CaliToday News – Vào hôm thứ Ba, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã kêu gọi các thành viên của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) từ chức, đồng thời lên án tổ chức này là một “thể chế mất kiểm soát” và là “một nhóm người xấu xa”.
Phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, ông Donald Trump khẳng định Hoa Kỳ sẽ không cho phép các quân nhân của mình phải chịu những gì mà ông gọi là các phiên tòa dàn dựng bởi một tòa án chống Mỹ.
“Tôi kêu gọi tất cả các quốc gia là thành viên của ICC hãy chính thức từ chức khỏi thể chế bất hảo này ngay lập tức,” ông nói.
Phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày 22/9, ông Trump tuyên bố Hoa Kỳ phản đối hoạt động của ICC và cho rằng tòa án quốc tế có trụ sở tại The Hague, Hà Lan, không có thẩm quyền đối với Hoa Kỳ.
Ông Trump nói Hoa Kỳ sẽ không chấp nhận việc quân nhân Mỹ bị ICC điều tra hoặc đưa ra xét xử tại một tòa án mà ông mô tả là chống Mỹ và không có thẩm quyền tài phán đối với Washington.
Mỹ không phải thành viên ICC
Hoa Kỳ hiện không phải là thành viên của ICC và chưa phê chuẩn Quy chế Rome – hiệp ước thành lập tòa án. Israel, Nga và Trung Quốc cũng không phải là thành viên.
ICC được thành lập năm 2002 để truy tố các cá nhân bị cáo buộc phạm những tội nghiêm trọng như tội diệt chủng, tội ác chống nhân loại, tội ác chiến tranh và tội xâm lược, đặc biệt trong những trường hợp hệ thống tư pháp quốc gia không thể hoặc không muốn thực hiện việc truy tố.
Quan hệ giữa Washington và ICC đã căng thẳng trong nhiều năm, trong đó có tranh cãi về cuộc điều tra của ICC liên quan đến các hành động của lực lượng Mỹ tại Afghanistan.
Mâu thuẫn leo thang sau lệnh bắt Netanyahu
Căng thẳng giữa chính quyền Trump và ICC trở nên gay gắt hơn sau khi tòa án ban hành lệnh bắt Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant vào tháng 11/2024 liên quan đến các cáo buộc tội ác chiến tranh và tội ác chống nhân loại trong cuộc chiến Gaza.
Ông Netanyahu bác bỏ các cáo buộc. Hoa Kỳ cũng phản đối hành động của ICC đối với lãnh đạo Israel.
Chính quyền Trump đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với nhiều quan chức ICC. AP cho biết hơn một chục nhân viên của tòa, trong đó có khoảng một nửa số thẩm phán, đã bị Mỹ đưa vào diện trừng phạt. Washington cũng được cho là đang xem xét những biện pháp rộng hơn có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tài chính và công nghệ của ICC.
Một số đồng minh Mỹ phản đối lời kêu gọi của Trump
Lời kêu gọi của Tổng thống Trump nhanh chóng vấp phải phản ứng từ một số đồng minh.
Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul ngày 23/9 bác bỏ lời kêu gọi rút khỏi ICC, khẳng định Đức tiếp tục ủng hộ tòa án và xem ICC là một phần của trật tự quốc tế dựa trên luật lệ.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cũng tái khẳng định sự ủng hộ đối với ICC trong bài phát biểu tại Liên Hợp Quốc. Điều này đặc biệt đáng chú ý vì Chủ tịch ICC hiện nay, Thẩm phán Tomoko Akane, là người Nhật và đã nằm trong số các quan chức ICC bị Hoa Kỳ trừng phạt.
Trong khi đó, một số quốc gia đã có động thái rút khỏi ICC. AP cho biết Venezuela và Chad gần đây đã thông báo kế hoạch rời tòa án; Chad viện dẫn áp lực của Hoa Kỳ trong quyết định của mình.
Cuộc đối đầu giữa Washington và ICC có thể còn leo thang
Phát biểu tại Liên Hợp Quốc cho thấy ông Trump đang mở rộng sức ép từ việc trừng phạt từng quan chức ICC sang việc kêu gọi các quốc gia khác rời bỏ toàn bộ hệ thống của tòa án.
Tuy nhiên, ICC là một tổ chức được thành lập theo điều ước quốc tế và các quốc gia thành viên tự quyết định việc tiếp tục tham gia hay rút khỏi Quy chế Rome. Vì vậy, lời kêu gọi của tổng thống Mỹ không có quyền lực pháp lý buộc các nước thành viên phải rời ICC.
Cuộc tranh cãi cũng phản ánh bất đồng căn bản giữa Washington và những nước ủng hộ ICC: chính quyền Trump cho rằng tòa án đã vượt quá thẩm quyền và đe dọa chủ quyền của Hoa Kỳ cũng như các đồng minh; trong khi những nước như Đức và Nhật Bản tiếp tục coi ICC là một thiết chế quan trọng của hệ thống tư pháp quốc tế
Ban tập viên CaliToday
