CALITODAY (23/01/2026): Một cơn bão băng tuyết lạnh giá nhất sau gần cả trăm năm sẽ tấn công vào Hoa Kỳ từ tối Thứ Sáu 23/1 hôm nay đến có thể hết ngày Thứ Hai tuần tới 26/1 làm ảnh hưởng đến ít nhất 177 triệu đến 200 triệu người Mỹ và có thể gây nhiểu thiệt hại.
Cơn bão mùa đông lớn dự kiến sẽ ảnh hưởng đến một phần lớn nước Mỹ vào cuối ngày Thứ Sáu 23/1 tuần này, nhưng đợt thời tiết mùa đông đầu tiên chỉ là khởi đầu của một cơn bão nhiều đợt.
Hơn một nửa nước Mỹ đang nằm trong diện cảnh báo hoặc khuyến cáo về thời tiết mùa đông, mang theo nhiệt độ lạnh giá xuống phía nam và tuyết dày ở vùng đông bắc.
Theo nhà khí tượng trưởng của Nexstar, Brian James, đợt đầu tiên của cơn bão sẽ bắt đầu vào cuối tối thứ Sáu và kéo dài đến chiều thứ Bảy.
Tuyết dự kiến sẽ hình thành trên nhiều khu vực ở Oklahoma và miền bắc Texas, bao gồm Dallas, và lan sang miền tây Arkansas và tây bắc Louisiana.
“Trong ngày thứ Bảy, đợt đầu tiên sẽ di chuyển về phía đông. Vì vậy, Kentucky, Tennessee xuống một số khu vực Mississippi, Alabama, rồi trở lại các phần phía bắc Louisiana,” James nói.
Trong khi có thể có một khoảng tạm lắng vào đầu chiều thứ Bảy, đợt thứ hai của cơn bão sẽ bắt đầu vào cuối chiều thứ Bảy và kéo dài sang Chủ nhật, khiến những khu vực trên tiếp tục hứng chịu thời tiết mùa đông khắc nghiệt.
“Trong một số trường hợp, có thể xảy ra mưa đóng băng, mưa tuyết (sleet) và tuyết rơi kèm đối lưu, thậm chí có khả năng có sấm sét và dông,” James cho biết.
Đến sáng thứ Hai 26/1, cơn bão sẽ bao trùm các khu vực cực đông bắc của Mỹ. Và chưa dừng lại ở đó, lượng mưa tuyết sẽ tiếp tục được theo sau bởi một đợt không khí lạnh mạnh tràn qua khu vực, với nhiệt độ không khí xuống tới mức âm hai chữ số (dưới -10°F).
Một số bang nằm trên đường đi của cơn bão đã ban bố tình trạng khẩn cấp trước khi bão đến và kêu gọi người dân tránh di chuyển ở những khu vực có nguy cơ cao. Các cây cối đều có chứa nước trong thân cây sẽ bị đóng băng và vở ra làm các cây cổ thụ sẽ bị nổ tung hư hại tại các công viên, khu rừng và trên đường phố.
FEMA triển khai các đội tới nhiều bang khi cơn bão mùa đông lớn sắp ập đến
Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem thông báo hôm thứ Sáu rằng Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA) đã triển khai các đội công tác tới ba bang và đặt thêm một chục bang khác trong tình trạng sẵn sàng, khi một cơn bão mùa đông đang tiến đến và đe dọa phần lớn nước Mỹ.
“Đây là thời điểm cần chuẩn bị ngay từ bây giờ,” Noem nói trong một tuyên bố do Bộ An ninh Nội địa (DHS) công bố. “Cơ quan này kêu gọi người dân chú ý đến hướng dẫn của chính quyền địa phương và thực hiện các biện pháp cần thiết để giữ an toàn khi thời tiết mùa đông khắc nghiệt di chuyển trên khắp đất nước.”
Cơ quan Thời tiết Quốc gia dự báo một “cơn bão mùa đông đáng kể và kéo dài” từ khu vực phía nam dãy Rocky đến New England, mang theo tuyết dày, mưa đá và mưa đóng băng trên diện rộng, ít nhất đến hết thứ Hai.
Theo dự báo, cơn bão có khả năng mang đến nhiệt độ cực lạnh, gió giật mạnh và cảm giác lạnh nguy hiểm do gió ở khu vực bắc-trung nước Mỹ, ảnh hưởng đến người dân ở vùng Đồng bằng phía Nam, thung lũng sông Mississippi và Trung Tây.
Theo tuyên bố của DHS, FEMA đã triển khai các Đội Quản lý Sự cố đến Louisiana, Texas và Virginia. Noem cho biết cơ quan này có thêm một chục đội khác sẵn sàng triển khai nếu các bang yêu cầu hỗ trợ, đồng thời 28 đội Tìm kiếm và Cứu nạn Đô thị của FEMA cũng đang trong trạng thái sẵn sàng.
Thống đốc của nhiều bang đã ban bố tình trạng khẩn cấp để ứng phó với dự báo thời tiết.
FEMA cũng đã kích hoạt Trung tâm Điều phối Ứng phó Quốc gia và các Trung tâm Điều phối Ứng phó Khu vực tại sáu vùng của FEMA để “đồng bộ hóa mức độ sẵn sàng của liên bang và phối hợp giữa các cơ quan,” theo lời Noem. Bà nói thêm rằng cơ quan này đã cử nhân viên tới các Trung tâm Điều hành Khẩn cấp của bang để “đảm bảo phối hợp theo thời gian thực.”
Trong tuyên bố, Noem cho biết: “Các trung tâm phân phối được bố trí chiến lược của FEMA trên khắp miền Nam và miền Đông hiện có hơn 7 triệu suất ăn, hơn 2 triệu lít nước, hơn 600.000 chăn và hơn 300 máy phát điện.” Bà cũng cho biết FEMA đang thiết lập các điểm tập kết tại Kentucky, Louisiana và Texas với thêm thực phẩm, nước và máy phát điện để có thể nhanh chóng phân phối nguồn lực khi các bang bị ảnh hưởng yêu cầu.
