CALITODAY (23/3/2026): Hôm qua Donald Trump đưa ra tối hậu thư rằng Iran phải mở Eo biển Hormuz trước tối Thứ Hai hôm nay 23/3 theo giờ Miền Đông Hoa Kỳ nếu không Trump sẽ cho lệnh dội bom tiêu diệt toàn bộ mạng lưới Điện và các cơ sở năng lượng của toàn nước Rian. Lập tức Iran thách thức là sẽ trả đũa bắn tan các nhà máy Điện và nhá máy lọc nước mặn thành nước ngọt của Israel và toàn vùng Trung Đông nơi có cơ sở của Mỹ hay đồng minh Mỹ.
Trước thách thức nầy của Iran, hôm nay Thứ Hai 23/3, Donald Trump vội vàng cho hay sẽ hoãn lại Tối hậu thư nầy thêm 5 ngày nữa.
Iran cho biết động thái đảo ngược này nhằm hạ giá năng lượng và “câu giờ” cho các kế hoạch quân sự của Trump. Trước đó, Trump đã đe dọa “xóa sổ” các nhà máy điện của Iran nếu nước này không chấm dứt việc phong tỏa eo biển Hormuz quan trọng, điều đã khiến giá năng lượng toàn cầu tăng vọt.
Trump hoãn tấn công các nhà máy điện Iran trong 5 ngày
Tổng thống Donald Trump cho biết sáng nay ông sẽ hoãn mọi cuộc tấn công vào các nhà máy điện của Iran trong 5 ngày, viện dẫn các “cuộc trao đổi hiệu quả” với Tehran nhằm chấm dứt chiến tranh. Thị trường tăng mạnh và giá dầu giảm sau thông tin này.
Iran đáp lại rằng không có cuộc đàm phán trực tiếp nào và động thái của Trump nhằm hạ giá năng lượng và “câu giờ” cho kế hoạch quân sự. Tehran đã đe dọa tấn công các mục tiêu điện lực trong khu vực nếu Trump thực hiện lời đe dọa “xóa sổ” mạng lưới điện của nước này, trừ khi Iran mở lại tuyến vận chuyển quan trọng qua eo biển Hormuz ngay trong tối nay.
Khủng hoảng năng lượng toàn cầu:
Cơ quan Năng lượng Quốc tế cảnh báo nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt “mối đe dọa lớn” và cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại còn tồi tệ hơn các cú sốc dầu mỏ thập niên 1970.
Mỹ đã nới lỏng trừng phạt dầu mỏ Iran nhằm hạ nhiệt giá cả, nhưng điều này có thể có lợi cho Tehran.
“Mọi lựa chọn đều được đặt lên bàn”:
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent nói với NBC News rằng “mọi lựa chọn đều được xem xét” liên quan đến đảo Kharg, bao gồm việc điều quân Mỹ để bảo vệ trung tâm sản xuất dầu quan trọng của Iran.
Tehran đe dọa sẽ rải mìn “toàn bộ Vịnh Ba Tư” nếu bị xâm lược.
Hơn 180 người bị thương trong hai cuộc tấn công tên lửa của Iran vào miền nam Israel cuối tuần qua, gây chấn động một quốc gia vốn có ít thương vong nhờ hệ thống phòng không.
Hơn 2.000 người đã thiệt mạng trên khắp Trung Đông khi cuộc chiến bước sang tuần thứ tư. Tại Iran, các cuộc không kích của Israel và Mỹ đã khiến hơn 1.200 người thiệt mạng, theo Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran. Ít nhất 1.000 người chết ở Lebanon và 15 người ở Israel. 13 binh sĩ Mỹ thiệt mạng, và 2 người khác chết do nguyên nhân không liên quan chiến đấu.
Một nhân vật đối lập Israel nói các cuộc tấn công vào Iran “phải tiếp tục” và đưa ra điều kiện cho thỏa thuận
Benny Gantz, lãnh đạo đối lập nổi bật của Israel, cho biết các cuộc tấn công vào Iran “phải tiếp tục” nhưng cũng phác thảo những điều kiện cho một thỏa thuận giải quyết xung đột.
Ông nói Israel cần đảm bảo rằng trong bất kỳ thỏa thuận nào với Iran: uranium làm giàu phải được loại bỏ khỏi Iran, chương trình tên lửa đạn đạo bị tháo dỡ, và Iran chấm dứt tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm.
Các lực lượng này bao gồm Hezbollah ở Lebanon và Hamas tại Dải Gaza.
Ông nhấn mạnh: điều quan trọng không chỉ là nội dung thỏa thuận mà còn là quyền hành động của Israel nếu có vi phạm. Nếu kết thúc chiến dịch mà không đạt các điều kiện này, vòng xung đột tiếp theo sẽ đến gần hơn.
Quan chức Iran cáo buộc Trump rút lui về vấn đề eo biển Hormuz
Saeed Jalili, một chính trị gia cứng rắn của Iran, dường như chế giễu Trump trên mạng xã hội X, cáo buộc Mỹ đã lùi bước khỏi yêu cầu mở lại eo biển Hormuz.
Ông viết:
“Ban đầu họ nói: ‘Phải mở eo Hormuz.’ Sau đó: ‘Tôi sẽ bảo hiểm và hộ tống tàu.’ Giờ họ nói: ‘Sẵn sàng quản lý chung với Iran.’”
Ông cho rằng đây là dấu hiệu rõ ràng của sự rút lui và nói sức mạnh của Iran đã buộc Mỹ phải chấp nhận thực tế.
Tấn công các nhà máy điện Iran sẽ là “trừng phạt tập thể”
Chủ tịch Hội đồng Quốc gia Người Mỹ gốc Iran cho rằng việc đe dọa tấn công hạ tầng điện của Iran là “trừng phạt tập thể”.
Ông nói điều này đe dọa hàng triệu dân thường phụ thuộc vào điện cho bệnh viện, nước và nhu cầu sống cơ bản, và kêu gọi ngoại giao khẩn cấp để chấm dứt chiến tranh.
