CaliToday News – Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang chuẩn bị áp đặt các biện pháp trừng phạt sâu rộng lên Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC). Đây là bước leo thang mạnh mẽ trong nỗ lực nhằm vô hiệu hóa thể chế này sau khi ICC ban hành lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
Theo các tài liệu và giới chức Mỹ, lệnh trừng phạt dự kiến cấm phần lớn giao dịch với ICC sau thời gian ân hạn kéo dài từ 6 đến 7 tháng. Đòn trừng phạt này có nguy cơ làm tê liệt tòa án khi cấm cơ quan này thực hiện các giao dịch bằng đồng USD, qua đó cô lập ICC khỏi phần lớn hệ thống tài chính toàn cầu. Các biện pháp mới sẽ miễn trừ các giao dịch liên quan đến dịch vụ liên lạc viễn thông.
Hiện chưa rõ thời điểm công bố quyết định cuối cùng, song một số quan chức Mỹ cho biết động thái có thể hoàn tất ngay trong tuần này tại kỳ họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hoặc vài ngày sau đó. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ không hé lộ trước các quyết định trừng phạt, nhưng nhắc lại quan điểm của Ngoại trưởng Marco Rubio rằng ICC là mối đe dọa đối với chủ quyền nước Mỹ. Bộ Tài chính Mỹ từ chối bình luận, trong khi ICC chưa phản hồi đề nghị đưa ra ý kiến.
Trước đó, Mỹ từng trừng phạt hàng loạt quan chức ICC, bao gồm cựu Công tố viên trưởng Karim Khan – người bị bãi nhiệm hồi tháng 7 vì các cáo buộc tấn công tình dục nhưng ông đã phủ nhận; Chủ tịch ICC Tomoko Akane cùng nhiều thẩm phán khác; hai phó công tố viên; và công tố viên trưởng phụ trách vụ án nhắm vào ông Netanyahu cùng các quan chức Israel. Lần này, chính quyền Trump chuẩn bị các biện pháp trừng phạt mang tính trừng phạt nặng nề hơn nhiều, nhắm thẳng vào các giao dịch với tòa án thay vì từng cá nhân.
Các quốc gia châu Âu và các bên ủng hộ lớn khác như Nhật Bản đã cam kết bảo vệ ICC trước áp lực từ chính quyền Trump, dù phương án hành động cụ thể chưa rõ ràng. Liên minh châu Âu có thể yêu cầu các ngân hàng trong khối duy trì hợp tác với tòa án.
Hồi tháng 7, Ngoại trưởng Marco Rubio tuyên bố Washington đang chuẩn bị chiến dịch toàn diện nhằm dỡ bỏ ICC “từng viên gạch một” nếu cần thiết, cho rằng việc tòa án nhắm vào các quan chức từ các quốc gia không phải thành viên tạo tiền lệ nguy hiểm và đe dọa chủ quyền Mỹ. Cả Mỹ và Israel đều không tham gia ICC. Tuy vậy, vào năm 2022, ông Rubio từng đồng bảo trợ một nghị quyết kêu gọi tòa án điều tra tội ác chiến tranh của Nga tại Ukraine – một quốc gia cũng không phải thành viên ICC. Tòa án sau đó phát lệnh bắt giữ Vladimir Putin cùng các quan chức Nga vào năm 2023.
Mối quan hệ giữa Mỹ và ICC chính thức đổ vỡ sau vụ việc liên quan đến ông Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant. Năm 2024, ICC phát lệnh bắt giữ hai ông với cáo buộc tội ác chiến tranh và tội ác chống lại loài người trong chiến sự tại Gaza, cho rằng họ chặn hàng viện trợ nhân đạo vào lãnh thổ Palestine nhằm gây áp lực lên Hamas. Ông Netanyahu và ông Gallant đều bác bỏ cáo buộc. Cựu Công tố viên Khan trước đó cũng xin lệnh bắt các thủ lĩnh Hamas vì vụ tấn công ngày 7/10/2023, song những người này sau đó đã thiệt mạng trong giao tranh hoặc bị ám sát.
Bên cạnh đó, ICC cũng tiến hành điều tra hai thành viên cực hữu trong chính phủ ông Netanyahu gồm Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich và Bộ trưởng An ninh Quốc gia Itamar Ben-Gvir vì vai trò mở rộng các khu định cư Do Thái tại Bờ Tây, điều mà Liên Hợp Quốc khẳng định là vi phạm luật pháp quốc tế.
Ban tập viên CaliToday
