trường sắp bước vào giai đoạn giảm bớt căng thẳng.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