Thủ tướng Pakistan và Tổng thống Iran đồng ý cần “giảm leo thang”
Thủ tướng Pakistan và Tổng thống Iran thống nhất về nhu cầu cấp bách phải giảm căng thẳng, đối thoại và ngoại giao trong bối cảnh xung đột leo thang giữa Mỹ–Israel và Tehran.
Trump nói Hegseth là “người đầu tiên lên tiếng” ủng hộ chiến tranh với Iran
Tổng thống Donald Trump cho biết hôm thứ Hai 23/3 rằng Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth là quan chức cấp cao đầu tiên trong chính quyền ủng hộ các cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Iran.
“Tôi nghĩ Pete là người đầu tiên lên tiếng và ông đã nói ‘hãy làm đi, vì không thể để họ có vũ khí hạt nhân,’” tổng thống phát biểu tại một buổi tọa đàm của lực lượng đặc nhiệm an toàn Memphis ở bang Tennessee.
Hegseth ngồi cạnh Trump tại buổi tọa đàm ở Memphis.
Trump đã dành nhiều lời khen ngợi cho Bộ trưởng Quốc phòng, là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ hành động quân sự tại Iran — chiến dịch bắt đầu từ 28/2 và hiện đã bước sang tuần thứ tư.
Hegseth đã tổ chức các buổi họp báo tại Ngũ Giác Đài, chia sẻ các mục tiêu quân sự của Mỹ như xóa sổ chương trình tên lửa đạn đạo, triệt phá hoạt động sản xuất máy bay không người lái và lực lượng hải quân của Iran. Ông cũng nhiều lần chỉ trích truyền thông vì đưa tin về những ý kiến phản đối cuộc chiến.
Vào thứ Năm, Hegseth từ chối đưa ra thời điểm Mỹ sẽ kết thúc các hoạt động quân sự tại Iran, nói với phóng viên rằng “chúng tôi không muốn đặt ra một mốc thời gian cụ thể” và cho biết “mọi thứ đang đi đúng hướng,” với quyết định cuối cùng thuộc về Trump.
Trump cũng thừa nhận rằng Phó Tổng thống J.D. Vance — người từ lâu chỉ trích việc can thiệp ở nước ngoài — ít nhiệt tình với cuộc chiến hơn ông. Tuy nhiên, Vance đã tránh chỉ trích công khai.
Theo Bloomberg, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và ông trùm truyền thông bảo thủ Rupert Murdoch là những tiếng nói chính thúc đẩy Trump tham gia xung đột, trong khi Vance, Ngoại trưởng Marco Rubio và Chánh văn phòng Tòa Bạch Ốc Susie Wiles tỏ ra hoài nghi hơn.
Joe Kent, cựu lãnh đạo Trung tâm Chống khủng bố Quốc gia, đã trở thành quan chức lớn đầu tiên trong chính quyền Trump từ chức vì cuộc chiến vào tuần trước.
Trump cũng cho biết hôm thứ Hai rằng Hegseth đã ký một chỉ thị nhằm đảm bảo tất cả các thành viên của Vệ binh Quốc gia phục vụ trong lực lượng đặc nhiệm Memphis, cùng với những người làm nhiệm vụ tại Washington, D.C., New Orleans và các nhiệm vụ “an ninh biên giới” của chính quyền sẽ được hưởng quyền lợi tương đương với binh sĩ tại ngũ của Mỹ.
“Như vậy cũng không tệ,” Trump nói khi Hegseth, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi (ngồi bên trái tổng thống) và đám đông vỗ tay.
Giá dầu giảm khi Trump ca ngợi các cuộc đàm phán “hiệu quả” với Tehran
Giá dầu giảm vào thứ Hai hôm nay khi Tổng thống Trump ca ngợi những gì ông mô tả là các cuộc đàm phán “hiệu quả” với Iran.
Thực tế, giá dầu đã giảm vài phút trước khi Trump đăng bài trên Truth Social.
Chuẩn dầu quốc tế Brent được giao dịch ở mức khoảng 102 USD/thùng vào thứ Hai, giảm từ khoảng 113 USD/thùng trước đó trong ngày. Chuẩn dầu của Mỹ West Texas Intermediate được giao dịch ở mức khoảng 90 USD/thùng, giảm từ hơn 100 USD/thùng trước đó.
Giá dầu vẫn cao hơn nhiều so với trước khi xung đột xảy ra — vốn đã đẩy giá xăng tăng cao và làm dấy lên lo ngại về tác động lan rộng đến nền kinh tế.
Giá xăng dầu đã phần nào hạ nhiệt khi Trump thông báo rằng Mỹ và Iran “trong hai ngày qua đã có những cuộc trao đổi rất tốt và hiệu quả liên quan đến một giải pháp hoàn toàn và triệt để cho các thù địch của chúng ta ở Trung Đông.”
Kể từ khi xung đột bắt đầu, giá dầu tăng mạnh do eo biển Hormuz — một tuyến vận chuyển dầu quan trọng gần Iran, nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu — bị đóng cửa trên thực tế. Giá đã tăng khi xung đột kéo dài, do lo ngại việc đóng cửa lâu dài có thể làm thắt chặt nguồn cung.
Trump, Iran đưa ra những lý do trái ngược về việc tạm dừng các cuộc tấn công.
Trump nói tạm dừng tấn công Iran để đàm phán với Iran.
Iran phủ nhận có đàm phán với Mỹ.
Tổng thống Trump thông báo Mỹ sẽ tạm dừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran trong 5 ngày. Ông cho biết đã có những cuộc trao đổi “hiệu quả” với các lãnh đạo Iran và hy vọng có thể đạt được một giải pháp hoàn toàn và triệt để cho Trung Đông.
Trong khi đó – Iran phản bác thông báo của Trump và cho rằng Trump bịa đặt.
Một quan chức cấp cao của Iran bác bỏ tuyên bố rằng hai nước đang đàm phán, cho rằng Trump đã “lùi bước” do áp lực từ thị trường và các đồng minh.
“Trump đã lùi bước khỏi việc tấn công cơ sở hạ tầng quan trọng khi các đe dọa quân sự của Iran trở nên đáng tin cậy. Áp lực từ thị trường tài chính và nguy cơ bất ổn trái phiếu tại Mỹ và phương Tây gia tăng, và đây là một yếu tố quan trọng khác dẫn đến sự rút lui này,”
quan chức Iran nói với hãng tin Fars của Iran như vậy.
