(AP) — Các phi hành gia của sứ mệnh Artemis II đã từ Mặt Trăng trở về Trái Đất với màn tiếp nước đầy kịch tính trên Thái Bình Dương vào thứ Sáu, khép lại chuyến hành trình đầu tiên của nhân loại tới vệ tinh tự nhiên này sau hơn nửa thế kỷ.
Đây là chuyến hồi hương thắng lợi của phi hành đoàn 4 người. Chuyến bay ngang qua Mặt Trăng mang tính phá vỡ kỷ lục của họ không chỉ hé lộ những vùng đất thuộc mặt sau của cung trăng vốn chưa từng được mắt người trực tiếp nhìn thấy, mà còn bắt trọn khoảnh khắc nhật thực toàn phần từ không gian.
Chỉ huy Reid Wiseman, phi công Victor Glover, Christina Koch và phi hành gia người Canada Jeremy Hansen đã lao vào bầu khí quyển với vận tốc Mach 33 — gấp 33 lần tốc độ âm thanh. Đây là một màn xuyên phá không gian dữ dội chưa từng thấy kể từ thời đại hoàng kim của các con tàu Apollo những năm 1960 và 1970. Khoang tàu Orion, mang tên “Integrity”, đã thực hiện cú lao mình xuống biển hoàn toàn bằng chế độ lái tự động.
Căng thẳng tại Trung tâm Điều hành Bay dâng cao khi khoang tàu bị bao phủ bởi lớp plasma nóng rực trong giai đoạn chịu nhiệt cực đỉnh, khiến liên lạc bị gián đoạn theo kế hoạch.
Mọi ánh mắt đều đổ dồn vào tấm khiên nhiệt bảo vệ sự sống của phi thuyền — bộ phận phải chống chịu mức nhiệt hàng ngàn độ C trong quá trình tái nhập khí quyển. Trong chuyến bay thử nghiệm không người lái duy nhất trước đó vào năm 2022, lớp vỏ bên ngoài của tấm khiên khi trở về đã bị cháy xém và rỗ chằng chịt như bề mặt Mặt Trăng.
Cũng như nhiều người khác, Giám đốc bay Jeff Radigan thừa nhận ông cảm thấy một nỗi “sợ hãi bản năng” khó tả, đặc biệt là trong 6 phút mất liên lạc ngay trước khi dù được bung ra. Tại bờ biển San Diego, tàu trục vớt USS John P. Murtha cùng phi đội máy bay và trực thăng quân sự đã túc trực sẵn sàng chờ đón đoàn trở về.
Gia đình của các phi hành gia tập trung tại phòng quan sát của Trung tâm Điều hành. Những tiếng reo hò vỡ òa khi khoang tàu xuất hiện trở lại trên tín hiệu liên lạc và một lần nữa vang dội khi con tàu chính thức tiếp nước.
Lần cuối cùng NASA phối hợp cùng Bộ Quốc phòng để đón một phi hành đoàn trở về từ Mặt Trăng là sứ mệnh Apollo 17 năm 1972. Artemis II được dự báo sẽ lao về với vận tốc kinh ngạc 11.025 mét/giây (khoảng 39.668 km/h) — suýt soát phá kỷ lục — trước khi giảm tốc xuống còn 30 km/h khi chạm mặt nước.
“Một cú hạ cánh chính xác tuyệt đối ngay hồng tâm”, Rob Navias từ Trung tâm Điều hành Bay thông báo.
Chuyến bay kỷ lục và những hình ảnh chưa từng có
Cất cánh từ Florida vào ngày 1 tháng 4, các phi hành gia đã gặt hái hết thành công này đến thành công khác khi dẫn dắt cuộc tái xuất của NASA sau nhiều thập kỷ chờ đợi. Đây là bước đi quan trọng đầu tiên trong việc thiết lập một căn cứ bền vững trên Mặt Trăng.
Dù Artemis II không đáp xuống hay bay quanh quỹ đạo Mặt Trăng, sứ mệnh này đã phá vỡ kỷ lục khoảng cách của Apollo 13, trở thành hành trình xa nhất mà con người từng thực hiện vào không gian với khoảng cách 406.771 km cách Trái Đất. Trong một khoảnh khắc đầy xúc động của nhiệm vụ, các phi hành gia đã xin phép đặt tên cho một cặp hố va chạm theo tên con tàu của họ và người vợ quá cố của chỉ huy Wiseman, bà Carroll.
Trong chuyến bay ngang qua Mặt Trăng hôm thứ Hai, họ đã ghi lại những hình ảnh ở mặt xa của Mặt Trăng vốn chưa từng được thấy bằng mắt thường, cùng với hiện tượng nhật thực toàn phần. Phi công Glover chia sẻ: “Cảnh tượng nhật thực đó thực sự đã khiến tất cả chúng tôi hoàn toàn kinh ngạc”.
Sứ mệnh cũng gây ấn tượng mạnh với công chúng qua những bức ảnh ngoạn mục về Trái Đất và Mặt Trăng. Phi hành đoàn Artemis II đã tái hiện khoảnh khắc “Trái Đất lặn” (Earthset), cho thấy “Viên bi xanh” lặn dần sau đường chân trời xám xịt của cung trăng — gợi nhớ đến bức ảnh “Trái Đất mọc” (Earthrise) huyền thoại của Apollo 8 năm 1968.
“Chúng ta đã chính thức trở lại với công việc đưa phi hành gia lên Mặt Trăng, đưa họ trở về an toàn và chuẩn bị cho một loạt sứ mệnh tiếp theo,” Quản trị viên NASA Jared Isaacman phát biểu từ tàu trục vớt vào thứ Sáu. “Đây mới chỉ là sự khởi đầu.”
Chuyến bay đã thu hút sự chú ý toàn cầu và sự ủng hộ từ nhiều nhân vật nổi tiếng, bao gồm Tổng thống Donald Trump, Thủ tướng Canada Mark Carney, Vua Charles III, cùng các ngôi sao điện ảnh như Ryan Gosling, Scarlett Johansson và cả “Thuyền trưởng Kirk” huyền thoại — William Shatner.
Bước đệm cho tương lai
Mặc dù thu được những kết quả khoa học giá trị, chuyến bay kéo dài gần 10 ngày không tránh khỏi một số sự cố kỹ thuật về hệ thống nước uống và van nhiên liệu. Thậm chí, hệ thống vệ sinh cũng liên tục gặp trục trặc, nhưng các phi hành gia đã bình thản vượt qua.
“Chúng ta không thể khám phá sâu hơn nếu không chấp nhận những điều bất tiện,” phi hành gia Koch khẳng định. “Nếu không có sự hy sinh hay rủi ro, chúng ta sẽ không đạt được những giá trị xứng đáng.”
Theo chương trình Artemis đã được điều chỉnh, sứ mệnh Artemis III vào năm tới sẽ thử nghiệm việc kết nối khoang tàu với trạm đổ bộ trên quỹ đạo Trái Đất. Sau đó, Artemis IV sẽ nỗ lực đưa phi hành đoàn 2 người đổ bộ gần cực Nam của Mặt Trăng vào năm 2028.
Chỉ huy Wiseman chia sẻ rằng lòng trung thành của phi hành đoàn Artemis II là dành cho những thế hệ kế cận. “Nhưng trong sâu thẳm, chúng tôi thực sự hy vọng rằng thế giới có thể dừng lại một chút để nhớ rằng đây là một hành tinh xinh đẹp, một nơi vô cùng đặc biệt trong vũ trụ, và tất cả chúng ta nên trân trọng những gì mình đã được ban tặng.”
