Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố tạm ngưng kế hoạch tấn công Iran để mở đường đàm phán, nhưng thực tế tại Trung Đông lại không hề dịu xuống. Trái lại, khu vực này đang bước vào trạng thái căng như dây đàn, nơi từng giờ trôi qua đều có thể trở thành điểm bùng phát của một cuộc chiến lớn…
Ngày 26 tháng 3 năm 2026 theo giờ Washington, Tổng thống Donald Trump bất ngờ loan báo tạm hoãn các đợt tấn công nhắm vào cơ sở năng lượng của Iran trong vòng 10 ngày. Phát biểu tại Nhà Trắng, ông cho biết các kênh thương lượng “đang tiến triển tốt”, đồng thời nói rõ rằng Hoa Kỳ muốn dành cơ hội cho giải pháp ngoại giao trước khi tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát.
Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau tuyên bố này, tình hình ngoài thực địa đã cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác. Rạng sáng ngày 27 tháng 3 theo giờ địa phương, các lực lượng thân Iran tuyên bố đã mở các cuộc tấn công nhắm vào mục tiêu quân sự của Israel, trong đó có một chiến hạm hoạt động ngoài khơi và một kho nhiên liệu gần thành phố Haifa. Phía Israel chưa công bố đầy đủ thiệt hại, nhưng nhiều nguồn tin trong khu vực cho biết đã ghi nhận các vụ nổ, làm dấy lên lo ngại về một vòng xoáy trả đũa mới.
Cùng lúc đó, truyền thông Iran dẫn lời các viên chức quân sự cao cấp cảnh báo rằng bất cứ địa điểm nào “chứa hoặc yểm trợ quân đội Hoa Kỳ” đều có thể bị xem là mục tiêu hợp pháp. Dù không nêu đích danh, lời cảnh báo này lập tức làm dấy lên nỗi lo về khả năng mở rộng các đòn tấn công sang cả khu vực dân sự, đặc biệt là những nơi lưu trú như khách sạn, nơi có thể có sự hiện diện của binh sĩ Hoa Kỳ dưới dạng dân sự.
Trong bối cảnh đó, tuyên bố “tạm ngưng để thương lượng” của Washington dường như không đủ sức làm hạ nhiệt tình hình. Ngược lại, nhiều nhà quan sát cho rằng khoảng thời gian 10 ngày này giống như một quãng nghỉ chiến thuật, để các bên tranh thủ điều chỉnh lực lượng và củng cố vị thế trước khi bước vào một giai đoạn đối đầu gay gắt hơn.
Tại Washington, các nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ cho biết quân đội vẫn duy trì tình trạng báo động cao tại khu vực Vịnh Ba Tư. Các hàng không mẫu hạm cùng hệ thống phòng thủ hỏa tiễn tiếp tục được triển khai, trong khi không quân tăng cường các chuyến bay tuần tra trên không phận quốc tế. Điều này cho thấy dù lời lẽ ngoại giao được nhấn mạnh, phương án quân sự vẫn luôn hiện diện.
Ở phía bên kia, Tehran không phát đi tín hiệu nhượng bộ. Những phát biểu từ giới lãnh đạo Iran trong ngày 27 tháng 3 nhấn mạnh rằng, nước này sẽ không cúi đầu trước áp lực, và sẵn sàng đáp trả bất cứ hành động nào mà họ xem là đe dọa đến chủ quyền. Lập trường này được củng cố bằng các hoạt động ngoài thực địa, từ việc gia tăng hoạt động của các lực lượng liên kết trong khu vực cho đến những cuộc tấn công mang tính cảnh cáo nhắm vào Israel.
Israel, trong khi đó, bước vào trạng thái phòng thủ căng thẳng. Quân đội nước này được cho là đã nâng mức báo động an ninh lên cao nhất tại nhiều khu vực trọng yếu, đặc biệt là các cơ sở năng lượng và hải cảng. Hệ thống phòng không hoạt động liên tục, trong khi người dân tại một số thành phố được khuyến cáo hạn chế di chuyển và chuẩn bị cho tình huống khẩn cấp.
Điều khiến tình hình trở nên nghẹt thở không chỉ nằm ở các động thái quân sự, mà còn ở sự chồng chéo của những tính toán chiến lược. Đối với Hoa Kỳ, việc tạm ngưng tấn công có thể nhằm tránh mở thêm một mặt trận lớn trong lúc còn phải đối phó với nhiều điểm nóng khác trên thế giới. Nhưng đối với Iran, động thái này có thể bị nhìn như dấu hiệu do dự, từ đó khuyến khích lập trường cứng rắn hơn để tạo lợi thế trên bàn thương lượng.
Giới phân tích nhận định rằng Trung Đông hiện đang ở trong tình trạng “đứng bên bờ vực”. Mỗi tuyên bố, mỗi hành động quân sự, dù nhỏ, đều có thể trở thành mồi lửa châm ngòi cho một cuộc xung đột rộng lớn. Khi các lực lượng liên quan, các tuyến vận chuyển năng lượng và các căn cứ quân sự đan xen trong một không gian chật hẹp, nguy cơ tính toán sai lầm tăng lên rất nhanh.
Một yếu tố khác làm gia tăng căng thẳng là sự mập mờ có chủ ý trong các phát biểu của các bên. Khi Iran nói đến “mục tiêu hợp pháp” mà không nói rõ, và khi Hoa Kỳ nhắc đến “tiến triển tích cực” mà không công bố chi tiết nội dung đàm phán, khoảng trống thông tin này tạo điều kiện cho suy đoán lan rộng. Trong hoàn cảnh như vậy, chỉ cần một sự cố nhỏ cũng có thể bị xem như hành động khiêu khích, kéo theo phản ứng dây chuyền.
Tính đến tối ngày 27 tháng 3 năm 2026, chưa có dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy các bên đã tiến gần hơn đến một thỏa thuận cụ thể. Những gì đang diễn ra giống như một ván cờ căng thẳng, nơi mỗi bước đi đều được cân nhắc kỹ lưỡng nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro rất cao. Khoảng thời gian 10 ngày mà Washington đưa ra, thay vì đem lại cảm giác an tâm, lại giống như một chiếc đồng hồ đang đếm ngược. Trung Đông đang cho thấy mọi nỗ lực kềm chế trở nên vô nghĩa./.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
