JEFFERSON CITY, Missouri (Calitoday News) – Tối cao Pháp viện Missouri hôm thứ Năm đã nhất trí ngăn tiểu bang sử dụng bản đồ địa hạt Hạ viện mới do cơ quan lập pháp do đảng Cộng hòa kiểm soát thông qua, giáng một đòn đáng kể vào nỗ lực của Cộng hòa nhằm giành thêm một ghế tại Hạ viện Hoa Kỳ trong cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11.
Theo phán quyết, bản đồ mới không thể được sử dụng trong cuộc tổng tuyển cử năm 2026 và sẽ chưa có hiệu lực trừ khi được cử tri Missouri chấp thuận trong một cuộc trưng cầu dân ý vào tháng 11. Trong thời gian đó, Missouri phải tiếp tục sử dụng bản đồ địa hạt được thông qua năm 2022 sau cuộc điều tra dân số năm 2020.
Quyết định được cả bảy thẩm phán của Tối cao Pháp viện Missouri đồng thuận. Đáng chú ý, năm trong số bảy thành viên của tòa được bổ nhiệm bởi các thống đốc Cộng hòa.
Cuộc chiến quanh chiếc ghế của Dân biểu Emanuel Cleaver
Trọng tâm của cuộc tranh chấp là Địa hạt Quốc hội số 5, hiện do Dân biểu Dân chủ Emanuel Cleaver đại diện.
Missouri hiện có tám ghế tại Hạ viện liên bang, trong đó sáu ghế thuộc Cộng hòa và hai ghế thuộc Dân chủ. Bản đồ mới được cơ quan lập pháp Missouri thông qua năm 2025 trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump thúc giục các tiểu bang do Cộng hòa kiểm soát vẽ lại địa hạt trước cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.
Mục tiêu chính trị của bản đồ Missouri khá rõ ràng: tạo điều kiện để Cộng hòa có cơ hội nâng tỷ lệ đại diện của họ từ 6–2 lên 7–1.
Để thực hiện điều đó, bản đồ mới thay đổi mạnh địa hạt số 5 của Cleaver tại Kansas City. Một số khu vực thành thị được chuyển sang các địa hạt lân cận, trong khi địa hạt của Cleaver được kéo dài về phía đông để bao gồm thêm những vùng nông thôn có xu hướng bỏ phiếu Cộng hòa.
Theo ước tính của AP, khoảng 59% cử tri trong địa hạt số 5 được vẽ lại là những cử tri mới được đưa vào địa hạt này.
Cleaver, một thành viên lâu năm của Quốc hội, từng giành ít nhất 60% số phiếu trong địa hạt Kansas City của ông ở hai kỳ bầu cử gần nhất. Bản đồ mới vì thế có thể biến một chiếc ghế tương đối an toàn của Dân chủ thành một cuộc đua cạnh tranh hơn đáng kể.
Hơn 300,000 chữ ký yêu cầu cho dân quyết định
Ngay sau khi cơ quan lập pháp thông qua bản đồ mới, tổ chức People Not Politicians Missouri phát động chiến dịch thu thập chữ ký để yêu cầu đưa vấn đề ra trưng cầu dân ý.
Nhóm này đã nộp hơn 300,000 chữ ký vào tháng 12/2025, với mục tiêu cho cử tri Missouri quyền quyết định có chấp nhận bản đồ mới hay không.
Tuy nhiên, Ngoại trưởng Missouri Denny Hoskins, một thành viên Cộng hòa, cho rằng thủ tục trưng cầu dân ý không thể được sử dụng đối với việc phân chia địa hạt Quốc hội. Ông bác kiến nghị, và một tòa cấp dưới ban đầu đồng ý với lập luận này.
Tối cao Pháp viện Missouri nay đã đảo ngược quyết định đó.
Theo tòa, Hiến pháp Missouri cho phép người dân yêu cầu trưng cầu đối với “any act” – bất kỳ đạo luật nào – của cơ quan lập pháp, và không có điều khoản nào loại riêng luật phân chia địa hạt Quốc hội khỏi quyền này.
Tòa kết luận kiến nghị trưng cầu dân ý là “hợp pháp, đầy đủ và đúng thời hạn.” Do đó, đạo luật chứa bản đồ mới chưa bao giờ chính thức có hiệu lực và sẽ không có hiệu lực cho đến khi được cử tri chấp thuận.
Tòa cũng chỉ trích việc văn phòng Ngoại trưởng Hoskins nhận được các chữ ký từ tháng 12 nhưng chờ gần tám tháng mới bác bỏ kiến nghị, khiến tình hình bầu cử trở nên phức tạp vào sát ngày tổng tuyển cử.
Một tình huống bầu cử bất thường
Phán quyết tạo ra một tình huống đặc biệt: Missouri đã tổ chức cuộc bầu cử sơ bộ ngày 4/8 theo bản đồ mới, nhưng cuộc tổng tuyển cử tháng 11 hiện phải diễn ra theo bản đồ cũ năm 2022.
