Sự kiên quyết bảo vệ các nỗ lực trục xuất người nhập cư của Tổng thống Trump thuộc đảng Cộng hòa đang lung lay sau vụ nổ súng gây chết người thứ hai đối với một người biểu tình dân thường ở Minneapolis vào cuối tuần qua.
Trong năm qua, các nhà lập pháp thuộc đảng Cộng hòa tại Quốc hội hầu như đều nhất trí ủng hộ chiến dịch trấn áp nhập cư của Trump, cho rằng việc triển khai lực lượng thực thi pháp luật liên bang tại các thành phố do đảng Dân chủ kiểm soát trên khắp cả nước là một bước đi cần thiết để bảo vệ người dân Mỹ khỏi những tên tội phạm bạo lực sống bất hợp pháp tại Hoa Kỳ. Mùa hè năm ngoái, họ đã cung cấp hàng chục tỷ đô la để hỗ trợ cho chiến dịch này.
Nhưng vụ bắn chết Alex Pretti, một y tá chăm sóc đặc biệt 37 tuổi và là công dân Mỹ, bởi một nhân viên Tuần tra Biên giới hôm thứ Bảy đã gây ra làn sóng phẫn nộ vượt qua ranh giới đảng phái, thậm chí khiến một số đảng viên Cộng hòa bày tỏ lo ngại rằng chiến dịch trục xuất của Trump đã đi quá xa.
Bộ Cựu chiến binh Hoa Kỳ thông qua Reuters
“Người dân muốn sự ổn định và niềm tin – và điều đó không giống như sự ổn định hay niềm tin,” một nguồn tin thân cận với chính quyền cho biết, đồng thời nói thêm rằng họ tin việc chính quyền hợp tác với cuộc điều tra vụ xả súng là điều “không thể tránh khỏi”.
“Một nửa số story trên Instagram của tôi là những người… đăng tải dòng chữ ‘Chửi ICE’,” nguồn tin tiếp tục, đề cập đến Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan. “Rõ ràng là nó đã xâm nhập vào phạm vi truyền thông truyền thống. Tôi nghĩ Tòa Bạch Ốc và chính quyền nhận ra điều đó.”
Điều nhấn mạnh cho sự phát triển đó là danh sách ngày càng dài các thành viên Đảng Cộng hòa, những người thường đứng về phía chính quyền, nay đang kêu gọi các quan chức tiến hành một cuộc điều tra minh bạch và thực hiện thêm các bước để ngăn chặn những thảm kịch trong tương lai.
Tại Hạ viện, Dân biểu Michael McCaul (Đảng Cộng hòa, Texas), cựu chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa, cho biết ông “lo ngại” về vụ giết hại Pretti. Chủ tịch Ủy ban Giám sát James Comer (Đảng Cộng hòa, Kentucky) thậm chí còn đề xuất rằng Trump nên rút nhân viên ICE khỏi khu vực Twin Cities trong bối cảnh xung đột đang diễn ra. Và Chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa Andrew Garbarino (Đảng Cộng hòa, New York) đã nhanh chóng kêu gọi các quan chức từ ICE, CBP và Cơ quan Nhập cư và Quốc tịch Hoa Kỳ (USCIS) ra làm chứng trước ủy ban sau vụ nổ súng hôm thứ Bảy.
Ông Garbarino viết trong một tuyên bố: “Quốc hội có trách nhiệm quan trọng là đảm bảo an toàn cho lực lượng thực thi pháp luật và người dân mà họ phục vụ và bảo vệ.”
Những rạn nứt trong nội bộ đảng Cộng hòa cũng đang xuất hiện ở phía bên kia Điện Capitol, nơi vụ xả súng đã gây ra phản ứng dữ dội từ một danh sách ngày càng dài các đảng viên Cộng hòa bảo thủ, không chỉ các thượng nghị sĩ ôn hòa — Lisa Murkowski (R-Alaska), Susan Collins (R-Maine) và Thom Tillis (RN.C.) — những người thường xuyên chỉ trích Trump.
Thật vậy, Thượng nghị sĩ Dave McCormick (Đảng Cộng hòa, Pennsylvania) và Pete Ricketts (Đảng Cộng hòa, Nebraska) — hai nhà lập pháp khá kín tiếng tại Quốc hội — đều cho rằng cần phải tiến hành một cuộc điều tra, mặc dù họ nhấn mạnh vẫn tiếp tục ủng hộ việc cấp ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa trong thời gian chờ đợi.
Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa nhiệm kỳ đầu tiên John Curtis (Utah) hôm thứ Hai đã chỉ trích Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem vì phản ứng “vội vàng” của bà đối với vụ xả súng, điều mà ông cho là “làm suy yếu lòng tin”.
Và Thượng nghị sĩ Rand Paul (R-Ky.), chủ tịch Ủy ban An ninh Nội địa Thượng viện, đã noi theo tấm gương của Garbarino và triệu tập người đứng đầu ICE, Lực lượng Tuần tra Biên giới và USCIS ra điều trần trước ủy ban của ông vào ngày 12 tháng 2.
McCormick cũng đứng về phía Hiệp hội Súng trường Quốc gia (NRA), tổ chức đã mạnh mẽ phản đối lập luận của chính quyền rằng Pretti gây ra mối đe dọa chết người cho các sĩ quan liên bang vì anh ta mang súng. NRA cho rằng việc mang vũ khí được bảo vệ bởi Tu chính án thứ hai, và Pretti có giấy phép mang súng giấu kín hợp lệ.
Bill Essayli, trợ lý công tố viên trưởng của Khu vực Trung tâm California, đã viết trên nền tảng mạng xã hội X rằng, “Nếu bạn tiếp cận lực lượng thực thi pháp luật với một khẩu súng, rất có thể họ sẽ có quyền hợp pháp để bắn bạn.”
Tuy nhiên, một số thành viên đảng Cộng hòa đã phản đối Essayli, lập luận rằng việc chỉ mang súng không đủ căn cứ để một quan chức sử dụng vũ lực gây chết người.
“Mang theo súng không phải là án tử hình, đó là quyền được Hiến pháp bảo vệ và là quyền do Chúa ban tặng, và nếu bạn không hiểu điều này thì bạn không có quyền làm việc trong ngành thực thi pháp luật hay chính phủ,” Dân biểu Thomas Massie (Đảng Cộng hòa, bang Kentucky) viết trên X.
Dân biểu Chip Roy (Đảng Cộng hòa, Texas) cũng lặp lại thông điệp đó, nói với Fox News vào cuối tuần rằng: “Hãy nghe này, tôi là người ủng hộ Tu chính án thứ hai, và tôi muốn nói rằng tôi không hoàn toàn đồng ý với quan điểm đó. Bạn có thể mang vũ khí. Bạn có thể ở nơi công cộng. Chúng ta đều là những người ủng hộ Tu chính án thứ hai, vì vậy tôi không đồng ý với điều đó.”
Vụ sát hại Pretti xảy ra trong bối cảnh căng thẳng giữa chính quyền Trump và các nhà lập pháp đảng Dân chủ – liên bang, tiểu bang và địa phương – đang leo thang dữ dội do chiến dịch trục xuất người nhập cư mạnh mẽ của tổng thống, nhắm vào các thành phố do đảng Dân chủ kiểm soát trên khắp cả nước. Minneapolis là một điểm nóng đặc biệt của những căng thẳng này, sau khi một sĩ quan ICE bắn chết một phụ nữ 37 tuổi không vũ trang hồi đầu tháng. Chính quyền cáo buộc Renee Good đã không tuân lệnh các sĩ quan ICE và sử dụng xe của mình như một vũ khí chết người; các video dường như cho thấy cô ấy đã quay xe tránh xa các sĩ quan trước khi tiếng súng nổ ra.
Hai vụ giết hại liên tiếp công dân Mỹ nhân danh việc giải quyết vấn nạn nhập cư bất hợp pháp đã gây chấn động cả nước; làm gia tăng lời kêu gọi luận tội bà Noem từ phía đảng Dân chủ; và tiếp thêm động lực cho những lời chỉ trích rằng ông Trump đang hành động ngoài khuôn khổ pháp luật và lẽ phải.
“Chúng ta đang chứng kiến sự leo thang không ngừng của bạo lực do một chế độ độc tài vô pháp gây ra,” Dân biểu Jim Himes (Đảng Dân chủ, bang Connecticut) nói.
Đáng chú ý, Trump dường như đã nhận ra tình hình và đã cố gắng xoay chuyển tình thế ở một mức độ nào đó. Ông nói với tờ Wall Street Journal rằng ông không chắc liệu đặc vụ đã bắn chết Pretti có hành động đúng mực hay không — rút lại những bình luận mà bà Noem và những người khác đã đưa ra.
Phó Tổng Chưởng lý Todd Blanche hôm thứ Hai đã tiếp tục nỗ lực đó, nói trong một cuộc phỏng vấn rằng hành động của Pretti không cấu thành tội khủng bố nội địa, như bà Noem và cố vấn Stephen Miller đã cáo buộc ban đầu.
