Ba mươi tám năm sau ngày hải chiến đẫm máu tại bãi đá Gạc Ma (14/ 3/ 1988 – 14/ 3/ 2026), ký ức về những người lính đã ngã xuống vì Tổ quốc vẫn còn in sâu đậm trong lòng dân Việt. Ngày này hằng năm trở thành dịp để nhắc lại một sự kiện đau thương trong lịch sử Việt Nam, đồng thời gợi lại những căng thẳng chưa từng chấm dứt trên Biển Đông…
Sáng 14/3/1988, tại bãi đá Gạc Ma thuộc quần đảo Trường Sa, một cuộc đụng độ quân sự đã xảy ra giữa lực lượng Hải quân CS Việt Nam và hải quân CS Trung Quốc. Khi đó, các tàu vận tải HQ- 604, HQ-605 và HQ- 505 cùng lực lượng công binh của Việt Nam đang thực hiện nhiệm vụ xây dựng, cắm cờ bảo vệ các bãi đá thuộc quần đảo Trường Sa thì lực lượng hải quân CS Trung Quốc tiếp cận.
Cuộc đụng độ ngắn ngủi đã diễn ra đã khiến 64 binh sĩ Hải quân CS Việt Nam hy sinh. Những cái tên như thiếu úy Trần Văn Phương, trung sĩ Trần Đức Thông hay binh nhì Nguyễn Văn Lanh được nhắc lại nhiều trong các câu chuyện về trận chiến này.
Sau trận hải chiến ngày 14/3/1988, bãi đá Gạc Ma rơi vào sự kiểm soát của Trung Quốc và đến nay vẫn là một trong những điểm nóng tranh chấp trên Biển Đông. Trong nhiều năm qua, sự kiện này thường được nhắc lại như một dấu mốc đau thương trong lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam.
Hằng năm, vào ngày 14/3, nhiều hoạt động tưởng niệm được tổ chức tại Việt Nam. Tại khu tưởng niệm chiến sĩ Gạc Ma ở Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa, thân nhân các liệt sĩ và nhiều người dân thường đến thắp hương tưởng niệm những người đã ngã xuống. Những vòng hoa trắng, những nén hương và những phút mặc niệm lặng lẽ trở thành hình ảnh quen thuộc mỗi dịp tháng Ba.
Trong bối cảnh hiện nay, ký ức về Gạc Ma cũng thường được nhắc đến cùng với những căng thẳng kéo dài trên Biển Đông. Trong nhiều năm qua, khu vực này liên tục chứng kiến các vụ va chạm giữa tàu cá Việt Nam và lực lượng chấp pháp biển của Trung Quốc. Nhiều ngư dân Việt Nam cho biết, họ từng bị truy đuổi, bị tịch thu ngư cụ, thậm chí bị đánh đập khi đang đánh bắt ở những ngư trường truyền thống.
Câu chuyện của ngư dân miền Trung thường mang màu sắc buồn bã và bất an. Tại các làng chài ở Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định (cũ) hay Khánh Hòa, không hiếm gia đình từng chứng kiến tàu cá của mình bị tịch thu hoặc phá hỏng sau các vụ va chạm trên biển. Có những chiếc tàu trở về với thân tàu bị đập vỡ, máy móc hư hỏng, còn những người ngư dân thì mang theo những vết thương cả thể xác lẫn tinh thần.
Nhiều ngư dân kể rằng, họ vẫn tiếp tục ra khơi dù biết nguy hiểm luôn rình rập. Biển không chỉ là nơi mưu sinh mà còn là phần ký ức gắn liền với nhiều thế hệ. Những chuyến tàu vẫn rời bến trong ánh bình minh, mang theo hy vọng về một chuyến ra khơi bình yên, nhưng cũng mang theo nỗi lo về những bất trắc có thể xảy ra giữa vùng biển tranh chấp.
Có những câu chuyện bi ai được truyền miệng trong các làng chài. Có người trở về với con tàu trống rỗng vì toàn bộ hải sản và thiết bị đã bị tịch thu. Có người trở về với thân thể đầy thương tích sau khi bị lực lượng nước ngoài xua đuổi và đánh đập. Cũng có gia đình mãi mãi không còn thấy người thân quay lại bến cảng sau một chuyến ra khơi. Những câu chuyện ấy khiến nỗi đau của biển cả trở nên rất thật đối với ngư dân Việt Nam sống dựa vào ngư trường truyền thống.
Trong ký ức của nhiều người Việt Nam, Gạc Ma không chỉ là một sự kiện lịch sử mà còn là biểu tượng của những mất mát và hy sinh gắn liền với biển đảo. Đây là cái giá của công cuộc bảo vệ chủ quyền với những con người đã ngã xuống giữa trùng khơi. Ba mươi tám năm đã trôi qua kể từ trận hải, câu chuyện về Gạc Ma 14/3/1988 vẫn còn đó như một vết hằn sâu trong lịch sử hiện đại của Việt Nam. /.
KHÚC THỪA SƠN