Tổng thống Trump sau đó cho biết ông chưa liên lạc trực tiếp với lãnh tụ tối cao của Iran, nhưng đặc phái viên hàng đầu Steve Witkoff và con rể Jared Kushner đang trao đổi với phía ngoại giao Iran.
“Chúng tôi đang làm việc với một người mà tôi tin là rất được tôn trọng và là lãnh đạo,” Trump nói với các phóng viên tại Palm Beach, Florida.
“Chúng tôi chưa nhận được phản hồi từ người con trai,” ông nói thêm, ám chỉ lãnh tụ tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei.
Dù thế nào, thị trường chứng khoán phản ứng tích cực:
Thị trường chứng khoán tăng mạnh ngay khi mở cửa sau thông báo của Trump. Giá dầu cũng giảm.
Hầu hết người Mỹ nghĩ rằng chiến tranh với Iran đang diễn ra tồi tệ.
Hầu hết người Mỹ tin rằng cuộc xung đột hiện tại với Iran đang diễn ra không thuận lợi cho Hoa Kỳ, theo một cuộc khảo sát mới.
Trong cuộc khảo sát CBS News/YouGov, 57% người được hỏi cho biết họ tin rằng cuộc xung đột đang “diễn ra khá tệ” hoặc “rất tệ” đối với đất nước Hoa Kỳ, trong khi 43% cho rằng cuộc xung đột đang “diễn ra khá tốt” hoặc “rất tốt”.
Vào thứ Hai 23/3, Tổng thống Donald Trump cho biết ông chưa từng liên lạc với Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei trong các cuộc đàm phán với nước này.
“Chúng tôi đang đối phó với một người mà tôi tin là được kính trọng nhất và là nhà lãnh đạo,” Trump nói với các phóng viên tại Palm Beach, Florida.
“Chúng tôi chưa nghe gì từ con trai ông ấy,” ông nói thêm.
Trước đó trong ngày, Trump cho biết các cuộc không kích của Mỹ vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran sẽ tạm dừng trong 5 ngày sau các cuộc đàm phán “rất tốt” và “hiệu quả” với các nhà lãnh đạo Iran.
Trump viết trên Truth Social rằng Mỹ và Iran “trong hai ngày qua” đã “có các cuộc trao đổi về việc giải quyết hoàn toàn mọi xung đột của chúng ta ở Trung Đông.”
“Dựa trên giọng điệu và thái độ của những cuộc trao đổi sâu sắc, chi tiết và mang tính xây dựng này,” Trump nói, những cuộc trao đổi này sẽ tiếp tục “trong suốt tuần,” và tổng thống đã “chỉ đạo Bộ Chiến tranh hoãn bất kỳ và tất cả các cuộc tấn công quân sự vào các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran trong vòng 5 ngày.”
Trong cuộc khảo sát CBS News/YouGov, 60% phản đối cuộc xung đột của Mỹ với Iran, trong khi 40% ủng hộ.
Cuộc khảo sát CBS News/YouGov được thực hiện từ ngày 17 đến 20/3, với 3.335 người tham gia và sai số cộng/trừ 2,1 điểm phần trăm.
Chiến tranh với Iran thực sự diễn ra thế nào
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân, Tướng Không quân Dan Caine, cung cấp thông tin cập nhật về các hoạt động quân sự ở Iran trong một buổi họp báo tại Ngũ Giác Đài vào ngày 19/3/2026 tại Arlington, Virginia. Mỹ và Israel tiếp tục cuộc tấn công chung vào Iran bắt đầu từ ngày 28/2.
Trong khi Tổng thống Donald Trump nói với người dân Mỹ rằng Chiến dịch Epic Fury “đang tiến triển nhanh hơn dự kiến,” thì Mỹ và Israel đang làm tốt việc buộc Iran phải chấp thuận các yêu cầu của chúng ta đến mức nào, bất kể các kết quả mà họ tuyên bố có phần khó hiểu?
Theo báo cáo truyền thông, các quan chức Mỹ xác nhận rằng năm máy bay tiếp dầu KC-135, rất quan trọng cho việc tiếp nhiên liệu cho các máy bay tấn công, đã bị hư hại tại một căn cứ không quân ở Saudi Arabia. Một chiếc gặp va chạm trên không và rơi, khiến toàn bộ phi hành đoàn thiệt mạng. Một chiếc F-35 cũng bị hư hại nhưng hạ cánh an toàn tại căn cứ. Ngoài ra, ba chiếc F-15 bị bắn nhầm bởi lực lượng Kuwait, và hơn 200 quân nhân Mỹ đã bị thương hoặc thiệt mạng do tên lửa và máy bay không người lái của Iran.
Vì vậy, mặc dù Trump báo cáo rằng đã tiêu diệt Hải quân và Không quân Iran, Tehran vẫn tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và drone vào các lực lượng Mỹ và đồng minh địa phương ở Vùng Vịnh. Câu hỏi đặt ra là chiến lược của Iran là gì, và nó đang thành công hay thất bại? Ở giai đoạn này, chưa có câu trả lời về việc liệu Mỹ và Israel có đạt được các mục tiêu chính trị thông qua sử dụng vũ lực hay không. Trump đã phê bình Israel vì tấn công các cơ sở sản xuất khí đốt của Iran. Nhưng đây là một nghịch lý điển hình.
Iran đã phong tỏa Eo biển Hormuz. Khi chính quyền cân nhắc việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt dầu mỏ Iran, Trump ra dấu hiệu rằng dòng năng lượng từ Vùng Vịnh phải được giữ thông suốt, trong bối cảnh giá xăng Mỹ tăng gần 4 USD/thùng. Chính sách của ông có phần mâu thuẫn. Đòn bẩy duy nhất Trump có là đe dọa các cơ sở sản xuất năng lượng của Iran. Nhưng làm vậy chỉ làm tăng giá năng lượng, có thể phản tác dụng vào cuộc bầu cử tháng 11.
