Hôm thứ Tư vừa qua, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Iran sẽ chấm dứt hoạt động làm giàu uranium. Ông đồng thời cho biết Hoa Kỳ sẽ phối hợp với quốc gia này để “khai quật” các máy bay ném bom chiến lược B-2 như một phần trong thỏa thuận sơ bộ mới nhất giữa hai phía.
“Hoa Kỳ sẽ hợp tác chặt chẽ với Iran – quốc gia mà theo chúng tôi là vừa trải qua một tiến trình ‘Thay đổi Chế độ’ cực kỳ hiệu quả! Sẽ không còn việc làm giàu Uranium, và Mỹ sẽ cùng Iran đào lên, loại bỏ toàn bộ lớp ‘Bụi’ hạt nhân (các oanh tạc cơ B-2) đang bị chôn vùi sâu dưới lòng đất,” Tổng thống Trump viết trên mạng xã hội Truth Social vào sáng sớm.
Ông cho biết thêm: “Mọi biến động đều đang được giám sát chặt chẽ qua vệ tinh của Lực lượng Không gian! Không có bất kỳ sự dịch chuyển nào kể từ thời điểm tấn công. Chúng ta đang thảo luận về việc nới lỏng các lệnh trừng phạt và thuế quan đối với Iran. Phần lớn trong số 15 điều khoản đã đạt được sự đồng thuận.”
Tuyên bố này được đưa ra chưa đầy 24 giờ sau khi ông Trump thông báo tạm dừng các cuộc không kích của Mỹ vào Iran trong hai tuần, với điều kiện chính quyền Tehran phải mở cửa trở lại Eo biển Hormuz. Tổng thống xác nhận đã nhận được bản đề xuất 10 điểm từ phía Tehran và đánh giá đây là “cơ sở khả thi để tiến hành đàm phán.”
Tuy nhiên, giới quan sát lưu ý rằng cả phía Iran lẫn Pakistan (quốc gia đóng vai trò trung gian) đều chưa đề cập đến vấn đề uranium trong các thông cáo về lệnh ngừng bắn.
Chi tiết bản đề xuất 10 điểm
Theo tờ The Guardian dẫn nguồn tin từ truyền hình nhà nước Iran, kế hoạch 10 điểm bao gồm các yêu sách cốt lõi:
- Duy trì quyền kiểm soát của Iran đối với Eo biển Hormuz.
- Hoa Kỳ rút quân hoàn toàn khỏi khu vực Trung Đông.
- Dỡ bỏ toàn diện các lệnh trừng phạt sơ cấp và thứ cấp áp đặt lên Iran.
Dự kiến, các vòng đối thoại song phương sẽ diễn ra tại Islamabad vào thứ Sáu tới. Thư ký Báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt cho biết hôm thứ Ba rằng công tác hậu cần đang được triển khai khẩn trương.
“Các bên đang thảo luận về khả năng đàm phán trực tiếp, song chưa có quyết định cuối cùng cho đến khi được Tổng thống hoặc Tòa Bạch Ốc chính thức công bố,” bà Leavitt phát biểu.
Bối cảnh căng thẳng leo thang
Trước đó, vào sáng thứ Ba, ông Trump từng đưa ra lời cảnh báo đanh thép rằng “cả một nền văn minh sẽ lụi tàn ngay đêm nay và không bao giờ có thể khôi phục,” trừ khi có một “biến chuyển mang tính cách mạng” để đạt được thỏa thuận.
Vào thứ Hai, Tổng thống khẳng định việc tái mở cửa Eo biển Hormuz là “ưu tiên hàng đầu” sau khi Washington bác bỏ một đề xuất ngừng bắn trước đó. Việc phong tỏa eo biển chiến lược này đã gây lũng đoạn thị trường dầu mỏ toàn cầu, đẩy giá năng lượng tăng phi mã kể từ khi xung đột bùng phát hơn 5 tuần trước. Hiện Iran chỉ cho phép một số lượng hạn chế tàu bè qua lại kèm theo lộ phí – điều mà ông Trump gọi là “món quà” thiện chí từ Tehran.
Trả lời phỏng vấn ABC News hôm thứ Tư, Tổng thống tiết lộ ông đang cân nhắc thiết lập một “liên doanh” (joint venture) với Iran để quản lý việc thu phí tại Eo biển Hormuz.
“Chúng tôi đang xem xét mô hình liên doanh. Đó là phương án tối ưu để bảo vệ eo biển này trước sự can thiệp của các bên khác,” ông Trump nói, đồng thời ca ngợi ý tưởng này là “một điều tuyệt đẹp.”
Nguồn The Hill
