Calitoday News — Một thẩm phán liên bang tại New York vừa ra phán quyết bác bỏ chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump đình chỉ việc cấp visa di dân cho công dân của 75 quốc gia, cho rằng chính sách này vi phạm luật di trú liên bang và vượt quá thẩm quyền của Ngoại trưởng Marco Rubio.
Phán quyết được Thẩm phán Liên bang Jeannette Vargas thuộc Tòa án Quận Nam New York đưa ra hôm thứ Sáu, 21/8. Bà kết luận chính sách của Bộ Ngoại giao là “trái luật” và vượt quá thẩm quyền theo Đạo luật Di trú và Quốc tịch (INA).
Đây là một đòn pháp lý mới đối với nỗ lực của chính quyền Trump nhằm hạn chế dòng người nhập cư hợp pháp vào Hoa Kỳ.
Chính sách ảnh hưởng đến 75 quốc gia
Chính sách gây tranh cãi được Bộ Ngoại giao đưa ra hồi tháng Giêng theo chỉ đạo của Ngoại trưởng Marco Rubio.
Theo chính quyền Trump, người nhập cư đến từ 75 quốc gia nói trên có nguy cơ cao trở thành “gánh nặng công cộng” (public charge), tức có khả năng phụ thuộc vào các chương trình trợ cấp hoặc hỗ trợ của chính phủ Mỹ.
Vì lý do đó, chính quyền đã đình chỉ việc cấp visa di dân cho những người thuộc các quốc gia nằm trong danh sách.
Danh sách bao gồm nhiều quốc gia ở châu Phi, Trung Đông, châu Á, Mỹ Latin và vùng Caribbean. Trong số các nước bị ảnh hưởng có Afghanistan, Iran, Somalia, Yemen, Brazil, Colombia, Pakistan, Bangladesh, Haiti và nhiều quốc gia khác.
Điều đáng chú ý là chính sách này không chỉ áp dụng cho những người có vấn đề về tài chính. Nó áp dụng theo quốc tịch, khiến những người đáp ứng các điều kiện khác của luật di trú vẫn có thể bị từ chối visa chỉ vì họ đến từ một trong 75 quốc gia.
Thẩm phán: Chính sách đã tước quyền của viên chức lãnh sự
Trong phán quyết dài 61 trang, Thẩm phán Vargas cho rằng Bộ Ngoại giao đã can thiệp vào quyền hạn mà Quốc hội giao cho các viên chức lãnh sự Mỹ.
Theo luật di trú, viên chức lãnh sự tại các đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ có nhiệm vụ xem xét từng hồ sơ để quyết định một người có đủ điều kiện được cấp visa hay không.
Nhưng chính sách của chính quyền Trump đã biến việc đánh giá từng trường hợp thành một lệnh cấm mang tính tập thể dựa trên quốc tịch.
Thẩm phán Vargas cho rằng chính sách này “categorically” cấm công dân của 75 quốc gia được cấp visa di dân, ngay cả khi họ đáp ứng các điều kiện pháp lý cần thiết.
Bà kết luận rằng Ngoại trưởng không có quyền tự mình thay thế quá trình xét duyệt từng hồ sơ bằng một lệnh cấm dựa trên quốc tịch.
Chính quyền Trump nói gì?
Chính quyền Trump lập luận rằng chính sách nhằm bảo vệ người đóng thuế Mỹ.
Theo lập luận của Bộ Ngoại giao, những người đến từ các quốc gia nằm trong danh sách có khả năng cao hơn trở thành gánh nặng tài chính cho Hoa Kỳ.
Chính quyền cho rằng việc hạn chế cấp visa là cần thiết để bảo đảm những người được phép định cư tại Mỹ có khả năng tự nuôi sống bản thân và không phụ thuộc vào các chương trình phúc lợi công cộng.
Tuy nhiên, thẩm phán không chấp nhận cách áp dụng chính sách trên diện rộng.
Bà cho rằng chính phủ không thể từ chối một người chỉ vì quốc tịch của họ, trong khi không xem xét đầy đủ hoàn cảnh và khả năng tài chính cụ thể của từng người.
Reuters dẫn phán quyết của tòa cho biết chính sách đã bỏ qua quy trình đánh giá cá nhân vốn được quy định trong luật di trú.
Vụ kiện bắt đầu từ những gia đình bị chia cắt
Vụ kiện được đưa ra bởi các tổ chức bảo vệ quyền lợi người nhập cư cùng với những người bị ảnh hưởng trực tiếp.
Hai tổ chức phi lợi nhuận và 11 cá nhân đứng tên trong vụ kiện. Trong số này có những người Mỹ có thân nhân ở nước ngoài bị từ chối visa và những người có hồ sơ xin visa bị ảnh hưởng bởi chính sách mới.