Theo một email mà CNN thu thập được hôm thứ Năm, FEMA đã tạm dừng việc sa thải nhân viên ứng phó thảm họa (đang diễn ra từ đầu tháng 1) do lo ngại về tác động của cơn bão.
Tuyên bố của DHS kêu gọi người dân ở các khu vực có thể bị ảnh hưởng nặng nên chuẩn bị đủ nước và thực phẩm không dễ hư hỏng cho gia đình và vật nuôi trong vài ngày. Tuyên bố cũng nhấn mạnh việc chuẩn bị quần áo và chăn ấm đầy đủ để chống chọi với nhiệt độ nguy hiểm và khả năng mất điện. Những gia đình có máy phát điện riêng hãy cẩn thận không cho máy phát điện hoạt động trong phòng ngủ vì sẽ bị khói độc giết chết cả gia đình khi ngủ quên.
Tại sao mưa đóng băng khiến hàng triệu người có nguy cơ mất điện — và mất sưởi ấm
Mỗi sáng trong tuần này, Giám đốc điều hành Newberry Electric Cooperative, ông Keith Avery, bước vào văn phòng và bật The Weather Channel. Sau đó ông bắt đầu gọi điện, sắp xếp các đội và thiết bị để ứng phó với mất điện nếu cơn bão băng dự báo làm tê liệt hệ thống điện ở South Carolina.
Avery đã từng đối phó với thiên tai trước đây. Hầu hết trong số 14.000 khách hàng của ông mất điện khi tàn dư của Bão Helene quét qua vào năm 2024.
Nhưng cơn bão băng sắp tới khiến ông lo lắng hơn vì cây cối và đường dây điện phủ đầy băng vẫn có thể đổ xuống ngay cả sau khi cơn bão qua đi.
“Tôi ghét bão băng,” Avery nói. “Chúng còn tệ hơn cả bão nhiệt đới.”
Các quan chức trên hai phần ba phía đông của Hoa Kỳ đã cảnh báo về khả năng mưa đóng băng gây ra thiệt hại cho hệ thống điện. Ở miền Nam, mất điện không chỉ đơn giản là tắt đèn. Nó còn có nghĩa là mất sưởi ấm.
Đó là bởi vì phần lớn các ngôi nhà ở Alabama, Arkansas, Georgia, Kentucky, Louisiana, Mississippi, North Carolina, South Carolina, Tennessee, Texas và Virginia được sưởi ấm bằng điện, theo Cục Thống kê Hoa Kỳ.
Theo Avery, bão băng đặc biệt khắc nghiệt vì những gì xảy ra sau khi chúng đi qua: các đội phải vật lộn để tiếp cận các đường dây hỏng trên những con đường phủ băng; thời tiết lạnh và ẩm ướt ảnh hưởng đến sức khỏe công nhân; và các sự cố có thể kéo dài nhiều ngày khi các cành cây nặng băng tiếp tục gãy.
“Bạn vừa khôi phục và cấp điện cho một đường dây, và ngay khi rời đi, bạn nghe thấy một tiếng nổ lớn, một cành cây đổ xuống đường dây vừa sửa,” Avery nói.
Bài học từ Bão mùa đông Uri
Texas trải qua kịch bản tồi tệ nhất vào năm 2021, khi nhiệt độ đóng băng của Bão mùa đông Uri làm tê liệt lưới điện của bang trong 5 ngày và dẫn đến 246 ca tử vong liên quan bão, theo Sở Dịch vụ Y tế Texas.
Nhưng các chuyên gia nói rằng thiệt hại từ Uri chủ yếu do các nhà máy điện và hệ thống khí đốt tự nhiên được chuẩn bị kém cho thời tiết lạnh, chứ không phải do đường dây điện bị gãy.
“Bài học chính là phải bắt buộc các công ty tiện ích sẵn sàng cho thời tiết lạnh,” Georg Rute, Giám đốc điều hành của Gridraven, một công ty ở Texas chuyên phân tích rủi ro hệ thống điện cho các nhà vận hành lưới điện, cho biết.
Rute nói rằng các công ty tiện ích đã áp dụng bài học từ Uri, và mặc dù ông không kỳ vọng sẽ có sự sụp đổ lưới điện kiểu đó lặp lại, nhưng vẫn cảnh báo rằng những điểm yếu khác còn tồn tại, bao gồm việc đường dây truyền tải có thể bị ngắt trong thời tiết cực lạnh.
Thống đốc Greg Abbott hôm thứ Năm trấn an người dân Texas về lưới điện của bang. Hội đồng Đảm bảo Độ tin cậy Điện Texas (ERCOT) cho biết dự kiến điều kiện lưới điện sẽ bình thường trong cơn bão cuối tuần này.
“Lưới điện ERCOT chưa bao giờ mạnh mẽ hơn, chưa bao giờ sẵn sàng hơn, và hoàn toàn có khả năng xử lý cơn bão mùa đông này,” Abbott nói.
Tuy nhiên, thống đốc cũng lưu ý rằng người dân có thể mất điện khi băng làm nặng đường dây điện và cây đổ lên chúng. Nhưng các nhà cung cấp năng lượng đã được bố trí sẵn để khắc phục bất kỳ sự cố nào, và trong những năm gần đây đã có nỗ lực dọn cây và cành cây gần đường dây điện.
Mất điện ảnh hưởng nặng đến các cộng đồng dễ tổn thương
Bão mùa đông Uri cũng làm lộ ra sự chênh lệch trong cách các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi mất điện, theo Jennifer Laird, giáo sư xã hội học tại Lehman College, Đại học Thành phố New York, người nghiên cứu về bất an năng lượng. Các nhà nghiên cứu phát hiện rằng cư dân ở các khu vực chủ yếu là người gốc Tây Ban Nha trải qua nhiều lần mất điện hơn, trong khi người da đen có khả năng gặp tình trạng mất điện kéo dài một ngày hoặc hơn.
