WASHINGTON (AP) — Tòa án Tối cao dường như chia rẽ vào thứ Hai về việc có nên ngăn chặn hàng nghìn vụ kiện cáo buộc nhà sản xuất thuốc diệt cỏ Roundup đã không cảnh báo người dân rằng sản phẩm này có thể gây ung thư hay không.
Vụ án được đưa ra trước tòa sau một làn sóng kiện tụng dữ dội, trong đó có một số phán quyết trị giá hàng tỷ đô la chống lại nhà sản xuất hóa chất nông nghiệp toàn cầu Bayer, công ty sở hữu Monsanto, nhà sản xuất thuốc diệt cỏ Roundup.
Một số thẩm phán dường như đồng tình với lập luận của công ty rằng họ không thể bị kiện theo luật tiểu bang vì các cơ quan quản lý liên bang đã kết luận rằng Roundup có khả năng không gây ung thư. Tuy nhiên, những người khác lại chất vấn các luật sư về việc liệu điều đó có ngăn cản sai trái các tiểu bang phản ứng với những nghiên cứu thay đổi hay không.
Hãng sản xuất thuốc diệt cỏ Roundup, Monsanto, được chính quyền Trump hậu thuẫn, một lập trường pháp lý trái ngược với một số đồng minh trong phong trào “Làm cho nước Mỹ khỏe mạnh trở lại” (Make America Healthy Again) vốn muốn hạn chế việc sử dụng thuốc trừ sâu.
Vụ kiện trước tòa được đệ trình bởi một người đàn ông ở Missouri tên là John Durnell. Trong đơn kiện, ông cho biết mình đã mắc bệnh ung thư hạch không Hodgkin sau hơn 20 năm làm “người phun thuốc” cho hội khu phố, sử dụng thuốc diệt cỏ Roundup tại các công viên trong khu dân cư lịch sử ở St. Louis.
Bồi thẩm đoàn đã nhất trí rằng công ty đã không cảnh báo ông về nguy cơ ung thư tiềm ẩn và phán quyết bồi thường cho ông 1,25 triệu đô la. Đây chỉ là một trong hàng nghìn vụ kiện tương tự, bao gồm cả một số vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại lên đến hàng tỷ đô la .
Vẫn còn nhiều tranh luận gay gắt về mối liên hệ giữa ung thư và thành phần chính của thuốc diệt cỏ Roundup, glyphosate. Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới đã phân loại hóa chất này là “có thể gây ung thư” vào năm 2015, nhưng Cơ quan Bảo vệ Môi trường đã xác định rằng nó không có khả năng gây ung thư cho con người khi sử dụng đúng cách.
Cơ quan này đã phê duyệt nhãn sản phẩm mà không có cảnh báo về ung thư, và Bayer lập luận rằng họ phải tuân theo các tiêu chuẩn liên bang đó — chứ không phải luật tiểu bang mà Durnell và những người khác đã kiện dựa trên đó.
Thẩm phán Ketanji Brown Jackson cho biết, EPA xem xét lại các quyết định ghi nhãn của mình sau mỗi 15 năm, đây có thể là một khoảng thời gian tương đối dài nếu xét đến sự tiến bộ khoa học.
Chánh án John Roberts đặt câu hỏi liệu việc chờ đợi đánh giá của EPA có trói buộc tay các tòa án tiểu bang hay không. Ông đặt câu hỏi: “Trong suốt quá trình dài đó, khi đối mặt với thông tin cho thấy có rủi ro không được ghi trên nhãn sản phẩm, các tiểu bang lại không thể làm gì sao?”
Ngược lại, các luật sư của Durnell cho rằng luật liên bang không ngăn cản Bayer đưa ra cảnh báo về nguy cơ ung thư tiềm ẩn trên sản phẩm của mình theo luật tiểu bang.
Nhưng cả Thẩm phán Brett Kavanaugh và Elena Kagan đều tỏ ra lo ngại rằng việc phải chịu trách nhiệm pháp lý theo một loạt các luật khác nhau của các tiểu bang có thể gây khó khăn cho các công ty và làm suy yếu mục đích của các quy định liên bang. “Liệu đó có phải là sự thống nhất khi mỗi tiểu bang có thể yêu cầu những điều khác nhau?”, Kavanaugh nói.
Bayer bác bỏ các cáo buộc gây ung thư nhưng đã dành ra 16 tỷ đô la để giải quyết các vụ kiện và đề xuất một thỏa thuận dàn xếp lớn vào đầu năm nay. Đồng thời, công ty này đã cố gắng thuyết phục các tiểu bang thông qua luật cấm các vụ kiện mới, và một số tiểu bang đã đồng ý .
Công ty đã phải đối mặt với hơn 100.000 đơn kiện liên quan đến thuốc diệt cỏ Roundup, chủ yếu từ người dùng gia đình. Họ đã ngừng sử dụng glyphosate trong sản phẩm Roundup bán tại thị trường thuốc diệt cỏ và làm vườn dân dụng ở Mỹ. Công ty cho biết họ có thể phải xem xét việc rút glyphosate khỏi thị trường nông nghiệp Mỹ nếu các vụ kiện tiếp tục kéo dài.
Liên đoàn Nông nghiệp Mỹ (American Farm Bureau Federation) cho biết trong các tài liệu tòa án rằng việc loại bỏ sản phẩm này khỏi thị trường sẽ gây ra “nguy cơ tàn phá ngay lập tức đối với nguồn cung cấp thực phẩm của Mỹ” vào thời điểm ngành công nghiệp này đang chịu áp lực.
Các nhóm bảo vệ môi trường cho rằng Bayer muốn loại bỏ bồi thẩm đoàn khỏi các vụ kiện vì những thất bại của hãng tại tòa án tiểu bang.
Trong khi đó, vấn đề thuốc trừ sâu đã tạo ra sự rạn nứt giữa chính quyền và các thành viên của phong trào MAHA do Bộ trưởng Y tế Robert F. Kennedy đứng đầu, những người cũng bất mãn với sắc lệnh hành pháp nhằm thúc đẩy sản xuất glyphosate.
Chính Kennedy đã nhiều lần khẳng định rằng glyphosate gây ung thư, dù ông thừa nhận sắc lệnh hành pháp này là cần thiết vì lý do an ninh lương thực và an ninh quốc gia.
Hàng chục nhà hoạt động và người ủng hộ MAHA hôm thứ Hai đã tập trung bên ngoài Tòa án Tối cao trong một cuộc biểu tình mà họ gọi là “Người dân chống lại chất độc” để lên án những nỗ lực của Monsanto nhằm tự bảo vệ mình khỏi các vụ kiện.
Tòa án Tối cao dự kiến sẽ đưa ra phán quyết về vụ án vào cuối tháng Sáu.
Ny (Theo The Hill)
