Việt Nam và Hoa Kỳ đã căn bản hoàn tất cuộc thương thuyết về một hiệp ước thương mại đối ứng, sau bảy vòng đàm phán chính thức kể từ tháng 4 năm 2025. Tuy nhiên, đôi bên vẫn còn một số vấn đề về kỹ thuật cần tiếp tục bàn thảo và làm sáng tỏ trước khi hoàn tất toàn bộ văn kiện để tiến tới ký kết. Diễn biến này được coi là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực duy trì mối bang giao thương mại giữa hai nền kinh tế ngày càng gắn bó mật thiết…
Theo thông tin được công bố từ sau cuộc họp báo thường kỳ quý III của Bộ Công Thương Việt Nam tại Hà Nội ngày 7 tháng 10 năm 2026. Ông Ngô Chung Khanh, Phó Cục trưởng Cục Phát triển thị trường nước ngoài thuộc Bộ Công Thương, cho biết hai nước Việt Nam – Hoa Kỳ đã trải qua bảy vòng đàm phán chính thức, cùng nhiều phiên làm việc ở cấp bộ trưởng và chuyên viên.
Theo lời ông Khanh, phần lớn những nội dung thương lượng đã được giải quyết; các vấn đề còn lại phần nhiều liên quan đến những chi tiết kỹ thuật cần tiếp tục trao đổi và làm sáng tỏ. Hai bên đang phối hợp chặt chẽ, đặc biệt với Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), nhằm sớm kết thúc cuộc thương thuyết và chuẩn bị cho việc ký kết. Tuy nhiên, phía Việt Nam chưa công bố toàn văn bản hiệp ước sau cùng, cũng chưa ấn định ngày ký kết chính thức.
Tiến trình thương thuyết bắt đầu từ tháng 4 năm 2025, khi Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế quan đối ứng mới của Hoa Kỳ. Đối với Việt Nam, một nền kinh tế lệ thuộc khá nhiều vào việc xuất cảng hàng hóa, nguy cơ sản phẩm bị đánh thuế cao khi nhập cảng vào thị trường Hoa Kỳ đã đặt ra một thách thức lớn cho nhiều ngành sản xuất, từ hàng dệt may, giày dép, đồ gỗ cho đến điện tử và những mặt hàng kỹ nghệ khác. Cùng lúc đó, Washington bày tỏ sự quan ngại về tình trạng mất quân bình mậu dịch cũng như những hàng rào cản trở mà các công ty Hoa Kỳ gặp phải khi muốn đưa hàng hóa vào thị trường Việt Nam.
Ngày 26 tháng 10 năm 2025, chính phủ hai nước công bố khuôn khổ thỏa thuận về mậu dịch đối ứng, công bằng và quân bình. Đây là nền tảng quan trọng cho những cuộc thương thuyết tiếp theo, nhưng không có nghĩa là toàn bộ hiệp ước sau cùng đã được ký kết hoặc chính thức có hiệu lực. Theo nội dung khuôn khổ do Tòa Bạch Ốc công bố, Hoa Kỳ dự trù duy trì mức thuế đối ứng 20% đối với hàng hóa có xuất xứ từ Việt Nam, đồng thời xác định một số mặt hàng đủ điều kiện được hưởng mức thuế đối ứng 0%. Danh mục hàng hóa được miễn thuế cùng những điều kiện cụ thể đi kèm là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với giới xuất cảng Việt Nam.
Ở chiều ngược lại, Việt Nam cam kết mở rộng cửa thị trường, tạo điều kiện cho phần lớn hàng hóa kỹ nghệ và nông phẩm của Hoa Kỳ được đưa vào tiêu thụ. Những lãnh vực được đề cập gồm việc giải quyết các hàng rào phi thuế quan, những tiêu chuẩn về an toàn và khí thải đối với xe hơi, thủ tục nhập cảng dụng cụ y khoa, dược phẩm, nông sản, cùng những quy định liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ. Hai bên còn nhắm tới việc tiếp tục hoàn thiện các cam kết về thương mại kỹ thuật số, dịch vụ, đầu tư và hợp tác nhằm ngăn chặn những hành vi né tránh thuế quan.
Ngày 21 tháng 9 năm 2026, tại New York, Tổng Bí thư – Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm đã gặp Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer bên lề những sinh hoạt liên quan đến Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc. Theo tin tức do phía Việt Nam công bố và được Reuters dẫn lại, ông Tô Lâm đề nghị Hoa Kỳ xem xét toàn diện những vấn đề thương mại còn tồn đọng, trong đó có các cuộc điều tra theo Điều khoản 301 của luật thương mại Hoa Kỳ. Ông cũng nhấn mạnh rằng một hiệp ước thương mại sẽ tạo dựng khuôn khổ ổn định và lâu dài cho quan hệ kinh tế, mậu dịch và đầu tư giữa hai nước. Về phần mình, ông Greer ghi nhận những cố gắng của các nhóm thương thuyết và cho biết đôi bên đã đạt được những tiến bộ đáng kể.
Việc cuộc thương thuyết gần đi đến hồi kết mở ra triển vọng giúp giới doanh nghiệp giảm bớt tình trạng bất định trong hoạt động làm ăn. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là hàng hóa xuất cảng từ Việt Nam đương nhiên được hưởng mức thuế thấp hơn ngay tức khắc. Kết quả thực tế còn tùy thuộc vào nội dung văn kiện sau cùng, danh mục hàng hóa được ưu đãi, quy tắc xác định xuất xứ hàng hóa, thủ tục thi hành và thời điểm hiệp ước chính thức có hiệu lực.
Trong thời gian tới, điều mà giới kinh doanh đặc biệt quan tâm sẽ là danh sách những mặt hàng được hưởng mức thuế suất 0%, mức thuế thực sự áp dụng cho từng nhóm sản phẩm và những cam kết mở cửa thị trường mà Việt Nam phải thực hiện. Nếu đôi bên sớm ký kết và thi hành hiệp ước, quan hệ thương mại song phương có thể bước sang một giai đoạn ổn định hơn. Trái lại, nếu những điều khoản sau cùng vẫn chưa giải quyết được các điểm bất đồng, giới doanh nghiệp hai nước sẽ còn phải đối diện với những rủi ro về phí tổn và chính sách mậu dịch.
NGƯỜI QUAN SÁT