Laird nói rằng mất điện phơi bày những điểm yếu mà người dân không lường trước, từ thiết bị y tế cần điện đến các gia đình có trẻ sơ sinh phụ thuộc vào tủ lạnh để bảo quản sữa mẹ. Đặc biệt, các hộ gia đình trẻ và những người có trình độ học vấn thấp thường ít có kế hoạch dự phòng.
“Có rất nhiều cách mà chúng ta phụ thuộc vào năng lượng mà không nhận ra cho đến khi khủng hoảng xảy ra — và lúc đó nó thực sự phơi bày những điểm yếu đó,” Laird nói.
Ngay cả khi cơn bão cuối tuần này không gây ra mất điện đáng kể, gánh nặng tài chính với các gia đình có thể kéo dài nhiều tháng. Khoảng 1/6 hộ gia đình Mỹ đã chậm thanh toán hóa đơn năng lượng, và khi hàng triệu người dự kiến bật lò sưởi trong đợt lạnh, con số này có thể tăng lên, Laird nói.
“Một tháng hoặc hai sau khi cơn bão qua, hóa đơn sẽ đến,” bà nói. “Chúng ta có thể thấy số thông báo cắt điện và các trường hợp bị cắt điện tăng lên.”
Các công ty tiện ích chuẩn bị cho tình huống xấu nhất
Các công ty tiện ích ở Đông Nam cũng đã cảnh báo khách hàng chuẩn bị cho khả năng mất điện. Duke Energy, phục vụ hơn 4,6 triệu khách hàng ở North và South Carolina, kêu gọi người dân sẵn sàng cho nhiều ngày không có điện. Công ty cho biết hơn 18.000 công nhân sẽ sẵn sàng ứng phó khi điều kiện an toàn.
Tennessee Valley Authority (TVA), phục vụ hơn 10 triệu người ở 7 bang, cho biết đã đầu tư hàng trăm triệu đô la vào việc chuẩn bị cho thời tiết kể từ một cơn bão mùa đông năm 2022 và đã xây dựng hệ thống dự phòng để chuyển hướng điện nếu một đường dây bị hỏng.
“Cần rất nhiều tuyết và băng để làm gãy một trong những đường dây lớn đó,” người phát ngôn TVA, Scott Brooks, nói.
Bạn có nguy cơ bị cước lạnh (chilblains) không? Cách tránh tình trạng do thời tiết lạnh gây ra
Một khối không khí Bắc Cực được dự báo sẽ bao phủ phần lớn đất nước Hoa Kỳ trong những ngày tới, khiến chính quyền khuyến cáo người dân phải mặc ấm (hoặc ở trong nhà) để tránh bị tê cóng và hạ thân nhiệt.
Tuy nhiên, ngay cả khi nhiệt độ trên mức đóng băng, nguy cơ mắc một bệnh liên quan đến lạnh khác — cước lạnh (chilblains) — vẫn có thể là mối lo ngại.
Cước lạnh, còn gọi là pernio, là những mảng da ngứa và nhạy cảm có thể phát triển do tiếp xúc với không khí lạnh và ẩm. Những mảng này cũng có thể bị viêm (đôi khi khiến da đỏ hoặc tím) và đau, gây cảm giác châm chích hoặc bỏng rát.
“Mọi người hãy giữ ấm bàn chân khi chạy bộ vào mùa đông và đừng buộc giày quá chặt,” một người dùng Reddit từng khuyên sau khi bị cước lạnh ở chân. “Tin tôi đi, hãy làm điều này vì bản thân bạn — mỗi bước đi gần đây đều đau đớn khi những ngón chân đỏ và sưng cọ vào giày bình thường.”
Tuyên bố tình trạng khẩn cấp đã được ban hành ở nhiều bang trước cơn bão mùa đông lớn.
Nguyên nhân chính xác của cước lạnh, hay chính xác hơn là phản ứng sinh lý dẫn đến cước lạnh, vẫn chưa được xác định rõ. Nhưng các nhà nghiên cứu tại Trường Y Johns Hopkins và Đại học Case Western Reserve từng mô tả nó là một “phản ứng bất thường của mạch máu” đối với lạnh.
Các nhà nghiên cứu tin rằng việc tiếp xúc với lạnh khiến các mạch máu co lại, làm giảm lượng oxy trong mô. Việc thiếu oxy này sau đó dẫn đến phản ứng viêm.
Phòng khám Mayo cũng cho biết tình trạng này có thể xảy ra khi làm ấm lại vùng da đã tiếp xúc với không khí lạnh và ẩm, điều này “có thể khiến các mạch máu nhỏ dưới da giãn ra nhanh hơn mức các mạch máu lớn gần đó có thể chịu được”.
Mặc dù tê cóng thường liên quan đến nhiệt độ đóng băng, cước lạnh lại do tiếp xúc với nhiệt độ chỉ hơi trên mức đóng băng đến khoảng 60°F (khoảng 15–16°C), theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC). Nó cũng có thể xuất hiện vài giờ hoặc đến một ngày sau khi tiếp xúc, thường ở những vùng da giống như nơi bị tê cóng.
“Cước lạnh có thể xuất hiện ở bất kỳ đâu, nhưng thường phát triển ở ngón tay hoặc ngón chân,” Phòng khám Cleveland cảnh báo. “Nó cũng có thể xuất hiện ở tai hoặc mũi.”
Một số người dễ bị cước lạnh hơn, như phụ nữ (thường từ 15 đến 30 tuổi theo Mayo Clinic) hoặc người thiếu cân. Các yếu tố khác như sống ở vùng phía bắc và phía tây nước Mỹ, hoặc các bệnh sẵn có như bệnh Raynaud hoặc từng nhiễm COVID-19 trước đó, cũng có thể góp phần làm tăng nguy cơ hoặc tần suất bị cước lạnh.
