Một đợt đóng cửa một phần của chính phủ liên bang được dự báo sẽ bắt đầu từ cuối tuần này, khi các nhà lập pháp tiếp tục tranh cãi về những hạn chế mới đối với chương trình thực thi di trú của Tổng thống Donald Trump.
Ngân sách dành cho Department of Homeland Security (DHS) sẽ hết hạn vào thứ Bảy. Đảng Dân chủ tuyên bố sẽ không ủng hộ việc gia hạn ngân sách nếu không có các ràng buộc mới đối với hoạt động thực thi di trú liên bang, sau vụ nổ súng gây chết người ở Minneapolis hồi tháng trước khiến Alex Pretti và Renee Good thiệt mạng.
Tòa Bạch Ốc đã đàm phán với phe Dân chủ, song hai bên không đạt được thỏa thuận trước khi tuần làm việc kết thúc, đồng nghĩa ngân sách của DHS sẽ bị gián đoạn.
Phạm vi đóng cửa hẹp hơn, nhưng hệ lụy vẫn đáng kể
Khác với đợt đóng cửa kỷ lục kéo dài 43 ngày vào mùa thu năm ngoái, lần này phạm vi bị ảnh hưởng hẹp hơn vì chỉ các cơ quan trực thuộc DHS — như Immigration and Customs Enforcement (ICE) và Customs and Border Protection (CBP) — bị tác động. Dù vậy, nếu kéo dài, một số công chức liên bang vẫn có thể bắt đầu bị trễ lương, và các dịch vụ như an ninh sân bay có nguy cơ bị ảnh hưởng.
Tại Transportation Security Administration (TSA), khoảng 95% nhân viên được xếp diện “thiết yếu” và sẽ tiếp tục soi chiếu hành khách, hành lý tại các sân bay thương mại. Tuy nhiên, họ sẽ làm việc không lương cho đến khi ngân sách được thông qua — làm dấy lên khả năng nhân viên xin nghỉ đột xuất hoặc vắng mặt. Nhiều lao động TSA vốn đã chịu áp lực tài chính từ năm ngoái.
“Có người chỉ vừa mới hồi phục sau cú sốc tài chính của đợt đóng cửa 43 ngày,” bà Ha Nguyen McNeill, quan chức đang thực thi nhiệm vụ lãnh đạo TSA, nói. “Nhiều người vẫn còn chao đảo.”
Vì sao lại xảy ra đóng cửa?
Cốt lõi của vấn đề là Tổng thống Trump đã chấp thuận yêu cầu của phe Dân chủ tách ngân sách DHS khỏi gói chi tiêu lớn hơn, nhằm có thêm thời gian đàm phán các yêu cầu thay đổi thực thi di trú — như ban hành bộ quy tắc ứng xử cho nhân viên liên bang và yêu cầu sĩ quan phải mang bảng tên/giấy tờ nhận dạng. Theo đó, DHS chỉ được cấp ngân sách tạm thời đến ngày 13/2.
Phần còn lại của chính phủ liên bang đã được cấp ngân sách đến ngày 30/9, nên đa số chương trình liên bang không bị ảnh hưởng, bao gồm trợ cấp lương thực; lương của phần lớn công chức và quân nhân vẫn được chi trả bình thường.
Những cơ quan nào bị ảnh hưởng?
Việc gián đoạn ngân sách tác động tới DHS và hệ thống các cơ quan trực thuộc, gồm ICE, CBP, United States Secret Service và Federal Emergency Management Agency (FEMA).
Phần lớn nhân viên Mật vụ và United States Coast Guard vẫn tiếp tục làm việc, nhưng cũng có thể bị trễ lương tùy thời gian đóng cửa.
Tại FEMA, việc đóng cửa sẽ làm gián đoạn hoàn trả chi phí cứu trợ thiên tai cho các bang. Một số nhân viên sẽ bị cho nghỉ tạm thời, hạn chế khả năng phối hợp với đối tác bang và địa phương; các khóa đào tạo lực lượng ứng phó khẩn cấp tại Trường Đại học Quản lý Thảm họa và Khẩn cấp Quốc gia ở Maryland cũng bị gián đoạn.
Đảng Cộng hòa lưu ý rằng, bất chấp các yêu cầu cải cách từ phe Dân chủ, hoạt động của ICE và CBP nhìn chung vẫn tiếp diễn trong thời gian đóng cửa. Lý do là đạo luật cắt giảm thuế và chi tiêu do đảng Cộng hòa thông qua năm ngoái đã phân bổ khoảng 75 tỷ USD cho ICE và 65 tỷ USD cho CBP, cho phép các cơ quan này tiếp tục rút ngân sách để phục vụ chiến dịch trục xuất của ông Trump.
Tác động tới người lao động
Mỗi cơ quan liên bang sẽ xác định nhân sự “thiết yếu/được miễn trừ” — những người vẫn phải làm việc trong thời gian đóng cửa, thường không được trả lương cho đến khi ngân sách được khôi phục. Nhóm này bao gồm quân nhân, nhân viên an ninh sân bay và lực lượng chấp pháp.
Trong số hơn 270.000 nhân viên DHS, đa số được xếp diện thiết yếu. Ở đợt đóng cửa mùa thu 2025, hơn 258.000 người thuộc diện này, trong khi khoảng 22.000 người (tương đương 5%) bị cho nghỉ tạm thời.
Các nhà lập pháp đặc biệt lo ngại tác động đối với TSA và các sân bay. Lãnh đạo phe Cộng hòa tại Thượng viện John Thune cảnh báo “khả năng rất cao sẽ xuất hiện thêm các trục trặc đi lại” tương tự năm ngoái. Khi thiếu hụt nhân sự gia tăng, sân bay có thể giảm số làn soi chiếu hoặc đóng cửa trạm kiểm soát để giảm áp lực lên lực lượng vốn đã căng thẳng.
Trong đợt gián đoạn ngân sách năm trước, ngày càng nhiều nhân viên TSA không lương xin nghỉ bệnh hoặc ở nhà vì không đủ tiền trang trải chi phí thiết yếu. Hệ quả thể hiện rõ: khoảng một tháng sau khi đóng cửa bắt đầu, TSA đã phải đóng hai trạm kiểm soát tại Sân bay Quốc tế Philadelphia.
“Đóng cửa càng kéo dài, tác động lên lực lượng TSA càng nghiêm trọng,” cơ quan này khi đó cảnh báo.
Nguồn AP
