Tòa Bạch Ốc vừa đưa ra yêu cầu ngân sách khoảng 1,5 nghìn tỷ USD cho quốc phòng trong đề xuất tài khóa 2027. Đây là con số kỷ lục trong lịch sử hiện đại, được đưa ra trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đang dồn lực cho cuộc chiến với Iran.
Bản kế hoạch công bố hôm thứ Sáu — vốn được coi là thông điệp mang tính biểu tượng về các ưu tiên của Tổng thống — dự kiến tăng chi tiêu quân sự hơn 40% so với năm ngoái. Mục tiêu trọng tâm là tăng cường kho đạn dược, mở rộng hạm đội hải quân và bắt đầu xây dựng hệ thống phòng thủ tên lửa “Vòm vàng” (Golden Dome) theo kế hoạch của ông Trump. Ngoài ra, đề xuất cũng bao gồm khoản tăng lương từ 5% đến 7% cho toàn bộ quân nhân nhằm hỗ trợ công tác tuyển quân và duy trì lực lượng.
Trong số 445 tỷ USD mà chính quyền muốn bổ sung vào ngân sách quốc phòng, Tòa Bạch Ốc đề xuất thông qua 350 tỷ USD theo một cơ chế đặc biệt tại Thượng viện. Cơ chế này cho phép thông qua ngân sách chỉ với đa số phiếu thuận tối thiểu, giúp chính quyền gạt bỏ rào cản từ phía Đảng Dân chủ.
Mức chi tiêu quân sự lịch sử này diễn ra giữa bối cảnh cuộc chiến với Iran vẫn tiếp diễn, cho thấy Tòa Bạch Ốc chưa có ý định chuyển dịch nguồn lực sang các lĩnh vực khác, bất chấp những khẳng định trước đó của ông Trump về việc sẽ sớm chấm dứt xung đột tại Trung Đông trong vòng vài tuần.
Mạnh tay cắt giảm các chương trình “Woke”
Trái ngược với sự ưu ái dành cho quân sự, bản đề xuất ngân sách từ Tòa Bạch Ốc tìm cách cắt giảm 10% chi tiêu phi quốc phòng — tương đương 73 tỷ USD. Khoản cắt giảm này đánh trực diện vào các mảng nhà ở, dịch vụ xã hội, y tế và các chương trình nội địa mà chính quyền đương nhiệm chỉ trích là mang tư tưởng “woke” (thuật ngữ này xuất hiện tới 34 lần trong tài liệu dài 92 trang).
Các chương trình an sinh xã hội nằm trong danh sách bị xóa bỏ bao gồm:
- Chương trình Hỗ trợ Năng lượng Gia đình Thu nhập Thấp (LIHEAP): Trị giá 4 tỷ USD.
- Khoản tài trợ Dịch vụ Cộng đồng: 775 triệu USD, vốn dành cho mục tiêu giảm nghèo và thúc đẩy tự túc.
Tại Bộ Năng lượng, ngân sách dự kiến hủy bỏ 15 tỷ USD và điều chuyển hơn 4,5 tỷ USD từ luật hạ tầng lưỡng đảng của cựu Tổng thống Joe Biden. Đồng thời, hơn 1 tỷ USD dành cho nghiên cứu khí hậu và năng lượng sạch tại Văn phòng Khoa học cũng sẽ bị xóa sổ.
Đáng chú ý, ông Trump đề xuất cắt giảm một nửa kinh phí của Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA). Các chương trình về công lý môi trường bị loại bỏ với lý do gây ra “sự phân biệt chủng tộc gây chia rẽ”.
Ngược lại, trong khi Bộ Nội vụ bị cắt giảm 12% kinh phí, Tổng thống lại đề xuất một quỹ bắt buộc trị giá 10 tỷ USD cho dự án cá nhân: chỉnh trang và làm đẹp thủ đô Washington D.C.
Alyssa Pointer/Reuters/File
Tư nhân hóa và tinh lọc bộ máy
Đề xuất ngân sách cũng phản ánh xu hướng tư nhân hóa của chính quyền Trump. Bản kế hoạch từ Tòa Bạch Ốc kêu gọi bắt đầu tư nhân hóa lực lượng kiểm soát an ninh tại các sân bay thuộc Cục An ninh Vận tải (TSA) bằng cách yêu cầu các sân bay nhỏ tham gia Chương trình Đối tác Kiểm soát (SPP).
Trong lĩnh vực y tế và nghiên cứu:
- Viện Y tế Quốc gia (NIH): Bị cắt giảm 5 tỷ USD.
- Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh (HHS): Một số viện trực thuộc bị xóa bỏ do bị cáo buộc lãng phí ngân sách cho các nghiên cứu về đa dạng và hòa nhập.
- Sở Thuế vụ (IRS): Bị cắt giảm 1,4 tỷ USD do ông Trump cáo buộc cơ quan này bị “vũ khí hóa” để chống lại người dân.
- Xe điện: Loại bỏ 4,2 tỷ USD tiền trợ cấp cho các trạm sạc xe điện.
“Bất chấp việc khó có thể được quốc hội thông qua toàn phần, bản ngân sách vẫn phác họa rõ nét ưu tiên của Tòa Bạch Ốc: Củng cố quyền lực quân sự tối đa và triệt hạ tận gốc các chương trình an sinh xã hội mang màu sắc cấp tiến.”
Nguồn CNN