Các chuyên gia cho biết phòng ngừa là chìa khóa để tránh cước lạnh, và thường khuyến nghị mặc nhiều lớp quần áo và che phủ da hở khi ở trong môi trường lạnh, ẩm — hoặc tránh những môi trường như vậy hoàn toàn. Những người phải tiếp xúc với môi trường này trong thời gian dài cũng được khuyên nên làm ấm da từ từ.
Đối với những người đã bị các mảng da đau và nhạy cảm, điều trị thường bao gồm kiểm soát triệu chứng (giữ ấm, giữ khô và tránh các chất gây kích ứng), nhưng cũng có thể dùng thuốc uống hoặc thuốc bôi nếu bác sĩ thấy cần thiết. Thông thường, cước lạnh sẽ tự khỏi trong vài tuần.
“Tiên lượng của bệnh pernio rất tốt,” các nhà nghiên cứu viết, thêm rằng tổn thương vĩnh viễn là “hiếm” nếu được chăm sóc đúng cách. “Ngoài các triệu chứng khó chịu, pernio thường không gây nguy hiểm nghiêm trọng cho sức khỏe.”
Tuy nhiên, việc tiếp xúc lâu dài với bất kỳ môi trường lạnh nào cũng tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng, có thể không thể phục hồi hoặc thậm chí gây tử vong.
“Nhiệt độ rất lạnh và gió mạnh có thể khiến cảm giác lạnh tăng lên nhiều, và điều đó có thể dẫn đến tê cóng hoặc hạ thân nhiệt nhanh hơn bình thường,” Jon Palmer, nhà khí tượng học của Cơ quan Thời tiết Quốc gia Mỹ ở Maine, nói với hãng AP.
California trở thành bang đầu tiên tham gia mạng lưới bệnh dịch của WHO sau khi Mỹ rút khỏi tổ chức này
Thống đốc California Gavin Newsom (Đảng Dân chủ) tuyên bố, chỉ một ngày sau khi Mỹ chính thức rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), rằng bang của ông sẽ trở thành bang đầu tiên tham gia Mạng lưới Cảnh báo và Ứng phó Bùng phát Dịch bệnh Toàn cầu của WHO (GOARN). Đây được xem như một động thái phản đối quyết định rút lui khỏi các hợp tác quốc tế của chính quyền Trump.
Newsom tuần này đã tới Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ, nơi ông dự kiến phát biểu tại một sự kiện nhưng bị hủy vào phút chót. Trong chuyến đi này, ông đã gặp Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus.
“Trong khi Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi WHO, California đang bước lên dưới sự lãnh đạo của Thống đốc Gavin Newsom — trở thành bang đầu tiên, và hiện tại là bang duy nhất, tham gia Mạng lưới Cảnh báo & Ứng phó Bùng phát Dịch bệnh Toàn cầu của WHO (GOARN), tăng cường khả năng chuẩn bị y tế công cộng và phối hợp phản ứng nhanh,” văn phòng của Newsom cho biết trong một tuyên bố.
Thông báo này được đưa ra chỉ một ngày sau khi việc Mỹ rút khỏi WHO chính thức có hiệu lực, kết thúc gần 80 năm là thành viên của tổ chức này kể từ khi thành lập.
“Quyết định rút khỏi WHO của chính quyền Trump là liều lĩnh và sẽ gây tổn hại cho tất cả người dân California và người Mỹ,” Newsom nói trong một tuyên bố. “California sẽ không đứng nhìn sự hỗn loạn mà quyết định này mang lại. Chúng tôi sẽ tiếp tục thúc đẩy các quan hệ đối tác trên toàn cầu và giữ vai trò tiên phong trong việc chuẩn bị y tế công cộng, bao gồm cả việc tham gia mạng lưới GOARN của WHO với tư cách là bang duy nhất.”
Kể từ khi chính quyền Trump nhiệm kỳ hai bắt đầu, California ngày càng tách mình khỏi chính phủ liên bang trong chính sách y tế, tham gia liên minh các bang thành lập Liên minh Y tế Bờ Tây và Liên minh Thống đốc về Y tế Công cộng nhằm dẫn dắt các chính sách y tế công cộng khác biệt với Tòa Bạch Ốc.
Mỹ nên rút khỏi NATO ngay lập tức
“Tổ chức Hội đồng Hòa bình” của ông Trump có thể nghe thật lố bịch, và có lẽ đúng là như vậy. Nhưng nó cũng chẳng lố bịch hơn việc khẳng định rằng NATO là một hội đồng hòa bình.
Cụm từ đó hiện nay được nhắc đến trong các giới có uy tín với vẻ mặt nghiêm túc, như thể lặp lại nhiều lần thì nó sẽ trở thành sự thật. Nhưng nó không thể. NATO không ra đời như một câu lạc bộ hòa bình, mà là một liên minh quân sự với mục đích phòng thủ hẹp — cụ thể là ngăn Liên Xô đưa xe tăng tràn qua Tây Âu.
Đó là một thỏa thuận kỷ luật dựa trên răn đe, giới hạn và mục tiêu rõ ràng. Nó hiệu quả vì nó biết mình là gì — và không phải là gì.
NATO đó đã không còn nữa.
Chiến tranh Lạnh kết thúc. Hiệp ước Warsaw tan rã. Liên Xô sụp đổ. Thay vì tuyên bố chiến thắng và giải tán, NATO lại làm điều ngược lại: mở rộng. Đạo đức hóa vai trò của mình. Lang thang như một hiệp ước phòng thủ không còn kẻ thù rõ ràng. Giống như nhiều thể chế sống quá mục đích ban đầu và đi tìm lý do tồn tại, nó tìm thấy rắc rối.
