Ngày 30/ 1/ 2026 vừa qua, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Đắk Lắk của Việt Nam đã ra quyết định khởi tố bị can và lệnh bắt tạm giam đối với ông Nguyễn Đình Thắng (một công dân Hoa Kỳ, gốc Việt Nam) với cáo buộc phạm tội “khủng bố” theo khoản 2 Điều 299 Bộ luật Hình sự Việt Nam. Quyết định này được Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Đắk Lắk phê chuẩn và nằm trong quá trình điều tra vụ án “khủng bố” xảy ra tại Đắk Lắk ngày 11/6/2023. Theo thông tin từ phía cơ quan điều tra, các tài liệu thu thập được cho rằng ông Nguyễn Đình Thắng đã có hành vi chỉ đạo, xúi giục và giúp sức cho Y Quynh Bdap cùng một số đối tượng khác thực hiện hành vi khủng bố, giết người tại địa phương này.
Ông Thắng sinh năm 1958 tại Sài Gòn, quốc tịch Việt Nam, trước khi ra nước ngoài từng cư trú tại quận Nhiêu Lộc. Cùng với việc khởi tố cá nhân ông này, Bộ Công An CSVN trước đó đã công bố xác định tổ chức “Ủy ban cứu người vượt biển”, tên tiếng Anh là Boat People SOS (BPSOS), do ông Thắng giữ vai trò lãnh đạo, là tổ chức có liên quan đến khủng bố theo quy định pháp luật Việt Nam và các nghị quyết có liên quan của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Việc xác định này được căn cứ trên Nghị định 93/2024/NĐ-CP của Chính Phủ CSVN cùng các nghị quyết quốc tế về chống khủng bố.
Theo lập luận của Bộ Công An CSVN, BPSOS hoạt động dưới danh nghĩa hỗ trợ người tị nạn nhưng thực chất bị cáo buộc lợi dụng hoạt động nhân đạo để móc nối, trợ giúp các tổ chức và cá nhân tiến hành các hoạt động chống phá Việt Nam. Trong đó, cơ quan chức năng nhấn mạnh mối liên hệ giữa BPSOS với tổ chức “Người Thượng vì công lý” ( gọi tắt là MSFJ), một tổ chức đã bị Việt Nam liệt vào danh sách khủng bố từ tháng 3/2024 và bị cho là đứng sau vụ tấn công tại Đắk Lắk ngày 11/6/2023.
Vụ việc này không chỉ mang tính pháp lý trong nước mà còn nhanh chóng trở thành một vấn đề gây tranh cãi ở bình diện quốc tế. Ngay sau khi quyết định khởi tố được công bố, ngày 31/1/2026, ông Nguyễn Đình Thắng đã đăng tải các bài viết phản hồi trên trang mạng xã hội cá nhân. Trong đó, ông cho biết mình không bị bắt giữ và không có mặt tại Việt Nam, đồng thời cho rằng cách đưa tin của truyền thông nhà cầm quyền CSVN đã gây hiểu lầm cho công chúng.
Ông Thắng bác bỏ các cáo buộc khủng bố và cho rằng việc khởi tố diễn ra chỉ hai ngày trước Hội nghị Thượng đỉnh về Tự do Tôn giáo Quốc tế lần thứ sáu, tổ chức tại Washington D.C., là một hành động mang động cơ chính trị. Theo ông, đây là nỗ lực nhằm gây áp lực và làm suy yếu uy tín của ban tổ chức hội nghị, trong đó ông là một thành viên sáng lập. Ông cũng cho biết Liên minh Điều 18, tập hợp nhiều chính phủ theo đuổi mục tiêu bảo vệ tự do tôn giáo toàn cầu, đã coi động thái của Bộ Công An CSVN là sự xúc phạm đối với liên minh này.
Trong các phát biểu của mình, ông Nguyễn Đình Thắng cho rằng nhà cầm quyền CSVN đang tự đặt mình vào thế đối đầu với cộng đồng quốc tế về vấn đề nhân quyền và tự do tôn giáo. Ông khẳng định BPSOS sẽ tiếp tục các hoạt động mà tổ chức này mô tả là hỗ trợ các cộng đồng tôn giáo, sắc tộc và bản địa bị bách hại tại Việt Nam, với mục tiêu lâu dài là xây dựng một xã hội nhân văn, nơi quyền con người được tôn trọng.
Về phía nhà cầm quyền CSVN, các cáo buộc đối với BPSOS và ông Nguyễn Đình Thắng được đặt trong bối cảnh các hoạt động đang bị quốc tế cáo buộc là hành vi “đàn áp xuyên quốc gia” đối với các tổ chức nước ngoài. Bộ Công An CSVN từng công khai chỉ trích Hội nghị Thượng đỉnh về Tự do Tôn giáo Quốc tế là diễn đàn để các tổ chức chống đối đưa ra thông tin bị cho là xuyên tạc tình hình tự do tín ngưỡng tại Việt Nam. Sau hội nghị năm 2025, BPSOS bị chính thức gán nhãn là tổ chức liên quan đến khủng bố, với lý do bị cáo buộc can thiệp vào các thủ tục pháp lý tại Thái Lan nhằm ngăn chặn việc dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam, cũng như vận động và gây quỹ hỗ trợ pháp lý cho các cá nhân liên quan đến MSFJ.
Trường hợp của Y Quynh Bdap là một điểm then chốt trong tranh cãi. Người này là đồng sáng lập MSFJ, theo đạo Tin Lành, từng được UNHCR tại Thái Lan công nhận quy chế tị nạn. Tuy nhiên, Việt Nam đã xét xử vắng mặt và tuyên án 10 năm tù đối với Y Quynh Bdap với các cáo buộc khủng bố. Bất chấp sự phản đối từ nhiều tổ chức nhân quyền quốc tế và các quan chức phương Tây, chính quyền Thái Lan đã dẫn độ Y Quynh Bdap về Việt Nam vào tháng 11/2025. Ủy hội Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế đã liệt ông vào danh sách tù nhân lương tâm tôn giáo.
Song song đó, một số cá nhân liên quan đến BPSOS và MSFJ, như H’Biap Krong, được UNHCR công nhận tư cách tị nạn và đã được tái định cư tại các nước châu Âu. Các đại diện của MSFJ cũng liên tục xuất hiện tại các phiên điều trần quốc tế, trong đó cáo buộc Việt Nam gia tăng đàn áp các tín đồ Tin Lành người Thượng tại Tây Nguyên.
Từ góc nhìn của tiến sĩ Nguyễn Đình Thắng và các tổ chức nhân quyền quốc tế, việc khởi tố và gán nhãn khủng bố đối với BPSOS được xem là nỗ lực nhằm ngăn chặn dòng báo cáo ngày càng gia tăng về các vi phạm tự do tôn giáo tại Việt Nam. Theo thông tin do BPSOS công bố, trong vòng mười năm, tổ chức này đã gửi hơn 600 báo cáo vi phạm đến các cơ quan nhân quyền của Liên Hợp Quốc, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và nhiều định chế quốc tế khác, trong đó MSFJ tham gia đóng góp đáng kể. Diễn biến tiếp theo của vụ án, cũng như phản ứng từ cộng đồng quốc tế, được dự báo sẽ tiếp tục tác động đáng kể đến hình ảnh đối ngoại của Việt Nam và quan hệ của nước này với các đối tác phương Tây trong thời gian tới./.
NGƯỜI QUAN SÁT
