NEW YORK (Calitoday News) – California cùng hơn 20 tiểu bang và nhiều thành phố, quận hạt trên khắp Hoa Kỳ đã đồng loạt khởi kiện chính quyền Tổng thống Donald Trump hôm thứ Hai, 14 tháng 9, nhằm ngăn chặn một quy định di trú mới có thể khiến một số người nhập cư gặp khó khăn hơn khi xin thẻ xanh nếu họ sử dụng hoặc có khả năng phải dựa vào các chương trình trợ cấp của chính phủ.
Quy định liên quan đến khái niệm “public charge” – gánh nặng xã hội, một điều khoản lâu đời trong luật di trú Hoa Kỳ cho phép chính phủ từ chối một số người xin nhập cảnh hoặc thường trú nếu họ bị xác định có khả năng trở thành người phụ thuộc vào sự hỗ trợ của chính phủ.
Điểm gây tranh cãi là chính quyền Trump đang hủy bỏ quy định thời Tổng thống Joe Biden năm 2022, qua đó trao cho viên chức di trú quyền rộng hơn trong việc xem xét hoàn cảnh của người nộp đơn khi quyết định liệu người đó có khả năng trở thành “public charge” hay không.
Quy định mới dự kiến có hiệu lực ngày 18 tháng 9, 2026.
Medicaid, food stamps và các trợ cấp khác trở thành tâm điểm
Theo quy định năm 2022 của chính quyền Biden, việc xác định một người có khả năng trở thành “public charge” tập trung chủ yếu vào những hình thức hỗ trợ tiền mặt của chính phủ và việc được chính phủ chi trả cho chăm sóc dài hạn tại cơ sở y tế.
Các chương trình trợ cấp không bằng tiền mặt như SNAP – thường gọi là food stamps – và Medicaid nhìn chung không được tính theo cách tương tự.
Chính quyền Trump cho rằng cách tiếp cận đó quá hạn chế và cản trở khả năng của DHS trong việc đánh giá đầy đủ liệu một người nhập cư có thể trở nên phụ thuộc vào chính phủ trong tương lai hay không.
Quy định mới hủy bỏ khuôn khổ năm 2022 và cho phép viên chức USCIS xem xét rộng hơn các yếu tố liên quan trong từng hồ sơ.
USCIS nói mục tiêu là khôi phục nguyên tắc rằng người nhập cư phải có khả năng tự lực về tài chính, đồng thời bảo vệ tiền thuế của người dân Hoa Kỳ khỏi việc phải hỗ trợ những người có nguy cơ phụ thuộc vào phúc lợi công cộng.
Tuy nhiên, các tiểu bang và thành phố khởi kiện cho rằng cách làm mới có thể mở đường để việc sử dụng những chương trình hỗ trợ về thực phẩm, y tế và nhà ở được xem xét bất lợi trong quá trình xin thường trú.
California và Santa Clara County cùng tham gia kiện
Trong một vụ kiện, Tổng Chưởng lý New York Letitia James dẫn đầu liên minh gồm New York và 21 tiểu bang khác, cùng District of Columbia, yêu cầu tòa liên bang ngăn quy định mới.
California nằm trong liên minh này, cùng Colorado, Connecticut, Delaware, Hawaii, Illinois, Maine, Maryland, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Nevada, New Jersey, New Mexico, Oregon, Rhode Island, Vermont, Virginia, Washington và Wisconsin; Pennsylvania cũng tham gia thông qua thống đốc.
Một vụ kiện riêng biệt được New York City cùng các chính quyền địa phương đệ trình.
Đáng chú ý đối với cư dân vùng Vịnh, San Francisco và Santa Clara County đều đứng tên trong vụ kiện này, cùng Chicago, Seattle, King County ở Washington và Public Rights Project.
Các vụ kiện được nộp tại Tòa án Liên bang Khu vực phía Nam New York.
Các nguyên đơn lập luận rằng chính quyền liên bang đã đi quá quyền hạn mà Quốc hội trao cho DHS, đồng thời thay đổi cách hiểu về “public charge” đã tồn tại từ lâu trong luật di trú Hoa Kỳ. Họ cũng cho rằng quy định mới mang tính tùy tiện và vi phạm luật liên bang về quy trình ban hành chính sách.
Lo ngại người nhập cư sẽ không dám nhận trợ cấp
Một trong những lập luận chính của các tiểu bang và thành phố là quy định có thể tạo ra cái gọi là “chilling effect” – hiệu ứng khiến người dân sợ hãi và tự tránh xa các chương trình trợ giúp, ngay cả khi họ hoàn toàn đủ điều kiện hợp pháp để nhận.
Tổng Chưởng lý New York Letitia James cho rằng các gia đình nhập cư có thể bị đặt trước lựa chọn khó khăn: nhận thực phẩm, bảo hiểm y tế hoặc những trợ giúp cần thiết, hay bảo vệ cơ hội được cấp tình trạng thường trú tại Hoa Kỳ.