Liên minh hiện nay đã mở rộng tới sát biên giới Nga, kết nạp Phần Lan và Thụy Điển nhân danh “ổn định”, trong khi vẫn khăng khăng — trái với địa lý, lịch sử và lẽ thường — rằng điều này không đe dọa Moscow. Nó nói ngôn ngữ hòa bình nhưng vận hành như một cỗ máy gây áp lực thường trực. Nó gọi leo thang là “trấn an”. Nó gọi bao vây là “phòng thủ”. Nó tự gọi mình là kiềm chế trong khi tài trợ, vũ trang và điều phối một cuộc chiến tranh ủy nhiệm kéo dài đã cướp đi hàng trăm nghìn sinh mạng.
Nếu đây là hòa bình, thì đó là một kiểu hòa bình rất kỳ lạ.
Những người bảo vệ NATO khẳng định rằng liên minh chỉ đơn giản là thích nghi với thế giới thay đổi. Điều đó đúng, nhưng thích nghi không phải lúc nào cũng là cải thiện. Sứ mệnh của NATO đã trôi dạt quá xa đến mức giờ đây nó giống một sứ mệnh lang thang hơn là một liên minh ràng buộc bằng hiệp ước. Kosovo. Afghanistan. Libya. Iraq — ngầm hiểu nếu không chính thức. Mỗi cuộc can thiệp đều được bán như một ngoại lệ. Mỗi ngoại lệ trở thành tiền lệ. Mỗi lần đều để lại tàn phá mà không có trách nhiệm giải trình.
Riêng Afghanistan lẽ ra đã buộc phải có một sự nhìn lại. Hai mươi năm, hàng nghìn tỷ USD, một nhà nước được xây dựng từ báo cáo, chỉ số và những mong muốn viển vông. Khi nó sụp đổ, nó gần như sụp đổ ngay lập tức. NATO không mang lại ổn định cho Afghanistan mà mang lại sự lệ thuộc, hỗn loạn và một cuộc rút lui hỗn loạn đến mức ngay cả các cựu binh cũng khó nói rằng nó đạt được điều gì. Liên minh chẳng học được gì, ngoài cách đổi tên thất bại rồi bước tiếp.
Libya cũng theo cùng một mô hình. Vùng cấm bay được bán như sự bảo vệ, thay đổi chế độ được coi như thiệt hại phụ. Một nhà nước vận hành được bị biến thành kho vũ khí có lá cờ. Chợ nô lệ quay trở lại Địa Trung Hải, nhưng NATO bước tiếp. Nhiệm vụ hoàn thành, nhìn về phía trước, ký ức bị xóa bỏ.
Chiến tranh Ukraine đã hoàn tất sự biến đổi. NATO giờ đây là một thương hiệu chính trị-quân sự mà sự tồn tại phụ thuộc vào đối đầu liên tục. Nó không chính thức chiến tranh với Nga, nhưng trên thực tế không thể tách rời khỏi xung đột. Nó huấn luyện. Nó cung cấp. Nó điều phối. Nó leo thang từng bước nhỏ, rồi gọi kiềm chế là đức tính. Mỗi gói vũ khí mới đều được mô tả là phòng thủ. Mỗi lằn ranh đỏ bị vượt qua đều được mô tả là không thể tránh khỏi, mỗi cuộc đàm phán bị trì hoãn đều được gọi là quá sớm.
Chúng ta được nói rằng hòa bình sẽ tưởng thưởng cho hành vi xâm lược — ít nhất là theo những người tự cho mình quyền định nghĩa hòa bình cho người khác. Nhưng chiến tranh bất tận cũng tưởng thưởng cho một thứ gì đó: các thể chế trở nên giàu hơn, ồn ào hơn và quyền lực hơn càng lâu chiến sự tiếp diễn. NATO không còn ngăn chiến tranh mà quản lý nó, điều tiết nó, đảm bảo nó không kết thúc quá nhanh hoặc quá gọn gàng.
Mánh khóe lớn nhất của liên minh là tái định vị mình như một điều cần thiết về mặt đạo đức thay vì một lựa chọn chiến lược. Ngày nay, đặt câu hỏi về NATO là mời gọi cáo buộc ngây thơ hoặc phản bội. Tranh luận bị nản lòng. Hoài nghi bị coi là nguy hiểm. Tổ chức từng tồn tại để ngăn thảm họa giờ đây coi thảm họa là bằng chứng cho sự cần thiết của mình.
Hội đồng Hòa bình mà ông Trump đề xuất thật buồn cười vì quá mơ hồ. Một ủy ban chữ ký và nghi lễ sẽ không thuần hóa Gaza hay sắp xếp lại thế giới. Nhưng ít nhất nó thừa nhận điều hiển nhiên: hệ thống hiện tại không tạo ra ổn định hay hài hòa. Những người bảo vệ NATO sẽ không thừa nhận điều đó. Phủ nhận đã trở thành mục tiêu.
NATO ngày nay là một sự dị dạng — không phải vì nó ác, mà vì nó không chịu trách nhiệm. Nó không trả lời trước cử tri, không gánh hậu quả và không có điều khoản kết thúc. Nó mở rộng vô hạn, can thiệp không hồi kết và nói bằng giọng ngoại giao trong khi vận hành bằng sức mạnh quân sự. Nó đã trở nên quá lớn để thất bại và quá thiêng liêng để bị đặt câu hỏi.
Hòa bình không xuất hiện từ những thể chế cần kẻ thù để biện minh cho sự tồn tại của mình. Nó đến từ giới hạn, chủ nghĩa hiện thực và sự sẵn sàng dừng lại.
Nếu Hội đồng Hòa bình của Trump nghe có vẻ ngớ ngẩn, đó là vì leo thang đã trở thành mặc định. NATO không còn phù hợp với mục đích ban đầu. Mỹ nên rời bỏ nó trước khi vô số sinh mạng nữa bị mất đi và vô số lý do mới được tạo ra để giữ cho cỗ máy chết chóc tiếp tục vận hành.
