Làn sóng hơn 200 doanh nghiệp vận tải tại Việt Nam đồng loạt tăng giá cước đang làm thị trường chao đảo. Dưới sức ép từ giá nhiên liệu, nền kinh tế của quốc gia này đứng trước nguy cơ dây chuyền vật giá leo thang, đẩy bài toán kiềm chế lạm phát vào tình thế hết sức căng thẳng…
Sáng ngày 18 tháng 3 năm 2026, tại Hà Nội, một bản phúc trình nhanh từ giới hữu trách ngành giao thông đã làm dấy lên nhiều lo ngại về sức chịu đựng của nền kinh tế: hơn 200 doanh nghiệp vận tải trên toàn Việt Nam đồng loạt kê khai tăng giá cước trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh, đặc biệt là nhiên liệu. Diễn biến này không chỉ phản ánh áp lực tức thời từ thị trường năng lượng thế giới, mà còn mở ra nguy cơ lạm phát quay trở lại, đe dọa trực tiếp đến đời sống dân chúng và hoạt động sản xuất của Việt Nam.
Theo các con số được cơ quan chức năng công bố, các doanh nghiệp vận tải đường bộ, đường biển và ngành tiếp vận đã đề nghị mức tăng giá từ 5% đến 18% tùy theo loại hình. Đáng chú ý, các tuyến vận chuyển container đường dài và hàng hóa liên tỉnh ghi nhận mức tăng cao nhất. Một viên chức trong ngành vận tải cho biết đây là đợt điều chỉnh giá lớn nhất kể từ đầu năm, và có thể chưa dừng lại nếu giá nhiên liệu còn tiếp tục biến động.
Nguyên nhân chính được xác định là do giá xăng dầu trong nước tăng nhanh trong những ngày gần đây, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ tình hình căng thẳng tại Trung Đông. Đối với các doanh nghiệp vận tải, chi phí nhiên liệu thường chiếm đến 30 –40% tổng chi phí, nên hầu như không còn khả năng tự gánh thêm. Áp lực chi phí hiện nay đang đè nặng lên toàn bộ hệ thống vận chuyển, buộc các doanh nghiệp phải tăng giá để duy trì hoạt động.
Tại Sài Gòn, đại diện giới doanh nghiệp tiếp vận cho biết nhiều công ty đã phải tính toán lại toàn bộ kế hoạch kinh doanh cho quý II. Họ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan: không tăng giá thì lỗ, mà tăng giá thì mất khách.
Tác động của việc tăng giá cước vận tải không chỉ dừng lại trong ngành tiếp vận mà nhanh chóng lan sang các lĩnh vực khác. Các cơ sở sản xuất, đặc biệt trong ngành thực phẩm và hàng tiêu dùng, cho biết chi phí chuyên chở tăng khiến giá thành sản phẩm bị đội lên đáng kể. Một chủ cơ sở chế biến tại Bình Dương cho hay chi phí giao hàng đã tăng gần 10% chỉ trong vòng một tuần, buộc phải cân nhắc tăng giá bán.
Ở tầm mức toàn diện hơn, giới tài chánh cảnh báo rằng nếu xu hướng này tiếp diễn, chỉ số giá tiêu dùng sẽ chịu áp lực tăng trong những tháng tới. Khi chi phí vận tải – vốn là yếu tố đầu vào quan trọng của hầu hết hàng hóa – tăng lên, hiệu ứng dây chuyền gần như không thể tránh khỏi. Từ thực phẩm, vật liệu xây dựng cho đến dịch vụ, tất cả đều có nguy cơ tăng giá theo.
Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định tình hình hiện nay đặt Việt Nam vào một thế khó. Sau một thời gian giữ được mức lạm phát tương đối ổn định, nền kinh tế lại đối mặt với một cú sốc từ bên ngoài. Đây là một bài toán nan giải: vừa phải giữ giá cả không tăng quá nhanh, vừa phải bảo đảm doanh nghiệp còn có thể tiếp tục hoạt động. Nếu ép giá quá mức, doanh nghiệp có thể kiệt quệ; nhưng nếu buông lỏng, vật giá sẽ leo thang nhanh chóng.
Điều đáng lo ngại hơn là nền tảng hệ thống tiếp vận tại Việt Nam vốn đã tồn tại nhiều yếu kém. Chi phí vận tải từ trước đến nay đã cao hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực, nay lại thêm áp lực từ giá nhiên liệu, khiến sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam bị suy giảm. Trong khi xuất cảng vẫn là động lực tăng trưởng chính, bất kỳ sự gia tăng chi phí nào cũng có thể làm mất lợi thế trên thị trường quốc tế.
Trong khi đó, người dân bắt đầu cảm nhận rõ rệt tác động. Tại các chợ đầu mối ở Hà Nội và Sài Gòn, nhiều tiểu thương cho biết giá nhập hàng đã nhích lên do phí vận chuyển tăng. Một người buôn bán cho biết mỗi chuyến xe giờ đây tốn thêm vài trăm ngàn đồng, buộc phải cộng vào giá bán nếu không muốn lỗ vốn.
Chiều cùng ngày, phía nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam yêu cầu các cơ quan hữu trách theo dõi sát tình hình giá cước vận tải, đồng thời đưa ra các biện pháp nhằm giữ ổn định thị trường. Đồng thời cũng cảnh báo việc lợi dụng tình hình để tăng giá vô lý, dù thừa nhận áp lực chi phí thực tế mà doanh nghiệp đang phải gánh chịu.
Tuy vậy, nhiều chuyên gia cho rằng khả năng can thiệp trong nước là khá hạn chế. Khi nguyên nhân bắt nguồn từ biến động toàn cầu, các biện pháp nội địa chỉ có thể giảm nhẹ phần nào tác động, chứ khó lòng đảo ngược xu thế.
Trong bối cảnh đó, nền kinh tế Việt Nam đang đứng trước một nguy cơ rõ rệt: vòng xoáy chi phí – giá cả – lạm phát. Khi chi phí vận tải tăng kéo theo giá hàng hóa, sức mua có thể suy giảm, từ đó gây áp lực ngược lại cho doanh nghiệp. Một chu kỳ bất lợi có thể hình thành nếu không có giải pháp hữu hiệu và kịp thời.
Trong một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào vận chuyển như Việt Nam, chỉ một biến động nhỏ trong chi phí tiếp vận cũng có thể tạo ra những chấn động lớn. Và lần này, những chấn động ấy đang lan rộng, đặt ra một thử thách nặng nề cho khả năng chống đỡ của toàn bộ hệ thống chính trị./.
NGƯỜI QUAN SÁT
