(AP) — Nợ công của Mỹ đã chính thức vượt mức kỷ lục 39 nghìn tỷ USD vào thứ Tư vừa qua. Cột mốc đáng lo ngại này xuất hiện chỉ vài tuần sau khi cuộc chiến giữa liên quân Mỹ – Israel và Iran bùng nổ.
Con số chưa từng có tiền lệ này đã làm nổi bật sự xung đột giữa các ưu tiên trong chương trình nghị sự của chính quyền đương nhiệm: từ việc thông qua luật thuế quy mô lớn, tăng cường chi tiêu quốc phòng và thực thi luật di trú, cho đến nỗ lực cắt giảm nợ công — mục tiêu mà ông Donald Trump đã cam kết thực hiện kể cả khi còn là ứng viên lẫn lúc đã đắc cử Tổng thống.
Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ (GAO) đã phác thảo những tác động tiêu cực của việc nợ chính phủ leo thang đối với người dân Mỹ — bao gồm chi phí vay thế chấp và mua xe cao hơn, tiền lương sụt giảm do doanh nghiệp hạn chế đầu tư, cùng giá cả hàng hóa và dịch vụ trở nên đắt đỏ hơn. Các bên ủng hộ cân bằng ngân sách cũng cảnh báo rằng xu hướng vay mượn và trả lãi ngày càng tăng trong dài hạn sẽ buộc người dân Mỹ phải đối mặt với những đánh đổi tài khóa khắc nghiệt hơn trong tương lai.
Ông Michael Peterson, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Quỹ Peter G. Peterson (một tổ chức phi lợi nhuận nhằm nâng cao nhận thức về các thách thức tài khóa dài hạn của Mỹ), cho biết trong một tuyên bố: “Chúng ta phải thừa nhận tốc độ tăng trưởng đáng báo động này và gánh nặng tài chính đáng kể mà chúng ta đang đè nặng lên thế hệ mai sau.”
Quỹ đạo của các khoản chi phí đang tăng dần cũng là một mối quan ngại lớn. Nợ liên bang đã tăng vọt dưới thời các Tổng thống của cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ, mà gần đây nhất là do tác động từ các cuộc chiến tranh, chi tiêu quy mô lớn trong đại dịch và các chính sách cắt giảm thuế.
Nợ công Mỹ vừa chạm mốc 38 nghìn tỷ USD cách đây 5 tháng — và mốc 37 nghìn tỷ USD chỉ hai tháng trước đó.
“Với tốc độ tăng trưởng hiện tại, chúng ta sẽ chạm mốc kinh hoàng 40 nghìn tỷ USD nợ công trước cuộc bầu cử mùa thu năm nay,” ông Peterson nhận định. “Việc vay mượn hết nghìn tỷ này đến nghìn tỷ khác với tốc độ chóng mặt mà không có kế hoạch cụ thể chính là biểu hiện của sự thiếu bền vững.”
Cố vấn kinh tế Tòa Bạch Ốc Kevin Hassett ước tính vào Chủ nhật rằng cuộc chiến tại Iran đã tiêu tốn của Mỹ hơn 12 tỷ USD cho đến thời điểm hiện tại. Hiện vẫn chưa rõ khi nào cuộc xung đột này sẽ kết thúc.
Trong khi đó, ông Kush Desai, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc, đã dẫn chứng về sự sụt giảm thâm hụt liên bang trong năm đầu tiên ông Trump trở lại nắm quyền.
Theo dữ liệu tài khóa của Bộ Tài chính, tổng chi tiêu chính phủ trong năm tài chính 2025 là 7,01 nghìn tỷ USD và tổng doanh thu là 5,23 nghìn tỷ USD, dẫn đến mức thâm hụt 1,78 nghìn tỷ USD — giảm 41 tỷ USD so với năm tài chính trước đó.
Ông Desai cho rằng sự sụt giảm thâm hụt này là nhờ vào việc tăng doanh thu thuế cá nhân và “nỗ lực tinh giản bộ máy chính phủ, đưa số lượng nhân viên liên bang xuống mức thấp nhất kể từ năm 1966, cùng với chiến dịch trấn áp quyết liệt gian lận phúc lợi liên bang. Khi các sáng kiến này tiếp tục phát huy tác dụng, thâm hụt và tỷ lệ nợ trên GDP của Mỹ sẽ tiếp tục có xu hướng chuyển biến tích cực.”