Ca sĩ opera đoạt giải Grammy Renée Fleming hủy bỏ các buổi biểu diễn tại Kennedy Center
Ca sĩ opera đoạt giải Grammy Renée Fleming sẽ không tham gia hai buổi biểu diễn giao hưởng tại Kennedy Center vào mùa xuân này, theo thông báo trên trang web của trung tâm.
Fleming dự kiến xuất hiện cùng Dàn nhạc Giao hưởng Quốc gia (NSO) vào các ngày 29-30/5 trong chương trình mang tên “Appalachian Spring”, với nhạc trưởng người Mỹ James Gaffigan.
“Renée Fleming rất tiếc phải rút khỏi các buổi hòa nhạc cùng NSO vào tháng 5/2026 do xung đột lịch trình,” thông báo nêu rõ. “Một nghệ sĩ đơn mới và chương trình biểu diễn sẽ được công bố sau, phần còn lại của chương trình vẫn giữ nguyên.”
Fleming, trước đây từng là cố vấn nghệ thuật cấp cao tại Kennedy Center, là một trong số những người rời khỏi tổ chức nghệ thuật và văn hóa này sau khi Tổng thống Trump tiếp quản đầu năm ngoái và thay thế một số thành viên trong hội đồng quản trị.
Hội đồng mới, do Trump làm chủ tịch, đã bỏ phiếu vào tháng 11 để đổi tên tòa nhà thành “Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn Tưởng niệm Donald J. Trump và John F. Kennedy”, gây ra nhiều chỉ trích gay gắt về tính hợp pháp của quyết định này.
Ngày càng nhiều nghệ sĩ đã hủy biểu diễn tại Kennedy Center, bao gồm dàn diễn viên Hamilton và nhà soạn nhạc Stephen Schwartz của vở Wicked.
Người chơi đàn banjo Béla Fleck cũng rút khỏi các buổi biểu diễn sắp tới cùng NSO đầu tháng này, lý do là chương trình đã trở nên “căng thẳng và mang tính chính trị.”
Washington National Opera cũng thông báo đầu tháng 1 rằng họ sẽ rời khỏi địa điểm này sau nhiều thập kỷ biểu diễn tại đây, với lý do “mối quan hệ tài chính đầy thách thức.”
Thẩm phán bác yêu cầu của DoorDash, Uber về việc ngăn chặn luật lựa chọn tiền tip tại New York City
Một thẩm phán liên bang hôm thứ Sáu đã bác yêu cầu của DoorDash và Uber nhằm ngăn chặn hai luật tại New York City yêu cầu các công ty giao đồ ăn phải bao gồm các tùy chọn tiền tip nhất định và nhắc nhở khách hàng về việc tip cho nhân viên giao hàng trước hoặc trong lúc thanh toán.
Thẩm phán Quận Hoa Kỳ George Daniels tuyên bố rằng hai công ty này không chứng minh được rằng họ có khả năng thắng kiện hoặc sẽ chịu thiệt hại không thể khắc phục được trong thời gian chờ xử lý vụ việc.
“Nguyên đơn đưa ra những câu hỏi hiến pháp quan trọng,” Daniels viết. “Những câu hỏi này xứng đáng được xem xét kỹ lưỡng dựa trên toàn bộ hồ sơ. Nhưng tiêu chuẩn để ban hành lệnh cấm sơ bộ đòi hỏi nhiều hơn việc chỉ tồn tại các vấn đề còn tranh cãi.”
Hai luật mới về tiền tip, sẽ có hiệu lực vào tuần tới, yêu cầu các công ty giao đồ ăn phải cung cấp cho khách hàng tùy chọn tip trước hoặc trong khi đặt hàng, thay vì sau khi hoàn tất đơn hàng.
Các công ty cũng phải bao gồm một số tùy chọn tip nhất định, bao gồm một tùy chọn ít nhất 10% và một tùy chọn cho phép khách hàng tự nhập số tiền tip.
Các biện pháp mới này được đưa ra sau khi các công ty giao đồ ăn chuyển việc nhắc tiền tip sang sau khi khách đã đặt hàng, sau khi các luật về mức lương tối thiểu cho nhân viên giao hàng được áp dụng.
DoorDash và Uber đã phản đối luật tip này, cho rằng nó vi phạm quyền Tu chính án thứ nhất của họ. Tuy nhiên, Daniels gợi ý rằng các luật này nhiều khả năng chỉ liên quan đến “tuyên truyền thương mại” (commercial speech), vốn thường được bảo vệ với mức độ hạn chế hơn.
Thẩm phán cũng không bị thuyết phục bởi lập luận của các công ty giao đồ ăn rằng luật sẽ “gây tổn hại không thể khắc phục đối với mối quan hệ và uy tín của nguyên đơn với người tiêu dùng do mệt mỏi với văn hóa tip và chi phí cao.”
Sau phán quyết hôm thứ Sáu, DoorDash cảnh báo rằng việc cho phép các biện pháp này có hiệu lực sẽ dẫn đến “sự sụt giảm ngay lập tức trong các đơn hàng cho các doanh nghiệp nhỏ ở New York, trải nghiệm tồi hơn cho khách hàng và ít đơn giao hàng tổng thể hơn cho các tài xế ở New York City.”
“Các tài xế ở New York City kiếm khoảng 30 USD mỗi giờ khi giao hàng trước tiền tip,” một phát ngôn viên công ty cho biết. “Việc buộc các nền tảng phải yêu cầu tip trước khi thanh toán vào thời điểm người dân New York đã chán văn hóa tip và đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chi phí ngày càng tăng là chính sách tồi – đơn giản và rõ ràng.”
“Chúng tôi thất vọng với phán quyết này, nhưng tự tin với quan điểm của mình và sẽ tiếp tục nỗ lực để ngăn chặn tổn thất thêm cho các doanh nghiệp địa phương và chi phí cao hơn cho người tiêu dùng,” họ nói thêm.
