Trong khi cuộc chiến với Iran vẫn tiếp diễn và quyền kiểm soát tại Venezuela đã được xác lập, Tổng thống Trump đang phát đi tín hiệu cho thấy ông chuẩn bị can thiệp vào một quốc gia khác.
“Tôi tin rằng mình sẽ có vinh dự được thâu tóm Cuba,” Tổng thống Trump tuyên bố với các phóng viên tại Phòng Bầu dục hôm thứ Hai.
Khi được yêu cầu giải thích rõ hơn, ông nói thêm: “Thâu tóm Cuba dưới một hình thức nào đó, đúng vậy. Thâu tóm Cuba. Ý tôi là, dù là giải phóng hay chiếm lấy — tôi nghĩ mình có thể làm bất cứ điều gì mình muốn với nó, nếu các bạn muốn biết sự thật.”
Ngay cả với những tiêu chuẩn vốn đã phá vỡ mọi tiền lệ về việc phát ngôn tùy hứng của ông Trump, những bình luận này vẫn gây kinh ngạc, cho thấy cái nhìn của ông về quyền lực cá nhân là không có giới hạn.
Kể từ khi Fidel Castro lên nắm quyền tại Cuba, đã có 13 đời Tổng thống Hoa Kỳ với những mối quan hệ phức tạp và đầy tranh cãi với hòn đảo này. Tuy nhiên, chưa từng có ai công khai cân nhắc việc nắm quyền kiểm soát quốc gia này cho đến nay. Sau các cuộc tấn công quân sự của ông Trump vào Venezuela và Iran đầu năm nay, những phát ngôn này có thể không chỉ là những suy nghĩ bột phát.
Thay vào đó, các nhận định này cho thấy ông Trump đang thúc đẩy nỗ lực thứ ba liên tiếp nhằm lật đổ một chính phủ nước ngoài, có thể là trước khi quý I năm nay kết thúc. “Tôi đang nắm giữ Cuba,” ông phát biểu hôm Chủ nhật trên chuyên cơ Không lực Một. “Chúng ta sẽ sớm đạt được một thỏa thuận hoặc làm bất cứ điều gì cần thiết.” Tuy nhiên, ông cũng nêu rõ thứ tự ưu tiên: “Chúng ta sẽ giải quyết xong Iran trước khi tới lượt Cuba.”
Trên thực tế, chính quyền Trump đã và đang hành động trên cả hai mặt trận. Từ tháng Giêng, Hoa Kỳ đã thiết lập một lệnh phong tỏa dầu mỏ đối với Cuba, đe dọa các quốc gia cung cấp dầu cho hòn đảo này và thậm chí sử dụng biện pháp quân sự. Tháng trước, một tàu Tuần duyên Hoa Kỳ đã chặn một tàu chở dầu thô từ Colombia đang trên đường tới Cuba.
Hệ quả là Cuba đã không nhận được bất kỳ lô hàng dầu hoặc nhiên liệu đáng kể nào kể từ ngày 9/1, đẩy hòn đảo này vào một cuộc khủng hoảng leo thang nhanh chóng. Giá xăng dầu trên thị trường đen đã vọt lên mức 35 USD/gallon và mạng lưới điện bị cắt gần như mỗi ngày, bao gồm cả đợt mất điện toàn quốc vào thứ Hai. Các ca phẫu thuật bị trì hoãn, thuốc men cạn kiệt và tình trạng mất an ninh lương thực ngày càng trầm trọng.
Điều này đã đẩy ban lãnh đạo Cuba vào thế chân tường. Trong bài phát biểu toàn quốc tuần trước, Chủ tịch Miguel Díaz-Canel lần đầu tiên thừa nhận Cuba đang đối thoại với Hoa Kỳ và sẽ sớm mở cửa nền kinh tế.
Đồng thời, theo nguồn tin của The Times, chính quyền Trump đang gây áp lực buộc ông Díaz-Canel phải từ chức. Cho đến nay, Nhà Trắng chưa thúc đẩy các hành động chống lại gia đình Castro — những người vẫn nắm quyền lực từ hậu trường. Điều này nhất quán với ưu tiên của chính quyền Trump là “tuân thủ chế độ” thay vì chỉ đơn thuần là “thay đổi chế độ”, tương tự như kịch bản tại Venezuela.
Phía Nga phát tín hiệu sẵn sàng hỗ trợ đồng minh lâu đời Cuba nếu cần thiết. Người phát ngôn Điện Kremlin hôm thứ Ba cho biết các quan chức Nga và Cuba đang giữ liên lạc chặt chẽ về cuộc khủng hoảng.
Đáng chú ý, tiềm năng mở cửa kinh tế của Cuba là điều ông Trump không hề bỏ qua. Với tư cách là một ông trùm bất động sản vốn có mối quan tâm lâu năm tới khu vực Nam Florida và Caribe, ông Trump từ lâu đã khao khát hòn đảo này.
“Họ đang nói chuyện với chúng ta. Đó là một quốc gia thất bại. Họ không có tiền, không có dầu mỏ, không có gì cả,” ông Trump nói tại Phòng Bầu dục. Sau đó, ông bồi thêm: “Họ có đất đai đẹp, cảnh quan đẹp. Tôi nghĩ Cuba, theo cách riêng của nó, với du lịch và mọi thứ khác, là một hòn đảo tuyệt vời, thời tiết rất đẹp.”
Tuy nhiên, vị tổng thống này cũng bộc lộ sự thiếu sót về kiến thức địa lý khi khẳng định Cuba không nằm trong vùng bão. Thực tế, phát ngôn này nực cười chẳng kém gì việc quả quyết rằng “thành phố Buffalo không bao giờ có tuyết”.
Cách tiếp cận của ông Trump cho thấy ông đang xem xét Cuba dưới lăng kính của một “tài sản thuộc quyền sở hữu”. Bằng khẳng định: “Họ sẽ không phải xin chúng ta tiền cứu trợ bão hàng tuần nữa”, vị tổng thống này ngầm định rằng dưới sự quản lý của Mỹ, bài toán kinh tế và thiên tai tại hòn đảo này sẽ được giải quyết triệt để theo cách có lợi cho ngân sách Hoa Kỳ.
Nguồn nytimes
