Căng thẳng giữa Mỹ và Iran đang đẩy eo biển Hormuz vào thế nghẹt thở, nơi mỗi động thái quân sự đều có thể làm bùng lên một cơn khủng hoảng lan ra khắp thế giới…
Từ đầu tháng 3 năm 2026, tình hình giữa Mỹ và Iran bước vào một giai đoạn leo thang mới, với hàng loạt động thái quân sự và ngoại giao đan xen, tạo nên một trạng thái mà nhiều người mô tả là vừa đối đầu, vừa dò xét lẫn nhau. Trong bối cảnh đó, khu vực Trung Đông, đặc biệt là tuyến hàng hải chiến lược tại eo biển Hormuz, trở thành điểm nóng của mọi lo ngại, khi chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể kéo theo hậu quả rộng lớn.
Ngày 5 tháng 3 năm 2026 vừa qua, Ngũ Giác Đài xác nhận việc tăng cường sự hiện diện quân sự tại vùng Vịnh, bao gồm điều thêm tàu khu trục và hệ thống phòng không tới khu vực. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin tuyên bố rằng động thái này nhằm bảo vệ tự do lưu thông trên biển và răn đe những hành động gây bất ổn. Tuy nhiên, phía Iran lập tức phản ứng, cho rằng đây là hành động khiêu khích và xâm phạm chủ quyền trong khu vực.
Chỉ vài ngày sau, vào ngày 8 tháng 3, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran mở một cuộc thao dượt quy mô lớn gần eo biển Hormuz, với sự tham gia của tàu chiến, xuồng cao tốc và các dàn hỏa tiễn bờ biển. Tư lệnh hải quân Iran Alireza Tangsiri tuyên bố rằng Tehran có đủ khả năng kiểm soát hoàn toàn tuyến đường huyết mạch này nếu bị đe dọa. Thông điệp được đưa ra rất rõ: Hormuz không chỉ là tuyến vận chuyển dầu, mà còn là một lá bài chiến lược mà Iran sẵn sàng sử dụng.
Trong những ngày tiếp theo, một loạt sự cố nhỏ nhưng nhạy cảm liên tiếp xảy ra. Ngày 12 tháng 3, một tàu chở dầu treo cờ nước ngoài báo cáo bị các xuồng vũ trang lạ áp sát khi đi qua khu vực. Dù không có thiệt hại đáng kể, sự việc này đã khiến giá dầu thế giới tăng vọt chỉ trong vài giờ. Giới buôn dầu lập tức phản ứng trước nguy cơ nguồn cung bị gián đoạn, khi khoảng 20% lượng dầu toàn cầu phải đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày.
Trong khi đó, các kênh ngoại giao vẫn âm thầm vận động. Ngày 15 tháng 3, một viên chức cao cấp của Bộ Ngoại giao Iran, được cho là thân cận với Ngoại trưởng Hossein Amir-Abdollahian, cho biết Tehran không đóng cửa đối thoại, nhưng nhấn mạnh mọi cuộc thương thuyết phải dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau. Phía Mỹ cũng phát đi tín hiệu tương tự, khi một viên chức giấu tên của Nhà Trắng nói rằng Washington sẵn sàng thảo luận để hạ nhiệt tình hình, nhưng không chấp nhận các hành động đe dọa an ninh khu vực.
Chính trạng thái vừa cứng rắn vừa để ngỏ đối thoại này đã tạo nên một bầu không khí cực kỳ nguy hiểm. Mỗi bên đều giữ cửa nói chuyện, nhưng đồng thời liên tục phô trương sức mạnh quân sự. Điều này khiến tình hình trở nên khó đoán hơn bao giờ hết, vì không ai biết đâu là lằn ranh thật sự mà các bên sẵn sàng vượt qua.
Đến ngày 18 tháng 3, thị trường dầu bắt đầu phản ứng mạnh hơn. Giá dầu Brent tăng liên tục, có lúc vượt mức 100 đô la một thùng rồi mới dịu lại. Các chuyên gia năng lượng cảnh báo rằng chỉ cần eo biển Hormuz bị gián đoạn trong vài ngày, giá dầu có thể tăng vọt lên mức chưa từng thấy. Những quốc gia lệ thuộc vào năng lượng nhập cảng, nhất là tại châu Á, sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề.
Trong hoàn cảnh đó, các nước trong vùng cũng bắt đầu có động thái riêng. Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất tăng cường an ninh tại các cảng xuất dầu, đồng thời tìm cách mở thêm tuyến vận chuyển để giảm lệ thuộc vào eo biển Hormuz. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng không có con đường nào có thể thay thế hoàn toàn vai trò của tuyến này trong thời gian ngắn.
Ngày 20 tháng 3 năm 2026, tình hình lại thêm căng khi một máy bay không người lái bị bắn rơi gần khu vực Vịnh. Dù chưa bên nào chính thức nhận trách nhiệm, cả Mỹ và Iran đều đưa ra những lời lẽ cứng rắn, đổ lỗi cho nhau làm leo thang căng thẳng. Sự việc này cho thấy mức độ nhạy cảm của tình hình, khi bất kỳ hành động quân sự nào, dù nhỏ, cũng có thể bị hiểu theo hướng nguy hiểm hơn.
Giới quan sát cho rằng cả Washington lẫn Tehran đều đang bước đi trong một trò chơi đầy rủi ro. Mỹ muốn giữ sức ép để kềm Iran, trong khi Iran tìm cách chứng tỏ mình không dễ bị khuất phục. Nhưng trong một môi trường mà lòng tin gần như không còn, mọi tín hiệu đều có thể bị hiểu sai, kéo theo những phản ứng dây chuyền ngoài dự tính.
Điều đáng lo ngại nhất là: không bên nào thật sự muốn một cuộc chiến lớn, nhưng tất cả lại đang tiến gần tới ranh giới đó. Khi lực lượng quân sự được dàn ra dày đặc, khi tuyến hàng hải trở nên mong manh, và khi thị trường thế giới phản ứng từng giờ, chỉ cần một sai lầm nhỏ cũng đủ làm bùng lên một cơn khủng hoảng vượt khỏi tầm tay kiểm soát.
Tính đến ngày 23 tháng 3 năm 2026, tình hình vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Tàu chiến vẫn tuần tra, những lời lẽ cứng rắn vẫn tiếp tục được đưa ra, còn các cuộc thương thuyết thì diễn ra âm thầm. Eo biển Hormuz, vốn là huyết mạch năng lượng của thế giới, đang trở thành điểm nghẽn đúng nghĩa, nơi mọi ánh mắt đều dõi theo với tâm trạng lo lắng.
Căng thẳng giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp tục leo thang trong thế vừa đối đầu vừa dò xét, câu hỏi lớn nhất hiện không còn là liệu khủng hoảng có xảy ra hay không, mà là nó sẽ xảy ra với mức độ nghiêm trọng tới đâu./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ (tổng hợp Reuters, BBC… )