Về phía Mỹ và Israel, sau hơn 7.000 cuộc tấn công, việc tìm mục tiêu phù hợp chắc chắn là một vấn đề. Vì cơ sở hạ tầng năng lượng dường như bị giới hạn và phần lớn năng lực quân sự Iran đã bị phá hủy hoặc không thể tiếp cận do nằm sâu dưới lòng đất, nên bom và tên lửa sẽ hướng về đâu? Hơn nữa, vì không thể tiếp tế tên lửa Tomahawk và các loại khác cho tàu chiến Mỹ trên biển, các tàu hộ tống mặt nước sẽ được bổ sung như thế nào? Và sau khi hỏa lực buộc USS Ford phải quay về Crete để sửa chữa, USS Nimitz sẽ mất thời gian để thay thế.
Mỹ đang triển khai một Lữ đoàn Thủy quân Lục chiến đến Vùng Vịnh. Một Lữ đoàn Thủy quân Lục chiến bao gồm ít nhất ba tàu — trong trường hợp này là một tàu đổ bộ LHA “chiến hạm sấm sét” và hai tàu đổ bộ, với khoảng 2.500 thủy thủ và lính thủy quân lục chiến — nhưng chỉ có 800 lính thủy quân trong tiểu đoàn bộ binh.
Nghĩ rằng lực lượng nhỏ như vậy, dù có hỗ trợ từ sức mạnh không quân ở Vùng Vịnh, có thể kiểm soát Eo biển Hormuz hoặc chiếm uranium của Iran ở Natanz gợi nhớ đến “Blackhawk Down” và thảm họa ở Mogadishu năm 1993, khi Mỹ cố gắng bắt một trùm chiến binh Somalia, dẫn đến 19 binh sĩ Mỹ thiệt mạng và 79 người bị thương.
Có thể nói Iran đã triển khai một chiến dịch thông minh: “thắng nhờ không thua,” dùng kết hợp tên lửa và drone để trừng phạt các quốc gia Vùng Vịnh trong khi phong tỏa Eo biển để tạo áp lực kinh tế lớn lên Mỹ. Nhưng tại sao Iran không ngăn cản được Mỹ và Israel phá hủy lực lượng thông thường của họ?
Iran rõ ràng có nhiều tháng để phản ứng sau vụ không kích Midnight Hammer “hủy diệt” tham vọng hạt nhân, nếu Trump đúng. Nhưng Iran không sử dụng mồi nhử hay biện pháp che chắn để bảo vệ Không quân và Hải quân. Họ có ba tàu ngầm lớp Kilo do Nga sản xuất, nhưng dường như không một chiếc nào hoạt động. Tại sao? Và khi biết USS Ford phải đi qua kênh đào Suez và Biển Đỏ, tại sao Iran không huy động đồng minh Houthi để phá hoại tuyến đường này?
Theo thời gian, tất cả những câu hỏi này có thể được giải đáp. Nhìn lại, các cuộc tấn công ban đầu vào Afghanistan của NATO và Iraq năm 2003 rất thành công. Tuy nhiên, các chiến dịch đó có để lại hậu quả gì cho Iran không? Taliban và quân đội Saddam bị đánh bại, nhưng ai đang kiểm soát thời gian ở Kabul? Ai đang quản lý Iraq?
Đi vào chiến tranh đôi khi quá dễ dàng, đặc biệt với một Quốc hội dễ bảo. Kết thúc chiến tranh, như Mỹ đã học được ở Việt Nam, Afghanistan và Iraq sau 2003, không hề suôn sẻ. Câu hỏi đặt ra là liệu Tổng thống Trump có được thông báo về thực tế của cuộc chiến này hay không? Hay các cố vấn chỉ đang củng cố các quyết định của ông, như đội ngũ của Lyndon Johnson và George W. Bush đã dẫn Mỹ vào những thất bại và thảm họa?
Tàu sân bay USS Gerald R. Ford rời khỏi Trung Đông giữa lúc căng thẳng với Iran
Tàu sân bay lớn nhất của Hoa Kỳ, USS Gerald R. Ford, vào thứ Hai 23/3 đã đến Crete (Hy Lạp) để sửa chữa sau khi rời khỏi Trung Đông vì một đám cháy xảy ra trên tàu.
Hình ảnh từ AFP cho thấy tàu sân bay cập căn cứ hải quân Souda Bay, nơi con tàu đã từng dừng vào tháng 02/2026 để tiếp nhận thực phẩm, nhiên liệu và đạn dược. Con tàu bị hư hại do một đám cháy ở phòng giặt vào ngày 12/3, trong bối cảnh cuộc chiến giữa Mỹ‑Israel với Iran vẫn đang diễn ra.
Với việc chiếc Ford hiện đang ở Hy Lạp, lực lượng Mỹ chỉ còn một tàu sân bay hoạt động tại Trung Đông trong cuộc chiến với Iran — trừ khi Washington điều thêm một tàu khác nhằm thay thế, tạo ra một khoảng trống cho quân đội Mỹ trong khu vực.
Hải quân Mỹ cho biết chiếc Gerald R. Ford đã đến Souda Bay để bảo trì và sửa chữa nhưng “vẫn hoàn toàn có khả năng thực hiện nhiệm vụ”. Trong một tuyên bố, hải quân nói: “Việc cập cảng cho phép đánh giá, sửa chữa và tiếp tế hiệu quả. Nhóm tác chiến tàu sân bay Gerald R. Ford tiếp tục nhiệm vụ triển khai ở nước ngoài.”
Chiếc tàu này, cùng với USS Abraham Lincoln, đóng vai trò then chốt trong chiến dịch của chính quyền Trump chống Tehran, mang theo hàng chục máy bay và hàng ngàn thủy thủ hỗ trợ chiến dịch không kích lớn nhằm vào Iran.
Tàu Ford đã ở trên biển gần chín tháng sau khi rời Norfolk (bang Virginia) vào tháng Sáu, ban đầu được gửi đến khu vực châu Âu. Sau đó, con tàu được lệnh hướng đến Caribbean khi Ngũ Giác Đài tăng cường lực lượng gần Venezuela — một chiến dịch dẫn tới việc bắt và lật đổ lãnh đạo Venezuela Nicolás Maduro cùng nhiều cuộc tấn công vào các tàu buôn ma túy và tàu chở dầu bị trừng phạt.
