Trong lúc những bản vẽ phối cảnh hào nhoáng tiếp tục được giới thiệu như hình ảnh của một thủ đô Hà Nội hiện đại trong tương lai, hàng ngàn gia đình sinh sống dọc theo bờ sông Hồng lại đang đối diện với một trong những thời khắc khó khăn nhất trong cuộc đời: phải rời bỏ nơi cư ngụ đã gắn bó suốt nhiều chục năm…
Những ngày cuối tháng 5 và đầu tháng 6 năm 2026, Hà Nội (Việt Nam) chứng kiến một trong những đợt thu hồi đất và giải tỏa có quy mô lớn nhất trong nhiều năm qua khi Dự án Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng bước vào giai đoạn được đẩy mạnh thực hiện. Trên các cơ quan truyền thông trong nước, những hình ảnh về một đại lộ rộng lớn, các công viên ven sông, khu đô thị mới cùng không gian sinh hoạt được quảng bá theo tiêu chuẩn quốc tế liên tục xuất hiện như biểu tượng cho một giai đoạn phát triển mới của thủ đô. Tuy nhiên, phía sau những hình ảnh đầy màu sắc ấy là tâm trạng nặng nề của hàng ngàn gia đình đang đứng trước nguy cơ phải rời bỏ nơi chôn nhau cắt rốn và mái ấm đã gắn bó suốt nhiều thập niên.
Ngày 15 tháng 5, một bài viết được đăng trên mạng xã hội Threads đã thu hút sự chú ý đáng kể khi một cư dân chia sẻ tâm trạng trước thời điểm phải giao lại nhà đất cho dự án. Người này cho biết gia đình đã sinh sống trong căn nhà hiện tại hơn ba mươi năm và chỉ còn ít ngày nữa sẽ phải chuyển đi nơi khác. Những dòng tâm sự ấy nhanh chóng nhận được hàng ngàn phản hồi vì phản ánh đúng tâm trạng chung của nhiều gia đình đang nằm trong khu vực bị ảnh hưởng.
Theo các thông tin được công bố, Dự án Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng được khởi công từ tháng 12 năm 2025 với diện tích sử dụng đất vào khoảng 11.418 héc-ta, trải dài qua nhiều khu vực ven sông thuộc địa phận Hà Nội. Dự án được cho là sẽ ảnh hưởng đến gần 250.000 cư dân tại 16 xã và phường. Các hạng mục bao gồm đại lộ trung tâm, công viên cảnh quan, các khu phát triển đô thị mới, hệ thống hạ tầng kỹ thuật cùng nhiều công trình dịch vụ hỗ trợ khác.
Ngày 27 tháng 5, báo chí Việt Nam đăng tải nội dung một văn thư do liên danh đầu tư gồm Đại Quang Minh, THACO và Hòa Phát gửi cho chính quyền thành phố Hà Nội, trong đó đề nghị đẩy nhanh tiến độ bồi hoàn, hỗ trợ và giải tỏa mặt bằng để sớm tiến hành xây dựng. Một số mốc thời gian được đề nghị khá gấp rút, làm dấy lên nhiều cuộc tranh luận trên mạng xã hội về việc liệu người dân có đủ thời gian để tiếp cận thông tin, đối thoại và chuẩn bị cho việc di dời hay không.
Trước những phản ứng từ dư luận, vào rạng sáng ngày 31 tháng 5, thông điệp của ông Phạm Gia Túc được phổ biến trên cổng thông tin của chính quyền trung ương, yêu cầu nhà chức trách Hà Nội chỉ đạo các cơ quan liên hệ thực hiện tốt công tác thông tin, bồi hoàn, hỗ trợ và tái định cư nhằm bảo đảm những quyền lợi hợp pháp của người dân trong tiến trình thực hiện dự án.
Đây là một chỉ thị cần thiết, bởi trong bất kỳ công trình phát triển đô thị quy mô lớn nào, câu chuyện không chỉ nằm ở những con đường mới hay những cao ốc hiện đại. Điều quan trọng hơn chính là số phận của những con người đang sinh sống trên vùng đất ấy. Đối với giới quy hoạch, một căn nhà có thể chỉ là một ký hiệu nhỏ trên bản đồ giải tỏa. Nhưng đối với người dân, đó là nơi lưu giữ ký ức của cả một đời người, là tài sản tích lũy qua nhiều năm lao động, là nơi cha mẹ sinh con, nơi ông bà già đi và nơi nhiều thế hệ cùng chung sống dưới một mái nhà.
Thực tế cho thấy phần lớn người dân không phản đối sự phát triển. Điều họ quan tâm là liệu quyền lợi của mình có được bảo đảm một cách tương xứng hay không. Một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều nhất trong các cuộc thảo luận thời gian qua là khoảng cách giữa giá bồi hoàn và giá thị trường. Nếu số tiền nhận được không đủ để người dân tái lập một điều kiện sinh sống tương đương tại nơi ở mới thì việc chấp nhận di dời sẽ trở thành một gánh nặng rất lớn đối với nhiều gia đình.
Đối với những hộ buôn bán nhỏ, việc phải chuyển nơi cư ngụ không chỉ đồng nghĩa với mất nhà mà còn có thể dẫn đến mất kế sinh nhai. Đối với người cao niên, việc rời bỏ cộng đồng quen thuộc sau hàng chục năm sinh sống có thể tạo nên những cú sốc tinh thần không nhỏ. Những tổn thất vô hình ấy thường rất khó được phản ánh đầy đủ trong các bảng tính bồi hoàn mang tính hành chánh.
Nhìn từ góc độ phát triển đô thị, Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng có thể mang lại những thay đổi đáng kể cho diện mạo Hà Nội trong tương lai. Nhưng xét từ góc độ xã hội, thành công của dự án sẽ không chỉ được đánh giá bằng chiều rộng của đại lộ hay giá trị địa ốc tăng lên sau khi hoàn thành. Thước đo quan trọng nhất nằm ở chỗ những người dân phải nhường đất cho dự án có thật sự được bảo đảm một đời sống tốt đẹp hơn, ổn định hơn hay không.
Một thành phố hiện đại không chỉ được xây dựng bằng xi măng, sắt thép và những đồ án quy hoạch đồ sộ. Nó còn được xây dựng bằng sự đồng thuận của xã hội. Nếu người dân cảm thấy mình là một phần của tiến trình phát triển, họ sẽ sẵn sàng đồng hành cùng dự án. Ngược lại, nếu điều họ cảm nhận chỉ là sự mất mát và bất an thì những tranh luận và bất mãn sẽ còn kéo dài ngay cả khi các công trình mới đã hoàn tất. Đó là bài toán mà bất kỳ dự án phát triển đô thị quy mô lớn nào cũng phải đối diện, và Dự án Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng cũng không phải là một ngoại lệ.
NGƯỜI QUAN SÁT
