Ngay thời điểm ông Lê Minh Hưng chính thức nhận chức Thủ tướng Chính Phủ CSVN , mang theo kỳ vọng chấn chỉnh kinh tế, nhưng phải đối diện với một guồng máy điều hành chằng chịt ràng buộc quyền lực…
Tháng 4 năm 2026, tại kỳ họp Quốc hội CSVN khóa XVI ở Hà Nội, ông Lê Minh Hưng được phê chuẩn giữ chức Thủ tướng Chính Phủ, trở thành người đứng đầu guồng máy hành pháp trong nhiệm kỳ mới. Ở tuổi 56, ông được xem là một trong những người trẻ nhất từng nắm vị trí này kể từ sau năm 1975, đồng thời cũng là một gương mặt mang đậm màu sắc chuyên viên, xuất thân từ lãnh vực tài chánh và ngân hàng.
Sinh năm 1970, ông Lê Minh Hưng từng đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng như Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, rồi đứng đầu văn phòng trung ương trước khi bước lên vị trí cao nhất trong guồng máy điều hành. Con đường này tạo nên hình ảnh một người quản lý rành về kinh tế vĩ mô, quen sử dụng các công cụ tiền tệ và giữ ổn định tài chánh, những yếu tố được kỳ vọng sẽ trở thành đòn bẩy cho mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn 2026–2031.
Trong các phát biểu định hướng, giới lãnh đạo nhiều lần nói đến tham vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia có thu nhập cao vào khoảng giữa thế kỷ XXI, với mức tăng trưởng kỳ vọng lên tới 10% mỗi năm. Đây không chỉ là mục tiêu tham vọng mà còn mang nặng yếu tố chính trị, đặt áp lực trực tiếp lên vai người đứng đầu guồng máy điều hành.
Trong bối cảnh đó, việc CSVN chọn một Thủ tướng mang dáng dấp chuyên viên như ông Lê Minh Hưng có thể xem như một thông điệp: nền kinh tế Việt Nam phải được điều hành bằng con số, nhưng vẫn phải phục vụ những định hướng lớn mang tính ý chí.
Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là liệu một mô hình điều hành theo kiểu chuyên viên có thể vận hành trôi chảy trong một hệ thống mà các quyết định quan trọng vẫn bị chi phối mạnh bởi yếu tố chính trị hay không. Thực tế cho thấy, không ít ý kiến cho rằng khoảng cách giữa tư duy chuyên viên và cách vận hành hiện hữu là một khoảng cách khó san lấp. Khi mục tiêu tăng trưởng được áp xuống từ trên, các công cụ kỹ thuật nhiều khi chỉ còn là phương tiện thi hành hơn là nền tảng hoạch định.
Ở một góc nhìn khác, việc ông Lê Minh Hưng bước lên ghế Thủ tướng cũng cho thấy có sự dịch chuyển nhất định trong thế cân bằng quyền lực nội bộ. Sau kỳ đại hội Đảng vừa qua, cơ cấu lãnh đạo được sắp xếp lại với nhiều gương mặt mới, trong đó guồng máy hành pháp được kỳ vọng giữ vai trò trung tâm trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế Việt Nam. Tuy vậy, điều đó không có nghĩa là quyền hành được trao trọn vẹn.
Trong một hệ thống mà các đầu mối quyền lực đan xen và kiểm soát lẫn nhau, vai trò của Thủ tướng luôn nằm trong những giới hạn nhất định. Những quyết định lớn, nhất là về phân bổ nguồn lực, đầu tư công hay cải tổ cơ chế, không chỉ tùy thuộc vào khả năng điều hành của cá nhân người đứng đầu, mà còn chịu ảnh hưởng từ nhiều trung tâm quyền lực khác. Điều này tạo nên một thực tế khá đặc biệt: Thủ tướng có thể là người chịu trách nhiệm sau cùng, nhưng không phải lúc nào cũng là người có toàn quyền quyết định.
Trong bối cảnh đó, hình ảnh một “Thủ tướng kiểu chuyên viên” đôi khi mang tính biểu tượng nhiều hơn thực chất. Các biện pháp tài chánh, tiền tệ hay cải cách hành chánh có thể được đưa ra, nhưng hiệu quả đến đâu còn tùy vào mức độ đồng bộ của toàn bộ hệ thống. Nếu mục tiêu tăng trưởng cao vẫn tiếp tục được đặt ra mà không đi kèm những thay đổi căn bản về cơ chế, thì áp lực sẽ dồn xuống các tầng điều hành, nơi các quyết định phải vừa đáp ứng yêu cầu chính trị, vừa bảo đảm tính khả thi về kinh tế.
Giới quan sát cũng lưu ý rằng trong những giai đoạn trước, không ít nỗ lực cải tổ của CSVN đã bị chựng lại khi đụng đến những quyền lợi cục bộ. Điều này đặt ra thử thách không nhỏ cho ông Lê Minh Hưng, khi ông phải điều hành một bộ máy vừa cần đổi mới, vừa phải giữ được sự ổn định. Sự cân bằng này, nếu không được xử lý khéo léo, rất dễ rơi vào tình trạng nửa vời, nơi chính sách được ban ra nhưng không đủ lực để tạo ra thay đổi thật sự.
Ở một mặt khác, việc nhấn mạnh tăng trưởng cao cũng kéo theo những rủi ro về chất lượng phát triển. Khi con số trở thành thước đo chính, nguy cơ chạy theo thành tích, đầu tư dàn trải hoặc nới lỏng kỷ luật tài chánh có thể xảy ra. Đây là những bài học không mới, nhưng rất dễ lặp lại khi áp lực thành tích ngày càng lớn.
Sự xuất hiện của ông Lê Minh Hưng vì vậy mở ra nhiều kỳ vọng, nhưng cũng không ít hoài nghi. Giữa một bên là hình ảnh một nhà chuyên viên với tư duy hiện đại, và một bên là thực tế vận hành của guồng máy với những ràng buộc cố hữu, câu hỏi lớn vẫn còn đó: liệu tư duy chuyên viên có đủ sức đi xuyên qua mê cung quyền lực, hay rồi cũng chỉ trở thành một lớp áo mới phủ lên những cách vận hành cũ.
NGƯỜI QUAN SÁT