Đầu tháng Hai, tàu Ford được điều đến vùng Vịnh Ba Tư khi căng thẳng giữa Washington và Tehran leo thang.
Chiếc tàu đã gặp một số vấn đề kể từ khi tới Trung Đông, bao gồm vấn đề với hệ thống vệ sinh và sau đó là đám cháy ở phòng giặt, khiến hai thủy thủ bị thương và làm hỏng khoảng 100 chiếc giường.
Thượng Nghị sĩ Mark Warner (D‑Virginia), Phó Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, tuần trước chỉ trích việc kéo dài nhiệm vụ của tàu, gọi vụ cháy là “rất đáng lo ngại”. Ông nói: “Ford và thủy thủ đoàn của nó đã bị đẩy tới giới hạn sau gần một năm trên biển, và họ đang phải trả giá cho các quyết định quân sự liều lĩnh của Tổng thống Donald Trump.”
Joe Kent nói Israel đang làm suy yếu nỗ lực giảm leo thang của Trump tại Iran
Joe Kent, cựu giám đốc Trung tâm Chống Khủng bố Quốc gia Hoa Kỳ (National Counterterrorism Center) là người đã từ chức tuần trước vì chiến tranh ở Iran, đã cáo buộc Israel vào thứ Hai 23/3 rằng nước này đang cố gắng làm suy yếu các nỗ lực của Tổng thống Trump nhằm giảm leo thang xung đột với Iran.
Những nhận xét của ông xuất hiện sau quyết định của Trump vào thứ Hai về việc tạm dừng trong 5 ngày các cuộc tấn công mà ông từng đe dọa nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.
“Bước đầu tiên trong việc giảm leo thang phải là kiềm chế người Israel, nếu không mọi nỗ lực đàm phán sẽ theo khuôn mẫu này: Tổng thống công khai thông báo giảm leo thang. Israel tiến hành các cuộc tấn công lớn để phá hoại đàm phán và từ đó làm suy yếu khả năng thương lượng của chúng ta,” Kent viết trên mạng xã hội X vào thứ Hai.
“Chiến tranh sẽ gia tăng,” ông nói thêm.
Sau khi tổng thống chia sẻ kế hoạch giảm các cuộc tấn công vào Iran, Không quân Israel thông báo một đợt tấn công khác “nhắm vào cơ sở hạ tầng” trên toàn Tehran.
Kent đã từ chức giám đốc Trung tâm Chống Khủng bố Quốc gia tuần trước, lập luận rằng Iran không đe dọa trực tiếp Hoa Kỳ và Israel đã gây áp lực lên chính quyền để tham gia vào chiến tranh.
“Iran không đặt ra mối đe dọa trực tiếp nào đối với quốc gia chúng ta, và rõ ràng chúng ta bắt đầu chiến tranh này do áp lực từ Israel và nhóm vận động quyền lực của họ tại Mỹ,” Kent viết trong thư từ chức.
Khi được hỏi về việc từ chức của Kent tuần trước, Trump nói rằng Kent là “người tốt” nhưng “yếu về an ninh.”
Trong khi Iran phủ nhận việc tổ chức các cuộc đàm phán trực tiếp với Trump vào thứ Hai hôm nay, một nguồn tin cho biết tổng thống đang nói chuyện với Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, theo The Jerusalem Post.
Một nguồn tin quen thuộc với vụ việc nói với cơ quan truyền thông rằng các cuộc đàm phán nâng cao đang diễn ra để lên lịch một cuộc gặp trong tuần này giữa các quan chức cấp cao của Mỹ và Iran tại Islamabad, Pakistan.
“Ngăn chặn kẻ man rợ này”: Người Iran lo ngại cuộc tấn công bị trì hoãn của Trump chỉ là thảm họa bị hoãn lại
Một số người ở Iran tin rằng mối đe dọa này được thiết kế để đánh lạc hướng khỏi mục tiêu chiếm các đảo ở eo biển Hormuz
Một làn sóng nhẹ nhõm tạm thời, cùng với một chút vui mừng, lan khắp Iran khi Donald Trump thông báo ông sẽ hoãn một cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nước này, sau khi ông nói rằng đã có những cuộc trao đổi “hiệu quả” với Tehran – điều mà Iran ngay lập tức phủ nhận, khẳng định họ chưa từng trực tiếp hay thông qua trung gian trao đổi với Trump.
Điều đó không có nghĩa là đường ngoại giao hoàn toàn im lặng. Thổ Nhĩ Kỳ, thông qua Bộ trưởng Ngoại giao Hakan Fidan, và Oman, qua Bộ trưởng Ngoại giao Badr Albusaidi, những người được cả Tehran lẫn Washington tôn trọng, đã liên tục giữ liên lạc.
Như thường lệ với Trump, mối đe dọa rằng đây chỉ là “Ngày tận thế bị hoãn” khiến người Iran phải sống trong trạng thái căng thẳng, ít nhất là trong phần còn lại của tuần. Nó cũng củng cố lập luận của những người ở Iran rằng mối đe dọa làm tê liệt nguồn điện của họ chỉ là chiêu trò đánh lạc hướng khỏi mục tiêu chiến lược chính của Trump là kiểm soát eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, mối đe dọa này đã khiến người Iran vừa phẫn nộ, vừa sợ hãi khi nghĩ đến khả năng mất điện kéo dài, và họ đã kêu gọi thế giới ngăn Trump thực hiện một mối đe dọa mà có thể chỉ là một quyết định bốc đồng, thiếu cân nhắc.
Một nhà văn cải cách nổi tiếng của Iran, Ahmad Zeidabadi, ví những gì có thể xảy ra giống như tiểu thuyết hậu tận thế Blindness của José Saramago, nơi cả thế giới dần trở nên mù lòa. Zeidabadi, vốn thường thận trọng, mô tả cuộc tấn công của Trump là “mối đe dọa lớn nhất đối với đất nước chúng ta hay bất kỳ quốc gia nào trên thế giới trong suốt lịch sử”.