Quyết định của Trump bổ nhiệm Tom Homan đứng đầu các nỗ lực của chính quyền tại Minneapolis cũng nhận được sự hoan nghênh từ các nhà lập pháp, những người tin rằng điều đó sẽ có ích.
“Đây là một diễn biến tích cực — một diễn biến mà tôi hy vọng sẽ giúp hạ nhiệt căng thẳng và lập lại trật tự ở Minnesota,” Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune (RS.D.) viết trên mạng xã hội.
Vụ xả súng ở Minneapolis cũng đang đe dọa làm đổ vỡ nỗ lực mong manh của Quốc hội trong việc thông qua khối dự luật chi tiêu chính phủ cuối cùng trước thời hạn đóng cửa chính phủ ngày 30 tháng 1. Hạ viện đã thông qua tất cả các dự luật tài trợ của mình, và Thượng viện chuẩn bị tiến hành cuộc bỏ phiếu đầu tiên về gói sáu dự luật cuối cùng, tài trợ cho hàng loạt bộ ngành chính phủ, bao gồm Quốc phòng, Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Giao thông vận tải, Lao động và Nhà ở và Phát triển Đô thị.
Gói cứu trợ này cũng sẽ cấp kinh phí cho Bộ An ninh Nội địa (DHS), điều mà các đảng viên Dân chủ hiện đang tuyên bố sẽ phản đối kịch liệt trừ khi có thêm các điều khoản mới nhằm hạn chế hành vi của ICE và các nhân viên nhập cư liên bang khác. Cụ thể, các đảng viên Dân chủ đang kêu gọi đảng Cộng hòa tách phần dành cho DHS và thông qua năm dự luật còn lại một cách riêng biệt — một động thái khó thực hiện đối với đảng Cộng hòa.
Đảng Cộng hòa vẫn ủng hộ việc cấp ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa (DHS) vì những lý do khác, bao gồm tăng cường lực lượng Cảnh sát biển, Cơ quan Quản lý Khẩn cấp Liên bang và Cơ quan An ninh Giao thông. Thượng nghị sĩ Collins, Chủ tịch Ủy ban Phân bổ Ngân sách Thượng viện, đã đưa ra lời kêu gọi trên sàn Thượng viện hôm thứ Hai, lưu ý rằng 80% ngân sách dành cho DHS được sử dụng cho các vấn đề không liên quan đến nhập cư hoặc an ninh biên giới, đồng thời cho rằng việc đóng cửa chính phủ có thể là “có hại, không cần thiết và thảm khốc”.
Tương tự, các lãnh đạo đảng Cộng hòa cần sự đồng thuận tuyệt đối để tách dự luật cấp ngân sách cho Bộ An ninh Nội địa khỏi gói ngân sách chung — điều này rất khó xảy ra.
Điều này đã đẩy nỗ lực gây quỹ mới nhất đến bờ vực tê liệt. Thượng viện sẽ nhóm họp trở lại vào thứ Ba, sau khi hủy bỏ phiên họp hôm thứ Hai do trận bão tuyết ảnh hưởng đến phần lớn đất nước. Cuộc bỏ phiếu đầu tiên về dự luật dự kiến diễn ra vào thứ Năm.
“Đảng Cộng hòa và Tòa bạch Ốc đã liên lạc nhưng vẫn chưa đưa ra bất kỳ giải pháp khả thi nào,” một trợ lý lãnh đạo đảng Dân chủ tại Thượng viện cho biết.
Ngay cả Thượng nghị sĩ John Fetterman (bang Pennsylvania), một đảng viên Dân chủ thường xuyên ủng hộ Trump, cũng nói rằng vụ giết Pretti là bằng chứng cho thấy Quốc hội cần phải áp đặt các biện pháp kiểm soát mới đối với ICE, mặc dù ông cảnh báo rằng ông “sẽ không bao giờ bỏ phiếu để đóng cửa chính phủ, đặc biệt là Bộ Quốc phòng.”
Ông Fetterman tuyên bố hôm thứ Hai: “Tôi phản đối những lời kêu gọi cắt giảm ngân sách hoặc bãi bỏ ICE. [Nhưng] tôi hoàn toàn không đồng ý với nhiều chiến lược và hoạt động mà ICE đã thực hiện ở Minneapolis, và tin rằng điều đó phải thay đổi.”
Ny (Theo The Hill)
