Calitoday News – Nợ công liên bang Hoa Kỳ đã vượt qua quy mô toàn bộ nền kinh tế trong năm tài chính 2026, đánh dấu lần đầu tiên tỷ lệ nợ do công chúng nắm giữ so với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vượt mức 100% kể từ năm 1946, ngay sau Thế chiến II. Cột mốc này làm dấy lên những lo ngại về tình trạng thâm hụt ngân sách kéo dài, chi phí trả lãi ngày càng tăng và khả năng duy trì sự ổn định tài chính của chính phủ Mỹ trong những thập niên tới.
Theo số liệu được công bố ngày 29 tháng 10, tổng nợ liên bang do công chúng nắm giữ đã đạt khoảng 32.200 tỷ đô la, tương đương 100,03% GDP trong năm tài chính kết thúc ngày 30 tháng 9 năm 2026. Một năm trước đó, tỷ lệ này ở mức khoảng 99,4%.
Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1946, khi nước Mỹ phải gánh chịu khoản nợ khổng lồ sau Thế chiến II, tỷ lệ nợ công theo cách tính này vượt quá 100% GDP. Tuy nhiên, con số hiện tại vẫn thấp hơn mức kỷ lục khoảng 106% được ghi nhận vào năm 1946.
Cần phân biệt rằng khoản nợ 32.200 tỷ đô la nói trên chỉ bao gồm nợ liên bang do công chúng nắm giữ, tức số tiền chính phủ vay từ các nhà đầu tư, tổ chức tài chính, cá nhân và các chủ nợ khác.
Nếu tính cả những khoản chính phủ vay từ các quỹ và tài khoản nội bộ, tổng nợ liên bang của Hoa Kỳ đã vượt 40.000 tỷ đô la từ tháng 8 năm nay. Theo dữ liệu theo dõi của Ủy ban Ngân sách Liên bang Có trách nhiệm, tổng nợ đã lên khoảng 40.550 tỷ đô la tính đến ngày 28 tháng 10.
Một trong những nguyên nhân chính khiến nợ công tiếp tục gia tăng là chính phủ liên bang chi tiêu nhiều hơn đáng kể so với số tiền thu được từ thuế và các nguồn thu khác.
Trong năm tài chính 2026, chính phủ Mỹ đã chi khoảng 7.400 tỷ đô la, trong khi tổng thu ngân sách chỉ đạt khoảng 5.400 tỷ đô la. Điều này tạo ra khoản thâm hụt gần 2.000 tỷ đô la, cao hơn khoảng 217 tỷ đô la so với năm tài chính 2025.
Tính theo quy mô nền kinh tế, thâm hụt ngân sách tương đương khoảng 6,1% đến 6,2% GDP, một mức được xem là cao trong thời kỳ không xảy ra suy thoái kinh tế nghiêm trọng hoặc chiến tranh quy mô lớn.
Một yếu tố đặc biệt đáng lo ngại là chi phí trả lãi cho các khoản nợ hiện hữu đang tăng nhanh. Trong năm tài chính 2026, chính phủ liên bang phải chi khoảng 1.100 tỷ đô la để thanh toán lãi vay, vượt cả ngân sách quốc phòng.
Theo American Action Forum, chi phí lãi ròng đã trở thành khoản chi lớn thứ ba của chính phủ liên bang, chỉ sau chương trình An sinh Xã hội (Social Security) và Medicare.
Khi nợ công tăng và lãi suất duy trì ở mức cao, chính phủ phải dành ngày càng nhiều tiền để trả lãi thay vì đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế hoặc những chương trình phục vụ người dân.
Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng tình trạng vay nợ kéo dài có thể tạo áp lực lên thị trường tài chính. Khi chính phủ liên bang cần vay thêm hàng ngàn tỷ đô la, nhu cầu phát hành trái phiếu chính phủ tăng lên, có thể góp phần đẩy lãi suất dài hạn lên cao.
Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người dân và doanh nghiệp thông qua chi phí vay mua nhà, vay mua xe, sử dụng thẻ tín dụng hoặc vay vốn kinh doanh.
Tuy nhiên, nợ công vượt 100% GDP không có nghĩa nước Mỹ lập tức rơi vào tình trạng phá sản hay mất khả năng thanh toán. Các nhà kinh tế thường đánh giá tính bền vững của nợ dựa trên nhiều yếu tố, bao gồm tốc độ tăng trưởng kinh tế, lãi suất, nguồn thu thuế và khả năng tiếp tục huy động vốn của chính phủ.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO), nếu các chính sách thuế và chi tiêu không có những thay đổi đáng kể, tỷ lệ nợ liên bang do công chúng nắm giữ có thể tăng lên khoảng 120% GDP vào năm 2036.
CBO cũng dự báo thâm hụt ngân sách hằng năm có thể tăng từ khoảng 1.900 tỷ đô la trong năm 2026 lên 3.100 tỷ đô la vào năm 2036. Đây là các dự báo được công bố hồi tháng 2, dựa trên những chính sách và giả định kinh tế tại thời điểm lập báo cáo.
Áp lực tài chính của chính phủ liên bang đã tích lũy qua nhiều nhiệm kỳ tổng thống, bao gồm các đợt cắt giảm thuế, chi tiêu ứng phó với đại dịch COVID-19, ngân sách quốc phòng, các chương trình an sinh và chi phí chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng.
Các chính sách thuế và chi tiêu dưới thời Tổng thống Donald Trump và cựu Tổng thống Joe Biden cũng góp phần vào diễn biến nợ công, bên cạnh những mất cân đối ngân sách tồn tại từ nhiều thập niên trước.
Chính quyền Trump cho rằng các biện pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải tổ hoạt động chính phủ và kiểm soát chi tiêu có thể giúp cải thiện tình hình tài chính liên bang. Trong khi đó, các tổ chức giám sát ngân sách cảnh báo rằng tăng trưởng kinh tế đơn thuần khó có thể giải quyết tình trạng thâm hụt kéo dài nếu không có những thay đổi đáng kể về thuế hoặc chi tiêu.
Theo Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO), nếu không có những biện pháp điều chỉnh, nợ công có thể tăng nhanh hơn tốc độ phát triển của nền kinh tế, làm suy giảm khả năng ứng phó của chính phủ trước những cuộc khủng hoảng trong tương lai.
GAO cảnh báo rằng chi phí An sinh Xã hội, Medicare, các chương trình y tế liên bang và tiền lãi vay sẽ tiếp tục là những yếu tố quan trọng thúc đẩy nợ công tăng trong nhiều năm tới.
Việc nợ liên bang vượt quá 100% GDP trong năm tài chính 2026 vì vậy không chỉ là một cột mốc mang tính lịch sử mà còn là dấu hiệu cho thấy những thách thức tài chính ngày càng lớn của Hoa Kỳ.
Trong bối cảnh Quốc hội và Tòa Bạch Ốc tiếp tục tranh luận về chính sách thuế, ngân sách và các chương trình chi tiêu, câu hỏi quan trọng đặt ra là liệu chính phủ Mỹ có thể kiểm soát tốc độ gia tăng nợ công mà không gây tổn hại đáng kể đến tăng trưởng kinh tế và đời sống người dân hay không.
Calitoday tổng hợp