Các chính quyền địa phương còn lo ngại sự sợ hãi có thể lan sang những gia đình có tình trạng di trú hỗn hợp, chẳng hạn cha mẹ là người nhập cư nhưng con cái là công dân Hoa Kỳ và đủ điều kiện nhận một số trợ cấp.
Theo đơn kiện, hậu quả có thể không chỉ ảnh hưởng đến người nhập cư mà còn làm tăng tình trạng thiếu thực phẩm, bệnh tật không được điều trị và vô gia cư, cuối cùng khiến chính quyền tiểu bang và địa phương phải gánh thêm chi phí.
Chính quyền Trump nói người nhập cư phải tự lực
Phía chính quyền Trump bảo vệ sự thay đổi này với lập luận gần như ngược lại.
DHS và USCIS cho rằng luật di trú từ lâu đã quy định một người có thể bị từ chối nhập cảnh hoặc thường trú nếu được xác định là “likely at any time to become a public charge” – có khả năng vào một thời điểm nào đó trở thành gánh nặng xã hội.
Theo USCIS, quy định năm 2022 của chính quyền Biden đã hạn chế quá mức những yếu tố mà viên chức di trú được phép cân nhắc.
Chính quyền Trump cho rằng việc hủy bỏ quy định đó sẽ giúp viên chức xem xét toàn bộ hoàn cảnh của từng người, đồng thời khôi phục nguyên tắc người nhập cư đến Hoa Kỳ phải có khả năng tự nuôi sống bản thân thay vì phụ thuộc vào người đóng thuế.
Không phải tất cả người nhập cư đều bị ảnh hưởng
Một điểm rất quan trọng là quy định “public charge” không áp dụng cho tất cả hồ sơ di trú.
Theo hướng dẫn của San Francisco về thay đổi sắp tới, quy định chủ yếu có thể liên quan đến một số người xin thẻ xanh thông qua bảo lãnh gia đình hoặc việc làm.
Một số diện được miễn hoặc không chịu ảnh hưởng theo cách này, trong đó có người xin thẻ xanh dựa trên tị nạn hoặc quy chế refugee, U visa, T visa, VAWA và Special Immigrant Juvenile Status.
Quy định public charge cũng không phải là phép thử áp dụng khi một người đơn thuần xin nhập quốc tịch Hoa Kỳ, DACA, Temporary Protected Status, asylum hoặc work permit.
Điều này có nghĩa là thông tin rằng “ai nhận Medicaid hay food stamps cũng có thể mất thẻ xanh hoặc không được nhập quốc tịch” là không chính xác. Việc quy định có áp dụng hay không phụ thuộc vào loại hồ sơ và hoàn cảnh cụ thể của từng người.
Ngày 18 tháng 9 là mốc quan trọng
Theo văn bản chính thức đăng trên Federal Register, quy định mới có hiệu lực 18 tháng 9 và áp dụng đối với đơn xin nhập cảnh được thực hiện từ ngày đó, hoặc hồ sơ adjustment of status – điều chỉnh tình trạng để lấy thẻ xanh – được đóng dấu bưu điện hoặc nộp điện tử từ ngày 18 tháng 9 trở đi.
Đối với việc nhận các trợ cấp dựa trên thu nhập trước ngày 18 tháng 9, DHS nói việc xem xét sẽ tiếp tục được xử lý theo quy định năm 2022.
USCIS cũng cho biết sẽ phát hành phiên bản sửa đổi của Form I-485 – Application to Register Permanent Residence or Adjust Status. Các phiên bản I-485 cũ được gửi hoặc nộp điện tử từ ngày quy định mới có hiệu lực sẽ không được chấp nhận.
Tuy nhiên, hai vụ kiện vừa được nộp có thể làm thay đổi tình hình trước ngày 18 tháng 9 nếu tòa án ban hành lệnh tạm thời ngăn chính quyền thực thi quy định.
Vì vậy, các cơ quan hỗ trợ người nhập cư đang khuyến cáo người dân không nên vội vàng ngưng Medicaid, trợ cấp thực phẩm hoặc những dịch vụ mà mình hay thành viên gia đình đang được hưởng hợp pháp chỉ vì lo sợ quy định mới, mà nên xác định trước quy định public charge có thực sự áp dụng cho hồ sơ di trú của mình hay không.
Điểm Tám thấy nên nhấn mạnh khi Cali Today đăng: đây không phải quy định “cứ nhận trợ cấp là mất thẻ xanh”. Tin lớn ở thời điểm này là California + San Francisco + ngay cả Santa Clara County đều đang ra tòa để chặn quy định trước khi nó có hiệu lực ngày 18/9. Với độc giả vùng San Jose thì chi tiết Santa Clara County tham gia kiện rất đáng đưa lên ngay phần đầu bài.
Calitoday tổng hợp
