Mới đây, một cuộc không kích của Nga tại thành phố tiền tuyến Kramatorsk, miền đông Ukraine, đã đánh trúng khu vực có hai xe buýt chở hành khách, khiến ít nhất 33 người thiệt mạng và 18 người bị thương, theo những con số mới nhất do nhà chức trách Ukraine công bố. Tổng thống Volodymyr Zelensky lên án cuộc tấn công và tuyên bố Nga không thể trốn tránh trách nhiệm…
Theo hãng thông tấn Channel NewsAsia (CNA), trong bản tin ngày 8 tháng 10 năm 2026, giới chức Ukraine cáo buộc quân đội Nga đã tấn công hai xe buýt dân sự tại Kramatorsk, thuộc tỉnh Donetsk ở miền đông nước này. Ban đầu, nhà chức trách loan báo ít nhất 30 người thiệt mạng và 18 người bị thương. Tuy nhiên, theo hãng thông tấn Ukrinform của Ukraine, dẫn tin từ Cơ quan Cứu nạn Khẩn cấp Ukraine, số người chết trong vụ oanh kích sau đó được nâng lên 33 người, trong khi 18 người khác bị thương. Những con số này được cập nhật theo diễn tiến công tác cứu nạn và cần được phân biệt với số người thiệt mạng trong những cuộc tấn công riêng biệt tại các khu vực lân cận.
Cuộc tấn công xảy ra vào khoảng 10 giờ sáng ngày 8 tháng 10, theo giờ địa phương. Văn phòng Công tố tỉnh Donetsk cho biết một loại bom lượn có điều khiển, được phía Ukraine xác định là UMPB D-30 SN, đã đánh trúng con đường nơi hai chiếc xe buýt đang lưu thông. Vụ nổ khiến các xe bốc cháy, đồng thời gây thiệt hại cho khu vực chung quanh. Hình ảnh do nhà chức trách Ukraine phổ biến cho thấy khung sườn kim loại của xe buýt cháy đen, nhiều mảnh vỡ văng tung tóe trên mặt đường và các nạn nhân nằm tại hiện trường. Các toán cứu hỏa và nhân viên cứu nạn được điều động đến chữa cháy, tìm kiếm người bị nạn và đưa những người bị thương đến bệnh viện.
Thống đốc tỉnh Donetsk, ông Vadym Filashkin, cáo buộc Nga cố tình nhắm vào thường dân. Theo ông, những chiếc xe buýt chở hành khách là mục tiêu đặc biệt nguy hiểm, bởi chỉ một đòn tấn công cũng có thể gây ra nhiều thương vong trong thời gian ngắn. Hội đồng thành phố Kramatorsk cũng lên án vụ việc, khẳng định tại địa điểm bị đánh trúng không có mục tiêu quân sự nào được xác định. Phía Ukraine cho biết cơ quan công tố đã mở cuộc điều tra sơ khởi về nghi vấn tội ác chiến tranh. Đây là lời cáo buộc của nhà chức trách Ukraine; việc xác định trách nhiệm pháp lý sau cùng vẫn phải căn cứ vào kết quả điều tra độc lập cùng những bằng chứng liên hệ.
Tổng thống Volodymyr Zelensky đã phản ứng mạnh mẽ sau vụ tấn công. Trong thông điệp đăng trên Telegram ngày 8 tháng 10, ông tuyên bố cuộc tấn công “sẽ không thể không bị đáp trả”, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế có biện pháp đối phó với những đợt oanh kích gây thương vong cho thường dân tại vùng Donbas. Ông cảnh báo số người thiệt mạng có thể còn gia tăng trong khi công tác cứu nạn và xác minh danh tánh các nạn nhân tiếp tục. Trong khi đó, Nga thường phủ nhận việc cố ý tấn công thường dân. Tuy nhiên, những cuộc tấn công bằng hỏa tiễn, phi cơ không người lái và bom dẫn đường vào các khu vực có người cư ngụ vẫn là nguyên nhân gây thương vong nghiêm trọng trong cuộc chiến kéo dài từ tháng 2 năm 2022.
Tình hình tại Kramatorsk càng thêm nghiêm trọng khi có tin ba người khác thiệt mạng trong một vụ pháo kích tại làng Bilenke, thuộc khu vực đô thị Kramatorsk. Hãng Ukrinform cho biết lực lượng cứu nạn đã tìm thấy thi thể một nạn nhân trong đống đổ nát của căn nhà tư nhân bị phá hủy. Hãng Reuters cũng loan tin một cuộc tấn công bằng phi cơ không người lái vào thành phố trong buổi tối cùng ngày đã khiến thêm hai người thiệt mạng. Vì vậy, cần phân biệt con số 33 người chết trong vụ oanh kích khu vực có hai xe buýt với tổng số thương vong được ghi nhận tại Kramatorsk trong những cuộc tấn công riêng biệt.
Vụ oanh kích hai xe buýt diễn ra chỉ một ngày sau một cuộc tấn công khác gây nhiều thương vong tại Pryluky, thành phố thuộc tỉnh Chernihiv ở miền bắc Ukraine. Ngày 7 tháng 10, một hỏa tiễn Nga đánh trúng chung cư cao năm tầng, khiến 22 người thiệt mạng, trong đó có năm trẻ em, theo những tin tức do CNA cùng các hãng thông tấn quốc tế phổ biến. Khi đến thăm hiện trường Pryluky ngày 8 tháng 10 cùng Ngoại trưởng Anh Ed Miliband, Tổng thống Zelensky tiếp tục kêu gọi các nước Tây phương gia tăng viện trợ quân sự, đặc biệt là các hệ thống phòng không, nhằm bảo vệ thành phố và cơ sở hạ tầng dân sự. Ông Miliband cũng lên tiếng chỉ trích chiến thuật gây áp lực lên dân chúng của Nga. Cùng lúc, chính phủ Anh loan báo những biện pháp chế tài mới nhắm vào Moscow.