Kết quả sơ bộ không bị hủy bỏ, nhưng một số ứng cử viên giờ đây sẽ tranh cử trong những địa hạt có ranh giới khác với địa hạt nơi họ vừa giành được đề cử của đảng.
Phía Cộng hòa cho rằng điều này gây hỗn loạn và có thể làm mất quyền đại diện của những cử tri đã tham gia cuộc bầu cử sơ bộ.
Thượng nghị sĩ tiểu bang Rick Brattin, người giành đề cử Cộng hòa tại địa hạt số 5 được vẽ lại, lập luận rằng phán quyết khiến hàng ngàn cử tri sơ bộ bị chuyển sang các địa hạt khác, nơi họ không được tham gia lựa chọn ứng cử viên đang xuất hiện trên lá phiếu tháng 11.
Trong khi đó, Cleaver hoan nghênh quyết định và cho rằng người dân Missouri đã chống lại nỗ lực làm suy yếu tiếng nói của cử tri.
Missouri sẽ đưa vụ việc lên Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ
Cuộc chiến pháp lý chưa kết thúc.
Tổng chưởng lý Missouri Catherine Hanaway, thuộc đảng Cộng hòa, tuyên bố tiểu bang sẽ lập tức yêu cầu Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ can thiệp.
Hanaway gọi phán quyết là chưa từng có và cho rằng việc thay đổi bản đồ sau khi cuộc bầu cử sơ bộ đã diễn ra nhưng trước tổng tuyển cử vi phạm luật liên bang và tạo ra một “cuộc khủng hoảng hiến pháp” tại Missouri.
Thống đốc Cộng hòa Mike Kehoe, người ủng hộ việc vẽ lại bản đồ, cũng bày tỏ thất vọng với phán quyết.
Tổng thống Trump lên tiếng phản đối quyết định của tòa và cho rằng Missouri nên tiếp tục sử dụng bản đồ mới.
Thời gian cho một cuộc chiến tại Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ rất ngắn. Theo Washington Post, Missouri phải hoàn tất lá phiếu vào đầu tuần tới để chuẩn bị gửi cho cử tri trước cuộc bầu cử tháng 11.
Một phần của cuộc chiến phân chia địa hạt trên toàn nước Mỹ
Tranh chấp tại Missouri không diễn ra riêng lẻ.
Thông thường, các địa hạt Quốc hội được vẽ lại 10 năm một lần sau cuộc điều tra dân số. Nhưng trước bầu cử giữa kỳ 2026, một cuộc chạy đua tái phân chia địa hạt bất thường giữa hai đảng đã lan rộng ra nhiều tiểu bang.
Trump trước đó thúc đẩy Texas và các tiểu bang do Cộng hòa kiểm soát tìm cách tạo thêm những địa hạt thuận lợi cho GOP. Các tiểu bang do Dân chủ kiểm soát sau đó cũng có những động thái đáp trả, biến việc phân chia địa hạt thành một trong những mặt trận quan trọng trong cuộc chiến giành quyền kiểm soát Hạ viện.
Tầm quan trọng của từng địa hạt càng lớn khi cán cân tại Washington hiện rất sít sao. Theo Reuters, Cộng hòa đang giữ thế đa số 219–214 tại Hạ viện, tính cả một dân biểu độc lập đứng cùng phía Cộng hòa.
Chính vì vậy, việc Missouri có thể tạo thêm một ghế thuận lợi cho Cộng hòa – hay tiếp tục duy trì địa hạt của Cleaver có lợi hơn cho Dân chủ – có thể ảnh hưởng đến cuộc chiến giành quyền kiểm soát Hạ viện sau bầu cử tháng 11.
Quyết định cuối cùng có thể thuộc về cử tri
Điểm đáng chú ý nhất trong phán quyết của Tối cao Pháp viện Missouri là tòa không cấm cơ quan lập pháp vẽ lại bản đồ giữa thập niên, cũng không tuyên rằng bản đồ mới vô hiệu chỉ vì nó có lợi cho một chính đảng.
Trên thực tế, trong những vụ kiện trước đó, tòa đã công nhận quyền của cơ quan lập pháp Missouri thay đổi địa hạt giữa chu kỳ điều tra dân số.
Vấn đề quyết định trong vụ án lần này là quyền trưng cầu dân ý của người dân Missouri.
Theo phán quyết, một khi kiến nghị hợp lệ được nộp đúng hạn, bản đồ mới phải bị đình chỉ cho tới khi cử tri đưa ra quyết định.
Vì vậy, trừ khi Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ can thiệp, Missouri sẽ sử dụng bản đồ năm 2022 cho cuộc bầu cử Quốc hội tháng 11/2026, đồng thời cử tri toàn tiểu bang sẽ bỏ phiếu quyết định có chấp thuận bản đồ do cơ quan lập pháp Cộng hòa thông qua năm 2025 hay không.
Đây là một thất bại đáng kể đối với chiến lược của Cộng hòa nhằm giành thêm một ghế Hạ viện tại Missouri, nhưng với kế hoạch kháng cáo lên Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ, cuộc chiến pháp lý về bản đồ bầu cử Missouri vẫn chưa hoàn toàn khép lại.
Calitoday tổng hợp