Ông nói: “Nếu điện ngừng cung cấp cho 90 triệu người, nhà cửa và đường phố sẽ chìm trong bóng tối, người già và người khuyết tật mắc kẹt trong các tòa nhà dân cư, nước, khí đốt, xăng dầu sẽ khan hiếm, và sớm sau đó sẽ thiếu thực phẩm, vệ sinh và phương tiện đi lại.
Ông tiếp tục: “Nếu người dân Mỹ hoặc các quốc gia khác không ngăn chặn kẻ man rợ này, Trung Đông sẽ ngay lập tức trở thành một địa ngục không thể tưởng tượng, rồi trở thành vùng đất cằn cỗi, không thể sinh sống.” Ông mô tả Trump là một cá nhân điên rồ nhưng vẫn là “người ra quyết định chính của cường quốc quân sự mạnh nhất thế giới”. Cảm giác rằng Mỹ đang bị chi phối bởi một nhân vật mất trí là khá phổ biến trong cộng đồng người Iran.
Trong nhật ký hàng ngày, Yousef Pezeshkian, con trai của Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian, biện minh cho khả năng trả đũa của Iran bằng cách nói: “Khi Mỹ tấn công cơ sở hạ tầng, hậu quả sẽ quay trở lại với chính bạn. Bạn không thể nói: ‘Tôi sẽ cắt điện của bạn, nhưng bạn không được cắt của tôi.’ Bất cứ việc gì chúng ta làm, sớm hay muộn cũng sẽ quay lại. Đây là luật của tự nhiên và hệ thống tạo hóa. Đây là danh dự của thế giới.”
Reza Nasri, một luật sư quốc tế có quan hệ chặt chẽ với Bộ Ngoại giao, cảnh báo rằng nếu Trump thực hiện lời hứa tấn công các nhà máy điện của Iran, đây sẽ không phải là tội ác chiến tranh trong hỗn loạn trận chiến mà là một hành động có kế hoạch trước và công khai. Ông nhấn mạnh việc thiếu sự giám sát của Quốc hội hay tòa án cho thấy có điều gì đó cơ bản sai trong chính trị Mỹ.
Chuyên gia năng lượng Mohammad Enayati, được trích dẫn rộng rãi trên truyền thông Iran, cho biết lưới điện Iran với công suất 100.000 megawatt là một mục tiêu phân tán rộng lớn, khó bị vô hiệu hóa chỉ bằng vài cuộc không kích. Năm nhà máy điện lớn nhất của Iran chiếm 10% sản lượng điện của đất nước – trong khi năm nhà máy lớn nhất của Israel cung cấp 50% năng lượng của Israel. Truyền thông Iran đã liệt kê rộng rãi năm nhà máy có nguy cơ bị tấn công nhất.
Ông cũng cho rằng do kỳ nghỉ xuân, mức tiêu thụ thấp hơn bình thường, giúp duy trì hoạt động lưới điện dễ dàng hơn. Việc người dân rời Tehran trong kỳ nghỉ xuân lớn hơn bình thường, với lượng giao thông đông đúc trên các tuyến ra khỏi thành phố. Ước tính hơn 3 triệu người Iran đã phải di dời trong nước vì chiến tranh.
Cựu đại sứ Iran tại Vương quốc Anh, Mohsen Baharvand, viết trên Telegram: “Không có danh dự hay uy tín nào được tăng thêm cho một siêu cường nếu nó tấn công cơ sở dân sự bằng vũ khí tiên tiến và gây ra vấn đề nghiêm trọng cho một quốc gia dân sự.”
Ông nói không cần chứng minh “tội ác chiến tranh khi một nhà lãnh đạo thế giới coi hoạt động quân sự và giết người như một trò vui hay thú vui”.
Nhiều người Iran sẽ không bao giờ tha thứ cho Trump vì đã đùa về “niềm vui” khi một tàu ngầm Mỹ đánh chìm khu trục hạm IRIS Dena của Iran ngoài khơi Sri Lanka, khiến hơn 80 thủy thủ thiệt mạng, Baharvand cho biết.
Các cuộc đàm phán bất ngờ giữa Mỹ và lãnh đạo chia rẽ của Iran mở ra con đường bất định để thoát khỏi xung đột
Chủ tịch Quốc hội Mohammad-Bagher Ghalibaf ban đầu phủ nhận các cuộc đàm phán đã diễn ra, khẳng định tuyên bố của Trump là “tin giả” nhằm xoa dịu thị trường.
Các cuộc đàm phán bí mật giữa đặc phái viên của Donald Trump, Steve Witkoff, và Bộ trưởng Ngoại giao Iran, Abbas Araghchi, không hoàn toàn là bí mật, khi Bộ Ngoại giao Ai Cập đã đăng Twitter rằng các cuộc hội thoại đang diễn ra vào Chủ nhật 22/3, 24 giờ trước hạn chót vào tối thứ Hai của Trump để bắt đầu phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.
Tuy nhiên, tình trạng hỗn loạn xung quanh quá trình này khiến các cuộc thảo luận – được cho là chưa đạt tới mức đàm phán chính thức – có thể đã kéo dài hơn Chủ nhật, với nhiều nhà trung gian cạnh tranh để được coi là người “dẫn dắt hòa bình”.
Chẳng hạn, Tướng quân đội Pakistan Asim Munir đã nói chuyện với Trump vào Chủ nhật, trong khi Thủ tướng Pakistan Muhammad Shehbaz Sharif gặp Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian vào thứ Hai 23/3. Có khả năng Pakistan có thể trở thành địa điểm cho các cuộc đàm phán tiếp theo, lần này bao gồm cả Phó Tổng thống JD Vance, một người hoài nghi riêng về chiến tranh. Keir Starmer, Thủ tướng Anh, đã đúng khi cảnh báo không nên hy vọng xung đột sớm kết thúc.
Trump khẳng định chính Iran là bên đề nghị đàm phán, bị dồn tâm trí bởi mối đe dọa của Trump về việc phá hủy một nhà máy điện trị giá 10 tỷ USD. Tehran ban đầu phủ nhận mọi cuộc đàm phán, trực tiếp hay gián tiếp, nói: “Không có bất kỳ cuộc đàm phán nào giữa Tehran và Washington. Những phát ngôn của Tổng thống Mỹ nằm trong khuôn khổ nỗ lực hạ giá năng lượng và kéo dài thời gian cho việc thực hiện kế hoạch quân sự của ông ấy.”