Một số người khởi kiện cho biết họ đã đáp ứng những yêu cầu cần thiết để được cấp visa nhưng hồ sơ vẫn bị đình lại hoặc từ chối chỉ vì quốc tịch của họ.
Các tổ chức vận động cho người nhập cư lập luận rằng quyết định cấp visa phải dựa trên từng cá nhân, chứ không thể áp dụng một tiêu chuẩn chung cho tất cả công dân của một quốc gia.
Phán quyết có ý nghĩa gì đối với những người bị từ chối visa?
Đây là một trong những điểm quan trọng nhất của phán quyết.
Tòa không chỉ yêu cầu chính quyền chấm dứt chính sách đình chỉ visa, mà còn hủy các quyết định từ chối visa được đưa ra dựa trên chính sách này.
Điều đó mở ra khả năng những hồ sơ từng bị từ chối vì lệnh đình chỉ 75 quốc gia sẽ được xem xét lại theo quy trình bình thường.
Tuy nhiên, phán quyết không có nghĩa tất cả những người thuộc 75 quốc gia đương nhiên được cấp visa.
Các đương đơn vẫn phải đáp ứng những điều kiện của luật di trú Mỹ và hồ sơ của họ vẫn phải trải qua quy trình xét duyệt của viên chức lãnh sự.
Nói cách khác, tòa đang bác bỏ việc từ chối tự động chỉ dựa trên quốc tịch, chứ không xóa bỏ toàn bộ những yêu cầu đối với người xin visa di dân.
Các tổ chức bảo vệ người nhập cư hoan nghênh phán quyết
Các tổ chức đứng sau vụ kiện nhanh chóng hoan nghênh quyết định của tòa.
Họ cho rằng chính sách của chính quyền Trump đã khiến hàng nghìn gia đình bị chia cắt và khiến những người đã chuẩn bị nhiều năm để đoàn tụ với thân nhân tại Mỹ phải chờ đợi vô thời hạn.
Amaha Kassa, giám đốc điều hành tổ chức African Communities Together, cho rằng việc cấp visa cần dựa trên hồ sơ và hoàn cảnh của từng người thay vì dựa trên những định kiến về quốc gia mà người đó đến.
Các nhóm vận động cũng coi đây là một chiến thắng quan trọng đối với quyền đoàn tụ gia đình và nguyên tắc thượng tôn pháp luật.
Đây không phải lần đầu chính sách di trú của Trump bị tòa can thiệp
Phán quyết mới nhất nằm trong chuỗi những cuộc tranh chấp pháp lý giữa chính quyền Trump và các tổ chức bảo vệ người nhập cư.
Trong nhiệm kỳ thứ hai, chính quyền Trump đã triển khai hàng loạt biện pháp nhằm hạn chế cả di trú bất hợp pháp lẫn di trú hợp pháp.
Một số chính sách đã bị các tòa án liên bang tạm thời đình chỉ hoặc hủy bỏ sau khi các tổ chức dân quyền và người bị ảnh hưởng khởi kiện.
Trong khi đó, chính quyền Trump tiếp tục khẳng định tổng thống và các quan chức hành pháp có quyền rộng rãi trong việc bảo vệ an ninh và lợi ích kinh tế của nước Mỹ.
Chính phủ có thể kháng cáo
Phán quyết của Thẩm phán Vargas chưa chắc đã là quyết định cuối cùng trong vụ tranh chấp.
Chính quyền Trump có khả năng kháng cáo lên Tòa phúc thẩm liên bang Khu vực 2, và vụ án cuối cùng có thể tiếp tục được đưa lên Tối cao Pháp viện nếu các bên theo đuổi đến cùng.
Hiện Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao chưa đưa ra phản ứng chính thức về phán quyết mới nhất của Thẩm phán Vargas tại thời điểm các báo cáo được công bố.
Một mặt trận mới trong cuộc chiến về chính sách nhập cư
Phán quyết này có thể tạo ra tác động đáng kể đối với hàng nghìn người đang chờ visa di dân từ các quốc gia bị ảnh hưởng.
Đối với chính quyền Trump, đây là một trở ngại pháp lý mới trong nỗ lực kiểm soát chặt chẽ hơn hệ thống di trú Mỹ.
Còn đối với những gia đình có người thân đang chờ đoàn tụ, phán quyết có thể mở lại cánh cửa để hồ sơ của họ được xem xét theo từng trường hợp, thay vì bị từ chối chỉ vì quốc tịch.
Điểm cốt lõi trong phán quyết của Thẩm phán Vargas là: chính phủ có quyền kiểm soát việc nhập cư, nhưng quyền đó phải được thực hiện trong khuôn khổ luật do Quốc hội ban hành.
Vụ việc vì thế có thể trở thành một cuộc chiến pháp lý quan trọng khác về giới hạn quyền hành pháp trong chính sách di trú của Tổng thống Trump.
Calitoday tổng hợp
