CaliToday News – Một thẩm phán liên bang hôm thứ Tư (2/9) đã ra phán quyết chặn chính quyền Tổng thống Donald Trump thực thi sắc lệnh hành pháp mới nhằm giới hạn đối tượng được hưởng quyền công dân theo nơi sinh (birthright citizenship). Động thái pháp lý này diễn ra sau khi nỗ lực trước đó của ông Trump đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ.
Thẩm phán Tòa án Quận Deborah Boardman tại Greenbelt, Maryland, đã ban hành lệnh tạm hoãn sơ bộ (preliminary injunction) theo yêu cầu của các tổ chức bảo vệ quyền của người nhập cư. Năm ngoái, chính các nhóm này từng nhận được phán quyết có lợi từ bà Boardman khi bà chặn sắc lệnh ban đầu năm 2025 của ông Trump về việc cắt giảm quyền công dân theo nơi sinh.
Trước đó, vào ngày 30/6, Tòa án Tối cao Mỹ với tỷ lệ biểu quyết 6-3 trong vụ Barbara kiện Trump đã bác bỏ nỗ lực nhằm chấm dứt quyền công dân theo nơi sinh đối với con cái của những người không phải là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân hợp pháp (người có thẻ xanh). Tòa án nhận định quy định này vi phạm Điều khoản Quốc tịch thuộc Tu chính án thứ 14 của Hiến pháp Mỹ—điều khoản cấp quốc tịch cho những ai sinh ra tại Mỹ và “chịu sự tài phán của Hoa Kỳ”.
Sau phán quyết trên, vào ngày 6/8, ông Trump đã ký một sắc lệnh hành pháp mới. Lệnh này nhắm vào hoạt động “du lịch sinh con” (birth tourism)—trường hợp phụ nữ đến Mỹ sinh con nhằm giúp đứa trẻ tự động có quốc tịch Mỹ. Sắc lệnh cũng tước quyền công dân đối với trẻ em nếu có cha hoặc mẹ:
- Làm việc cho các chính phủ nước ngoài tại Mỹ.
- Gian lận hoặc thực hiện giao dịch thương mại nhằm trục lợi để có quốc tịch.
- Bị phân loại là “kẻ thù ngoại bang” (alien enemy).
Sau khi sắc lệnh trên được ký kết, các luật sư theo đuổi vụ kiện tập thể đại diện cho nhóm trẻ sơ sinh bị ảnh hưởng bởi lệnh năm 2025 đã yêu cầu Thẩm phán Boardman can thiệp, ngăn chặn sắc lệnh mới nhất và bảo đảm quyền công dân của thân chủ tiếp tục được công nhận.
Thẩm phán Boardman—người do cựu Tổng thống Joe Biden bổ nhiệm—đã chấp thuận yêu cầu này. Bà nêu rõ sắc lệnh mới “gần như chắc chắn vi hiến khi áp dụng đối với nhóm nguyên đơn tập thể đã được công nhận, bởi lý do đơn giản là Tòa án Tối cao trong vụ Barbara đã xác định những đứa trẻ thuộc nhóm này là công dân từ khi mới sinh.” Bà viết: “Tòa án này, một lần nữa, phải tạm đình chỉ việc thực thi nỗ lực gần đây nhất của Tổng thống nhằm tước bỏ quyền công dân của họ.”
Lệnh của thẩm phán cấm các cơ quan liên bang, bao gồm Bộ Ngoại giao, Bộ An ninh Nội địa và Cục An sinh Xã hội Mỹ, thực hiện bất kỳ hành động nào nhằm can thiệp, từ chối hoặc không công nhận quyền công dân của những đối tượng được bảo vệ trong vụ kiện tập thể. Phía Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Các nguyên đơn tham gia vụ kiện gồm có tổ chức CASA và Dự án Vận động cho Người xin Tị nạn (Asylum Seeker Advocacy Project).
Ngược lại, các luật sư của Bộ Tư pháp Mỹ lập luận rằng lệnh cấm của thẩm phán là không thỏa đáng vì sắc lệnh mới của ông Trump có phạm vi hẹp hơn nhiều so với sắc lệnh diện rộng ban đầu. Họ cũng cho rằng đơn kiện là quá sớm do các cơ quan liên bang chưa ban hành hướng dẫn công khai chi tiết về cách thực thi chỉ thị—dự kiến sẽ được công bố vào thứ Bảy—nên mọi khiếu nại pháp lý cần phải chờ đến thời điểm đó.
Trước đó vào thứ Ba, hãng tin Reuters tiết lộ Bộ Ngoại giao Mỹ đã soạn thảo bản hướng dẫn đề xuất yêu cầu cha mẹ khi làm hộ chiếu cho con phải nộp bằng chứng chứng minh quốc tịch hoặc tình trạng nhập cư của chính họ nhằm phục vụ việc thực thi sắc lệnh trên.
Ban tập viên CaliToday