Bộ Ngoại giao Ai Cập cho biết Bộ trưởng Ngoại giao Badr Abdelatty đã tham gia các cuộc hội đàm với sự tham gia của các bộ ngoại giao Pakistan, Qatar, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và đặc phái viên Mỹ. Các cuộc hội thoại nhằm ngăn chặn tình trạng leo thang khu vực trở nên mất kiểm soát. Cùng lúc, Bộ trưởng Ngoại giao Oman cho biết ông đang thảo luận về cách mở lại eo biển Hormuz.
Starmer, khi xuất hiện trước ủy ban nghị viện Westminster, trở thành lãnh đạo châu Âu đầu tiên cho biết ông biết về các cuộc đàm phán này.
Dấu hiệu đầu tiên cho thấy Chiến dịch “Epic Fury” có thể tự tiêu tan xuất hiện khi Trump, ngay trước khi thị trường tài chính có khả năng sụp đổ, đăng trên mạng xã hội rằng ông tạm hoãn tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng Iran do “những cuộc hội thoại rất tốt và hiệu quả” với “quốc gia Iran”. Trong tuần, những cuộc đàm phán này có thể mang lại “một giải pháp hoàn toàn và triệt để” cho cuộc chiến, ông viết.
Đây là một cú sốc, dù diễn ra từ từ, bởi ban đầu trông có vẻ như Trump hoặc là mơ tưởng, hoặc đơn giản là tạo vỏ bọc để rút lui, như ông từng làm trong nhiều cuộc đối đầu trước đây về thuế quan hay Greenland.
Bộ Ngoại giao Iran ban đầu khẳng định không có cuộc đàm phán nào diễn ra, và Trump chỉ đơn giản rút lui trước quy mô khủng hoảng kinh tế và năng lượng mà chính ông gây ra. Bộ cũng cáo buộc Trump đang cố hạ giá năng lượng – một chỉ số quan trọng về thành công của Iran trong chiến tranh – hoặc tìm cách giành thêm thời gian để chuẩn bị lực lượng mặt đất cần thiết nhằm chiếm các đảo chiến lược ở eo biển Hormuz vẫn đang bị phong tỏa.
Theo tiêu chuẩn của mình, Trump trả lời lịch sự khi được hỏi tại sao Iran lại phủ nhận các cuộc đàm phán này, nói rằng có thể hệ thống liên lạc nội bộ của Iran đang gặp trục trặc. Trump từ chối tiết lộ tên “lãnh đạo đáng kính” mà ông nói đã đàm phán, nhưng cho biết đó không phải là lãnh tụ tối cao, Mojtaba Khamenei. Ông bổ sung rằng lãnh đạo bí ẩn này cư xử hợp lý và đến nay đã thực hiện những gì được yêu cầu.
Vẫn có khả năng một thành viên trong nhóm lãnh đạo giảm sút của Iran đang hành động tự do nguy hiểm, và nếu vậy, sẽ xảy ra phản ứng chính trị mạnh mẽ. Có suy đoán rằng Bộ trưởng Ngoại giao kiêm trưởng đàm phán hạt nhân Araghchi đã bị loại khỏi cuộc đấu quyền lực chưa được tiết lộ.
Các đường dây quyền lực chính trị của Iran đang trong trạng thái hỗn loạn do chiến dịch ám sát của Israel gây ra. Trong số những người sống sót, Pezeshkian có điểm mạnh là một nhân vật đoàn kết với uy tín, nhưng thiếu kinh nghiệm trong đàm phán hạt nhân và chưa được quân đội hoàn toàn tin tưởng. Ali Larijani, cựu thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao và “chất keo chính trị” của Iran trong 12 tháng qua, vừa mới được an táng. Lãnh tụ tối cao mới có thể đang hôn mê, và chắc chắn không xuất hiện trước công chúng. Về mặt chính trị, điều này để lại Mohammad Bagher Ghalibaf, Chủ tịch Quốc hội và là người ủng hộ mạnh mẽ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.
Tuy nhiên, Ghalibaf đưa ra một lời phủ nhận một phần, nói rằng không có đàm phán nào với Mỹ diễn ra, một công thức mở ra các lựa chọn khác mà không cần trực tiếp đàm phán. Ông viết: “Nhân dân chúng tôi yêu cầu trừng phạt hoàn toàn và nhục nhã những kẻ xâm lược. Tất cả quan chức đứng vững sau Lãnh tụ và nhân dân cho đến khi mục tiêu này đạt được. Không có đàm phán nào với Mỹ diễn ra. Tin giả nhằm thao túng thị trường tài chính và dầu mỏ, đồng thời thoát khỏi vũng lầy mà Mỹ và Israel đang mắc kẹt.”
Tuy nhiên, dần dần, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei đã mở lời. Người phát ngôn nói: “Trong vài ngày qua, các thông điệp đã được gửi qua một số quốc gia bạn bè, cho thấy Mỹ yêu cầu đàm phán để kết thúc chiến tranh, và chúng tôi đã phản hồi phù hợp và theo các nguyên tắc của đất nước – lập trường của Iran về eo biển Hormuz và điều kiện kết thúc chiến tranh áp đặt không thay đổi.”
“Chúng ta đang trong giai đoạn thử nghiệm”: Chính quyền Trump cân nhắc Chủ tịch Quốc hội Iran như một lãnh đạo được Mỹ ủng hộ
Mohammad Bagher Ghalibaf được ít nhất một số quan chức Tòa Bạch Ốc xem là đối tác khả thi.
Chính quyền Trump đang âm thầm cân nhắc Chủ tịch Quốc hội Iran như một đối tác tiềm năng — và thậm chí là lãnh đạo tương lai — khi Tổng thống cho thấy sự chuyển hướng từ áp lực quân sự sang hướng giải pháp đàm phán.