Uber chưa ngay lập tức phản hồi yêu cầu bình luận.
Các Dân biểu Dân chủ Hạ viện yêu cầu thăm nhà tù nơi Maxwell đang bị giam
Các Dân biểu hàng đầu thuộc Ủy ban Tư pháp và Ủy ban Giám sát & Cải cách Chính phủ của Hạ viện đã yêu cầu được thăm nhà tù nơi Ghislaine Maxwell đang bị giam, cáo buộc việc đối xử ưu tiên với Maxwell và che giấu hành vi lạm dụng tình dục tại cơ sở này.
Các Dân biểu Robert Garcia (Dân chủ – California) và Jamie Raskin (Dân chủ – Maryland) đã gửi yêu cầu này trong một bức thư gửi Bộ Tư pháp (DOJ) hôm thứ Năm, được The New York Times chia sẻ.
Maxwell, người đồng phạm lâu năm và là bạn gái cũ của tội phạm tình dục bị kết án Jeffrey Epstein, đang thụ án tại Trại Liên bang Bryan ở Texas.
Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi đã âm thầm phê duyệt việc chuyển Maxwell đến nhà tù có an ninh thấp hơn vào năm ngoái.
Các Dân biểu Dân chủ chỉ trích quyết định này, cáo buộc rằng một thỏa thuận đã được thực hiện để ngăn Maxwell tiết lộ thông tin có thể liên quan Tổng thống Trump tới đường dây buôn người tình dục của Epstein. DOJ và chính quyền Trump nhiều lần phủ nhận Tổng thống có liên quan đến các hoạt động này.
“Trong khi Bộ Tư pháp của quý vị chiều chuộng Ghislaine Maxwell, một tội phạm buôn trẻ em và đồng phạm của Jeffrey Epstein, để hỗ trợ việc che đậy của Tổng thống Trump, chúng tôi nhận được các báo cáo đáng lo ngại rằng cùng những quan chức thực thi pháp luật liên bang đã ưu ái bà Maxwell cũng có thể đang che giấu những hành vi lạm dụng tình dục nghiêm trọng tại cùng cơ sở đó, vi phạm công khai Đạo luật Xóa bỏ Hiếp dâm trong Nhà tù (PREA) và luật hình sự liên bang,” Garcia và Raskin viết.
Họ cũng cho biết DOJ và Cục Nhà tù (BOP) “đã từ chối phản hồi một cách có nội dung” các yêu cầu tiếp cận nhà tù của Ủy ban Tư pháp.
Các Dân biểu cáo buộc “một nền văn hóa chung về tham nhũng, vô pháp luật và trả thù lan tràn tại trại,” cho rằng những tù nhân từng báo cáo việc Maxwell được ưu tiên đã phải chịu “các biện pháp trả thù.”
Trong khuôn khổ “sự đối xử đặc biệt năm sao có chọn lọc,” các nhà lập pháp cho rằng Maxwell được sử dụng máy tính xách tay không giám sát, giữ nhiều tài sản cá nhân và pháp lý hơn các tù nhân khác, và được quyền vào các khu vực chỉ dành cho nhân viên để xem TV một mình.
“Trong khi sự ưu ái đặc biệt dành cho bà Maxwell vừa gây sốc vừa chưa từng có, rõ ràng điều này xuất phát từ cấp cao nhất,” các Dân biểu viết.
Garcia và Raskin cho biết kể từ khi Ủy ban Tư pháp gửi yêu cầu thăm trại, họ đã nhận được các báo cáo của người tố giác về “hành vi lạm dụng tình dục và sai phạm rộng rãi” tại Bryan.
Trong bức thư, các Dân biểu liệt kê một số cáo buộc về hành vi lạm dụng tình dục do nhân viên nhà tù thực hiện, bao gồm một chuyên viên y tế giám sát, một sĩ quan thực thi pháp luật cao cấp và một mục sư nhà tù.
Họ viết rằng một số nạn nhân khi cố báo cáo các sự việc này đã bị chuyển đến nhà tù có an ninh cao hơn hoặc bị buộc phải làm việc cùng kẻ lạm dụng họ.
“Thực tế, những người tố giác tại FPC Bryan báo cáo rằng có một chế độ im lặng, sợ hãi, đe dọa và trả thù lan tỏa trong trại, ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày và ngăn cản cá nhân đứng ra tố cáo sai phạm,” Garcia và Raskin viết. “Trong hầu hết các trường hợp được báo cáo cho nhân viên Ủy ban, cả tù nhân và nhân viên đều cho biết các biện pháp trả thù đã được thực hiện đối với người báo cáo.”
Các Dân biểu cho rằng những cáo buộc mới này, cùng với các khiếu nại ban đầu về ưu đãi đặc biệt, khiến việc thực hiện chuyến giám sát của Quốc hội tới cơ sở này “càng trở nên cấp bách.”
Garcia và Raskin cho biết một phái đoàn Quốc hội sẽ thăm nhà tù vào tháng tới và yêu cầu Văn phòng Thanh tra DOJ tham gia và báo cáo cho nhóm trong chuyến thăm.
Michigan kiện các tập đoàn dầu khí, cáo buộc thông đồng để kìm hãm năng lượng tái tạo và xe điện
Tiểu bang Michigan đang kiện các công ty dầu lớn và một hiệp hội ngành, cáo buộc họ thông đồng nhằm cản trở việc áp dụng năng lượng tái tạo và xe điện (EV).
Trong vụ kiện được công bố vào thứ Sáu, Michigan kiện BP, Chevron, ExxonMobil, Shell và Viện Dầu khí Mỹ (American Petroleum Institute).
Vụ kiện cáo buộc họ hoạt động như một “cartel” nhằm giảm sản xuất và phân phối năng lượng tái tạo, đồng thời kìm hãm xe điện.
