Một cuộc biểu tình hiếm hoi của phụ nữ Afghanistan đã biến thành một cảnh tượng hỗn loạn và đẫm máu khi tiếng súng vang lên giữa đám đông. Trong lúc Taliban phủ nhận mọi cáo buộc, những hình ảnh đầy nước mắt từ Herat đang làm dấy lên một làn sóng phẫn nộ mới trên khắp thế giới…
Một cuộc biểu tình hiếm hoi của phụ nữ Afghanistan đã biến thành cảnh hỗn loạn và đẫm máu khi lực lượng Taliban bị cáo buộc đã nổ súng để giải tán đám đông, khiến ít nhất hai người thiệt mạng và hơn 20 người khác bị thương. Vụ việc xảy ra tại tỉnh Herat, miền tây Afghanistan, trong những ngày đầu tháng 6 năm 2026 và đang làm dấy lên một làn sóng chỉ trích mới từ Liên Hiệp Quốc cùng nhiều tổ chức tranh đấu cho nhân quyền trên thế giới.
Theo BBC, Reuters, Associated Press (AP) và Liên Hiệp Quốc, căng thẳng bắt đầu sau khi lực lượng thuộc Bộ Khuyến thiện và Phòng chống Tệ nạn của Taliban mở chiến dịch kiểm tra việc tuân hành quy định về y phục đối với phụ nữ tại thành phố Herat. Cơ quan UN Women cho biết ít nhất 30 phụ nữ đã bị bắt giữ với cáo buộc vi phạm quy định về khăn hijab trong những ngày đầu tháng 6. Một số người sau đó đã được trả tự do, nhưng vụ việc đã làm bùng lên sự phẫn nộ trong cộng đồng địa phương.
Ngày 9 tháng 6, khoảng từ 100 đến 150 người, gồm cả phụ nữ, nam giới và trẻ em, đã xuống đường tại quận Injil thuộc tỉnh Herat để phản đối các vụ bắt giữ. Những người biểu tình mang theo khẩu hiệu “Việc làm, Giáo dục và Tự do”, yêu cầu Taliban chấm dứt các chính sách hạn chế đối với phụ nữ và trả tự do cho những người bị bắt. Đây được xem là một trong những cuộc biểu tình công khai lớn nhất tại Afghanistan kể từ khi Taliban tái chiếm quyền kiểm soát quốc gia này vào tháng 8 năm 2021.
Theo lời các nhân chứng được Reuters và AP trích dẫn, lực lượng Taliban lúc đầu tìm cách giải tán đám đông bằng dùi cui. Tuy nhiên, tình hình nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát khi tiếng súng bất ngờ vang lên giữa đường phố. Những đoạn video được phổ biến trên mạng xã hội cho thấy nhiều người hoảng loạn bỏ chạy trong khi tiếng súng liên tiếp vang lên phía sau. Một số nhân chứng cho biết lực lượng an ninh Taliban đã trực tiếp nổ súng vào đoàn người biểu tình.
UN Women sau đó xác nhận có ít nhất hai người thiệt mạng, trong đó có một bé trai, và hơn 20 người khác bị thương. Một số nguồn tin địa phương được nhật báo The Guardian dẫn lại cho biết con số tử vong thực tế có thể cao hơn, tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có sự xác nhận độc lập nào về những con số này.
Về phần mình, nhà cầm quyền Taliban bác bỏ các cáo buộc nói trên. Giới chức địa phương tại Herat phủ nhận việc bắt giữ phụ nữ vì lý do y phục và cho rằng những tin tức đó chỉ là “những lời đồn vô căn cứ”. Bộ Khuyến thiện và Phòng chống Tệ nạn của Taliban khẳng định việc tuân thủ quy định về hijab là một phần của giáo luật Hồi giáo và lực lượng an ninh chỉ hành động nhằm duy trì trật tự công cộng.
Kể từ khi trở lại nắm quyền vào năm 2021, sau khi quân đội Hoa Kỳ và NATO rút khỏi Afghanistan, Taliban đã áp đặt hàng loạt biện pháp hạn chế đối với phụ nữ. Các bé gái bị cấm tiếp tục học lên trên bậc tiểu học, phụ nữ bị hạn chế làm việc trong nhiều ngành nghề, bị cấm tham gia thể thao và buộc phải che kín toàn thân khi xuất hiện nơi công cộng. Liên Hiệp Quốc, Human Rights Watch cùng nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế đã nhiều lần lên án các chính sách này, thậm chí gọi đó là một hình thức “phân biệt giới tính có hệ thống”.
Điều khiến nhiều nhà quan sát chú ý là cuộc biểu tình tại Herat không chỉ có phụ nữ tham gia mà còn có nhiều nam giới công khai đứng về phía họ. Theo The Guardian, đây là một hiện tượng hiếm thấy trong xã hội Afghanistan dưới sự cai trị của Taliban và phản ánh sự bất mãn ngày càng gia tăng trong một bộ phận dân chúng.
Một số nhà phân tích nhận định rằng việc sử dụng vũ lực để dập tắt biểu tình cho thấy Taliban đang phải đối diện với sức ép ngày càng lớn từ chính xã hội Afghanistan. Sau gần năm năm cầm quyền, nền kinh tế vẫn trì trệ, tỷ lệ thất nghiệp ở mức cao và hàng triệu người vẫn tiếp tục sống nhờ vào nguồn viện trợ quốc tế. Trong bối cảnh đó, những chính sách hà khắc đối với phụ nữ tiếp tục trở thành đề tài gây tranh cãi dữ dội nhất.
Điều nghịch lý là trong lúc nhiều quốc gia Tây phương tiếp tục từ chối công nhận chính quyền Taliban vì vấn đề nhân quyền, một số quốc gia khác lại đang tìm cách thiết lập quan hệ thực dụng với Kabul nhằm phục vụ những quyền lợi chiến lược và an ninh của riêng họ. Điều này khiến nhiều nữ hoạt động gia Afghanistan lo ngại rằng quyền lợi của họ có thể bị đẩy xuống hàng thứ yếu trong những tính toán địa chính trị của các cường quốc.
Một thực tế cay đắng rằng, gần một phần tư thế kỷ sau khi chế độ Taliban đầu tiên sụp đổ và gần năm năm sau khi họ trở lại nắm quyền, cuộc tranh đấu cho những quyền căn bản của phụ nữ Afghanistan vẫn chưa nhìn thấy điểm kết thúc.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp: BBC, Reuters, AP,…