Mohammad Bagher Ghalibaf, 64 tuổi, người nhiều lần đe dọa Mỹ và các đồng minh sẽ trả đũa, được ít nhất một số quan chức Tòa Bạch Ốc coi là đối tác khả thi, có thể lãnh đạo Iran và đàm phán với chính quyền Trump trong giai đoạn tiếp theo của cuộc chiến, theo hai quan chức chính quyền.
Nhưng Tòa Bạch Ốc chưa sẵn sàng cam kết với bất kỳ ứng viên nào, hy vọng sẽ “thử nghiệm” nhiều ứng viên để tìm người sẵn sàng thương lượng, theo lời hai người này, cả hai được giấu tên để mô tả suy nghĩ nội bộ.
“Ông ấy là một lựa chọn nóng,” một quan chức chính quyền nói, cảnh báo rằng chưa có quyết định nào được đưa ra. “Ông ấy là một trong những người đứng đầu… Nhưng chúng tôi phải kiểm tra họ, và không thể vội vàng.”
Sự quan tâm của chính quyền Trump trong việc xác định một đối tác đàm phán cho thấy mong muốn tìm lối ra khỏi tình trạng khó khăn mà Iran nhanh chóng trở thành, làm chao đảo thị trường thế giới, đẩy giá dầu tăng cao và làm dấy lên lo ngại về lạm phát. Đồng thời, nó cũng gợi ra câu trả lời cho một câu hỏi quan trọng: sau khi Mỹ và Israel đã tấn công lãnh đạo Tehran — ai sẽ lên thay?
Thư ký báo chí Tòa Bạch Ốc Karoline Leavitt nói: “Đây là những cuộc thảo luận ngoại giao nhạy cảm và Mỹ sẽ không đàm phán qua các phương tiện truyền thông.”
Tổng thống Donald Trump gợi ý vào thứ Hai 23/3 về việc tiếp cận các “nhân vật rất đáng tin cậy” trong Iran và cho biết sẽ tạm dừng 5 ngày “mọi cuộc tấn công quân sự vào các nhà máy điện và cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran” trong khi Tehran và Washington tiến hành đàm phán ngoại giao.
Mối quan tâm lớn khác của Tổng thống là kinh tế: dầu mỏ. Theo một quan chức, Trump không muốn tấn công đảo Kharg, trung tâm dầu mỏ chính của Iran, vì ông hy vọng lãnh đạo tiếp theo sẽ đạt được một thỏa thuận tương tự như Delcy Rodríguez, phó tổng thống Venezuela, người tiếp quản sau khi Maduro bị bắt.
“Tất cả là để đưa ai đó như Delcy Rodríguez lên Venezuela mà chúng tôi nói: ‘Chúng tôi sẽ giữ bạn ở đó. Chúng tôi sẽ không loại bạn. Bạn sẽ hợp tác với chúng tôi. Bạn sẽ đưa ra một thỏa thuận tốt, thỏa thuận đầu tiên về dầu,’” quan chức chính quyền nói.
Tuy nhiên, bất kỳ niềm tin nào rằng Tổng thống có thể chọn lãnh đạo tiếp theo của Iran như ông đã làm với Rodríguez ở Venezuela sau khi Mỹ bắt Maduro được một số đồng minh Tòa Bạch Ốc xem là quá sớm, thậm chí là ngây thơ.
“Điều này có vẻ như chỉ là tạo dáng, như thể ông ấy đang cố gắng nói điều gì đó thành hiện thực,” một người thân cận với nhóm an ninh quốc gia của Tổng thống nói, được phép giấu tên để phát biểu thẳng thắn. “Sẽ tốt nếu các cuộc đàm phán diễn ra qua trung gian và tốt khi họ bắt đầu nghĩ về cách thoát ra khỏi tình trạng này. Nhưng Iran đã chứng minh họ có thể chịu đòn và vẫn gây khó khăn cho chúng ta. Họ không thể lật tay và giao dầu cho Trump.”
Một người khác có liên hệ với Tòa Bạch Ốc, một quan chức vùng Vịnh, gợi ý rằng Trump đang phóng đại tiến triển trong các cuộc đàm phán để tạo lý do rút lại thời hạn 48 giờ do chính ông đặt ra, trong đó ông đe dọa vào tối thứ Bảy sẽ ném bom các nhà máy điện của Iran nếu không mở lại Eo biển Hormuz vào thứ Hai.
“Ông ấy chắc chắn đang mua thời gian và cố gắng ổn định thị trường,” quan chức vùng Vịnh nói, được phép giấu tên vì không được phép phát biểu công khai. “Điều khó biết hơn là liệu ông ấy có nghiêm túc tìm lối thoát hay đang đưa ra yêu cầu không thực tế để Iran nói không.”
Một số người cũng nghi ngờ Ghalibaf, cựu thị trưởng Tehran, sẽ dễ uốn nắn như Rodríguez.
“Ghalibaf là một người trong cuộc điển hình: tham vọng và thực dụng, nhưng về cơ bản cam kết bảo tồn trật tự Hồi giáo của Iran,” Ali Vaez, nhà phân tích cấp cao về Iran tại International Crisis Group, nói. “Điều đó khiến ông ấy khó có khả năng cung cấp cho Washington bất kỳ nhượng bộ đáng kể nào. Và ngay cả khi ông ấy muốn thử giới hạn, quân đội Iran và tầng lớp an ninh rộng lớn hơn hầu như chắc chắn sẽ kiểm soát ông ấy. Sau các hành động của Mỹ và Israel, tâm lý ở Tehran không phải là linh hoạt mà là nghi ngờ sâu sắc; toàn hệ thống ít thấy lý do để tin rằng Trump hay Israel sẽ tôn trọng các điều khoản của bất kỳ thỏa thuận tiềm năng nào.”
Tuy nhiên, nhiều người trong chính quyền vẫn xem Venezuela, một chiến dịch phần nào thành công, như mô hình cho những gì vẫn có thể xảy ra ở Iran. Đó là lý do nhân vật đối lập lưu vong Reza Pahlavi được coi là lựa chọn ít khả thi đối với Mỹ. Hai quan chức chính quyền cho biết, chính quyền không tin ông ấy có uy tín ở bên trong Iran.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp.
