Việc nghiên cứu sửa đổi toàn bộ Hiến pháp 2013 lại tiếp tục được nhà cầm quyền CSVN đưa ra, làm dấy lên nhiều tranh luận về tính ổn định của nền tảng pháp lý cao nhất của Việt Nam…
Ngày 10 tháng 4 năm 2026, thông tin về việc Bộ Chính Trị CSVN ban hành Kết luận 17, do Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú ký, nhằm định hướng công tác lập pháp cho nhiệm kỳ Quốc Hội khóa XVI, đã thu hút sự quan tâm của dư luận tại Việt Nam. Trong đó, điểm đáng chú ý là chủ trương nghiên cứu tổng kết và sửa đổi toàn diện Hiến pháp năm 2013. Đây được xem là bước đi tiếp theo trong chuỗi điều chỉnh về thể chế đã diễn ra liên tục trong những năm gần đây, trong bối cảnh bộ máy hành chính và hệ thống luật pháp Việt Nam đang có nhiều thay đổi đáng kể.
Theo nội dung được công bố, Kết luận 17 xác định nhiệm vụ trọng tâm của công tác làm luật là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật cho phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Trong đó, Hiến pháp được xem là đạo luật gốc của quốc gia, được đưa vào diện nghiên cứu sửa đổi toàn diện. Đáng chú ý, định hướng này không phải xuất hiện riêng lẻ, mà nối tiếp những thay đổi đã có trong năm 2025, khi một số điều khoản của Hiến pháp đã được điều chỉnh nhằm phục vụ việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh, cũng như thử nghiệm mô hình bỏ cấp hành chính trung gian cấp huyện.
Việc Hiến pháp vốn được xem là “khung xương” của toàn bộ hệ thống pháp luật, lại liên tục được đưa vào lộ trình sửa đổi trong thời gian ngắn khiến nhiều người đặt câu hỏi về mức độ ổn định của nền tảng này. Bởi vì Hiến pháp không chỉ là văn bản pháp lý cao nhất, mà còn định hình cách tổ chức quyền lực, mô hình quản lý và những nguyên tắc cơ bản của quốc gia. Do đó, mỗi lần sửa đổi đều mang ý nghĩa vượt xa chuyện kỹ thuật thông thường.
Trong bối cảnh đó, một số ý kiến từ giới chuyên môn pháp lý từng nhấn mạnh rằng việc sửa đổi Hiến pháp không thể làm tùy tiện, mà phải tuân theo quy trình rất chặt chẽ và phức tạp, vì liên quan trực tiếp đến toàn bộ hệ thống chính trị và pháp luật. Khi đặt vào tình hình hiện tại, cảnh báo này càng làm rõ thêm câu hỏi về ranh giới giữa nhu cầu cải cách nhanh và yêu cầu giữ ổn định lâu dài.
Trên thực tế, việc nhà cầm quyền CSVN nghiên cứu sửa đổi Hiến pháp trong giai đoạn này thường được giải thích là nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, điều khiến dư luận quan tâm không chỉ là sửa những gì, mà còn là tốc độ sửa đổi và tần suất điều chỉnh. Khi một đạo luật nền tảng được thay đổi nhiều lần trong thời gian ngắn, thì vấn đề không còn đơn thuần là kỹ thuật pháp lý, mà trở thành câu chuyện về độ ổn định của cả hệ thống.
Một số phân tích cho rằng, trong bất kỳ quốc gia nào, Hiến pháp càng ổn định thì niềm tin xã hội và khả năng dự đoán chính sách càng cao. Ngược lại, nếu Hiến pháp liên tục được điều chỉnh theo những yêu cầu ngắn hạn, nguy cơ luật pháp trở nên thiếu ổn định là điều có thể xảy ra. Đây là một ranh giới không dễ cân bằng giữa cải cách và ổn định.
Ở một góc nhìn khác, cũng có ý kiến cho rằng việc đặt vấn đề sửa đổi toàn diện Hiến pháp vào lúc này phản ánh nhu cầu thích ứng với giai đoạn phát triển mới, khi mô hình tăng trưởng, cơ cấu hành chính và cách quản lý đều đang thay đổi. Trong bối cảnh đó, Hiến pháp khó có thể đứng yên. Tuy nhiên, việc thay đổi ở cấp độ này luôn đòi hỏi sự thận trọng, vì mỗi điều chỉnh đều có thể ảnh hưởng lâu dài.
Điều đáng chú ý là mỗi lần có thông tin liên quan đến sửa đổi Hiến pháp, dư luận thường có hai luồng ý kiến. Một bên kỳ vọng đây là cơ hội để giải quyết những vướng mắc tồn tại lâu nay. Bên còn lại lo ngại rằng việc thay đổi quá nhanh có thể làm giảm tính ổn định của một văn bản vốn cần sự bền vững cao hơn các luật thông thường.
Kết luận 17 của Bộ Chính Trị CSVN về định hướng lập pháp cho nhiệm kỳ Quốc Hội khóa XVI, với điểm nhấn là nghiên cứu sửa đổi toàn diện Hiến pháp 2013, đang mở ra một giai đoạn thảo luận mới về cách tổ chức và vận hành của hệ thống. Tuy nhiên, như những cảnh báo từ giới chuyên môn đã nêu, mọi thay đổi đối với đạo luật gốc đều cần được thực hiện một cách thận trọng, theo quy trình rõ ràng, nhằm đảm bảo không chỉ tính hợp pháp mà còn cả sự ổn định lâu dài.
Trong một hệ thống mà Hiến pháp vừa là nền tảng, vừa là giới hạn, câu hỏi quan trọng không chỉ là sửa như thế nào, mà còn là cần giữ lại những gì để bảo đảm sự bền vững của toàn bộ cấu trúc vận hành.
NGƯỜI QUAN SÁT