“Để đạt được mục tiêu này, họ đã từ bỏ các dự án năng lượng tái tạo, sử dụng kiện tụng bằng bằng sáng chế để cản trở đối thủ, che giấu thông tin về chi phí ẩn của nhiên liệu hóa thạch và khả năng thay thế, xâm nhập và cố ý chỉ đạo sai các tổ chức tạo ra thông tin, giám sát và hăm dọa các cơ quan giám sát và quan chức công, đồng thời sử dụng các hiệp hội thương mại để phối hợp nỗ lực trên toàn thị trường nhằm chuyển vốn đầu tư ra khỏi năng lượng tái tạo — tất cả nhằm phục vụ một trong những âm mưu chống độc quyền thành công nhất trong lịch sử Hoa Kỳ,” vụ kiện nêu rõ.
Mặc dù nhiều tiểu bang và thành phố đã kiện các công ty nhiên liệu hóa thạch, cho rằng họ gây ra các thiệt hại liên quan đến biến đổi khí hậu, nhưng cáo buộc về việc thông đồng chống lại công nghệ thân thiện với khí hậu dường như là một chiến lược pháp lý mới.
Trong một tuyên bố, Tổng Chưởng lý Michigan Dana Nessel liên kết việc thông đồng bị cáo buộc với giá năng lượng tại tiểu bang.
“Michigan đang đối mặt với cuộc khủng hoảng chi phí năng lượng khi chi phí năng lượng tại nhà tăng vọt và người tiêu dùng không còn lựa chọn giao thông hợp lý,” Nessel nói. “Những chi phí ngoài tầm kiểm soát này không phải do lạm phát kinh tế tự nhiên, mà là do lòng tham của các tập đoàn này, những người ưu tiên lợi nhuận và vị thế thị trường của mình hơn là cạnh tranh và tiết kiệm cho người tiêu dùng.”
Tuy nhiên, các bị cáo mô tả các cáo buộc là vô căn cứ trong các tuyên bố bằng văn bản.
“Các tòa án liên bang và tiểu bang đã bác bỏ các vụ kiện đòi bồi thường liên quan đến biến đổi khí hậu tại Delaware, Maryland, New Jersey, New York, Pennsylvania, Puerto Rico và South Carolina. Vụ kiện này cũng bỏ qua thực tế rằng Michigan phụ thuộc rất nhiều vào dầu khí để hỗ trợ các nhà sản xuất ô tô và công nhân của tiểu bang,” luật sư của Chevron, Theodore J. Boutrous Jr., cho biết.
“Những vụ kiện vô căn cứ này là một chiến dịch phối hợp chống lại một ngành công nghiệp cung cấp năng lượng cho đời sống hàng ngày, thúc đẩy nền kinh tế Mỹ và đang tích cực giảm phát thải. Chúng tôi vẫn tin rằng chính sách năng lượng thuộc về Quốc hội, không phải một mớ hỗn độn các phiên tòa,” Ryan Meyers, phó chủ tịch cấp cao kiêm cố vấn pháp lý của Viện Dầu khí Mỹ, nói.
Mỹ nhắm vào 9 tàu thuộc “hạm đội bóng tối” Iran bằng các biện pháp trừng phạt
Bộ Tài chính Mỹ thông báo rằng Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) sẽ nhắm mục tiêu và áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với chín tàu thuộc “hạm đội bóng tối” Iran cùng các chủ sở hữu của chúng, những người bị cáo buộc đã vận chuyển hàng trăm triệu đô la Mỹ dầu mỏ và các sản phẩm xăng dầu của Iran ra thị trường nước ngoài.
“Các biện pháp trừng phạt ngày hôm nay nhắm vào một thành phần quan trọng trong cách Iran tạo ra nguồn quỹ để đàn áp chính người dân của mình,” Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent phát biểu trong một tuyên bố hôm thứ Sáu. “Như đã được nêu trước đó, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục theo dõi hàng chục triệu đô la mà chế độ này đã chiếm đoạt và đang tuyệt vọng tìm cách chuyển ra các ngân hàng ngoài Iran.”
Người dân Iran đã phải đối mặt với đợt cắt internet dài nhất và toàn diện nhất trong lịch sử Cộng hòa Hồi giáo trong hơn hai tuần qua.
Sự gián đoạn internet, hạn chế quyền truy cập thông tin và ảnh hưởng tiêu cực đến một số chủ doanh nghiệp, xảy ra trong bối cảnh các cuộc biểu tình bùng nổ khắp Iran sau khi đồng rial của nước này lao dốc mạnh, khiến lạm phát tăng vọt.
Bessent cho biết các biện pháp trừng phạt là phản ứng đối với “cuộc đàn áp tàn bạo những người biểu tình hòa bình” và sự cắt internet, vốn “nhằm che giấu các hành vi lạm quyền đối với người dân Iran.”
“Chế độ Iran đang tham gia vào một nghi thức tự hủy về kinh tế—một quá trình đã bị thúc đẩy bởi chiến dịch gây áp lực tối đa của Tổng thống Trump,” Bessent nói. “Quyết định của Tehran ưu tiên khủng bố hơn người dân của chính mình đã khiến đồng tiền và điều kiện sống của Iran lao dốc không phanh.”
Bộ Tài chính Mỹ đã công bố các biện pháp trừng phạt mới đầu tháng này nhằm vào các quan chức Iran kêu gọi bạo lực đối với người biểu tình. Bộ Quốc phòng Mỹ cũng thông báo tuần trước rằng một tàu sân bay cùng nhóm tác chiến của nó đang từ Biển Đông chuyển hướng gần Trung Đông. Tổng thống Trump đã gọi đây là một “hạm đội” trong phát biểu với các nhà báo hôm thứ Năm.
“Người Mỹ đứng vững ủng hộ nhân dân Iran trong lời kêu gọi tự do và công lý của họ,” Bessent viết trên nền tảng mạng xã hội X vào ngày 15/01.
HẠNH DƯƠNG
Tổng hợp