Tại thủ đô Kyiv, những đợt tấn công bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái cũng tiếp tục gây thiệt hại. Theo Reuters ngày 8 tháng 10, Thị trưởng Vitali Klitschko cho biết các cuộc tấn công trong buổi sáng đã khiến nhiều người thiệt mạng và bị thương; những bản tin cập nhật đưa ra các con số khác nhau tùy theo thời điểm thống kê. Hệ thống điện và nước tại một số khu vực bị gián đoạn, trong khi các đợt oanh kích trước đó đã gây thiệt hại cho cơ sở năng lượng, mạng lưới đường sắt và những công trình giao thông. Nhà chức trách cảnh báo việc khôi phục các dịch vụ thiết yếu có thể cần nhiều thời gian, đúng lúc Ukraine đang chuẩn bị bước vào mùa đông.
Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc Volker Türk bày tỏ sự phẫn nộ trước làn sóng tấn công khiến thường dân thiệt mạng tại Ukraine trong những ngày đầu tháng 10. Ông nhấn mạnh các bên tham chiến phải thi hành mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ dân chúng. Theo CNA, Liên Hiệp Quốc đã xác minh hơn 17.000 trường hợp thường dân thiệt mạng kể từ khi Nga mở cuộc xâm lăng toàn diện vào tháng 2 năm 2022, nhưng cảnh báo con số thực tế có thể cao hơn đáng kể. Những thống kê này cho thấy cái giá mà người dân Ukraine vẫn phải gánh chịu, kể cả tại những địa điểm không được xác định là chiến trường trực tiếp.
Xét về phương diện chiến lược, Kramatorsk là một trong những thành phố quan trọng tại tỉnh Donetsk vẫn nằm dưới quyền kiểm soát của Ukraine, trong vùng lãnh thổ mà Moscow tuyên bố sáp nhập. Trước chiến tranh, thành phố có khoảng 150.000 dân và trong nhiều năm đã giữ vai trò trung tâm hậu cần, tiếp vận cho lực lượng Ukraine tại miền đông. Kramatorsk cũng nằm trong tuyến phòng thủ thường được gọi là “vành đai pháo đài”, cùng với một số đô thị lân cận mà Kyiv đang cố giữ vững trước sức ép của quân Nga. Lực lượng Nga đã tiến gần vùng ngoại ô phía đông thành phố, khiến chính quyền địa phương nhiều lần kêu gọi những người dân còn ở lại di tản đến nơi an toàn hơn.
Sau cuộc tấn công ngày 8 tháng 10, chính quyền Kramatorsk loan báo tạm ngưng hoạt động giao thông công cộng trong thành phố; những biện pháp tương tự cũng được áp dụng tại Sloviansk, một đô thị lân cận. Thống đốc Vadym Filashkin cho biết tình hình an ninh đã xấu đi rõ rệt và việc tiếp tục cho xe buýt hoạt động trong hoàn cảnh hiện nay có thể đặt hành khách cùng tài xế trước hiểm nguy. Trong khi đó, Ukraine đã mở những cuộc phản công quanh khu vực Lyman, phía bắc Kramatorsk, trong tháng 9 và tuyên bố tái chiếm một số khu vực nhỏ. Tuy nhiên, những tin tức về thay đổi chiến tuyến phần lớn vẫn do các bên tham chiến công bố và cần được kiểm chứng độc lập.
Tình hình chiến sự tính đến ngày 8 tháng 10 cho thấy cuộc chiến tiếp tục leo thang trên không, ngay cả khi giao tranh tại nhiều đoạn mặt trận vẫn diễn ra giằng co. Theo Reuters, Tổng thống Zelensky cho biết những cuộc tấn công của Nga trong hai ngày 7 và 8 tháng 10 đã khiến tổng cộng 78 người thiệt mạng và 215 người bị thương trên khắp Ukraine, trong đó có các nạn nhân tại Kramatorsk, Pryluky và Kyiv. Con số tổng hợp này bao gồm nhiều vụ việc khác nhau, chứ không riêng cuộc oanh kích khu vực có hai xe buýt.
Trong lời tuyên bố ngày 8 tháng 10, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio nhận định tình trạng bế tắc sau gần năm năm chiến tranh là hết sức nguy hiểm và có thể dẫn đến một cuộc leo thang nghiêm trọng hơn. Tổng thống Zelensky kêu gọi Washington gia tăng các biện pháp chế tài đối với Nga, cung cấp thêm phương tiện phòng không và mở rộng khả năng yểm trợ Ukraine đối phó với những mối đe dọa từ hỏa tiễn. Ông cũng cho biết phái đoàn thương thuyết Ukraine dự trù đến Hoa Kỳ trong hai ngày 9 và 10 tháng 10 để hội đàm với phía Mỹ, đồng thời mong muốn có đại diện các nước Âu Châu tham dự. Những cuộc tiếp xúc ngoại giao này diễn ra trong lúc các cuộc không kích vẫn tiếp diễn và chưa có dấu hiệu rõ rệt cho thấy một thỏa hiệp đình chiến sắp đạt được.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
