Từ Úc cho đến Nga, Telegram đang đồng thời đối diện với những sức ép pháp lý nghiêm trọng liên quan đến nội dung cực đoan và vấn đề an ninh quốc gia. Những diễn biến xoay quanh nhà sáng lập Pavel Durov không chỉ là một cuộc đối đầu pháp lý đơn thuần mà còn phản ánh cuộc tranh luận ngày càng gay gắt về quyền kiểm soát thông tin trong thời đại kỹ thuật số…
Ngày 30 tháng 7 năm 2026, ứng dụng nhắn tin Telegram tiếp tục trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế khi cùng lúc phải đối mặt với nhiều sức ép từ các quốc gia khác nhau. Tại Úc, cơ quan eSafety, cơ quan độc lập phụ trách an toàn trực tuyến của nước này, đã khởi kiện Telegram với cáo buộc nền tảng không xử lý hiệu quả các nội dung liên quan đến khủng bố và bạo lực cực đoan. Trong khi đó, tại Nga, nhà sáng lập Telegram là Pavel Durov lại bị giới hữu trách truy tố với cáo buộc ứng dụng này bị lợi dụng để hỗ trợ các hoạt động phá hoại và tuyển mộ nhân sự phục vụ khủng bố. Hai vụ việc đến từ hai phía gần như đối nghịch về địa chính trị đang đưa Telegram vào trung tâm của một cuộc tranh luận lớn hơn: đâu là ranh giới giữa quyền tự do thông tin và trách nhiệm kiểm soát nội dung trên không gian mạng.
Theo Văn phòng Ủy viên eSafety của Úc, cơ quan này đã tiến hành các thủ tục pháp lý đối với Telegram sau khi cho rằng nền tảng không gỡ bỏ một số nội dung bạo lực cực đoan dù đã được thông báo. Ủy viên eSafety Julie Inman Grant cho biết vụ việc liên quan đến các tài liệu gắn với những vụ tấn công khủng bố nghiêm trọng trong những năm gần đây, bao gồm vụ xả súng tại Christchurch ở New Zealand năm 2019 và vụ xả súng tại Buffalo, Hoa Kỳ năm 2022.
Theo bà Julie Inman Grant, các nội dung này vẫn còn xuất hiện trên Telegram khá lâu sau khi nền tảng đã nhận được cảnh báo. Phía Úc cho rằng nếu vi phạm các quy định về an toàn trực tuyến, Telegram có thể phải đối diện với mức phạt dân sự lên đến 54,6 triệu đô-la Úc, tương đương khoảng 38 triệu Mỹ kim.
Về phần mình, Telegram bác bỏ toàn bộ các cáo buộc. Đại diện công ty cho biết sẽ bảo vệ lập trường trước tòa, đồng thời khẳng định nền tảng đã áp dụng nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn các tổ chức cực đoan và đã khóa hàng ngàn cộng đồng bị xem là nguy hiểm trong năm 2026. Đây cũng là lập luận mà Telegram nhiều lần đưa ra trước đây: họ không chấp nhận việc nền tảng bị lợi dụng cho các hoạt động phạm pháp, nhưng cũng không muốn trở thành công cụ kiểm duyệt quá mức theo yêu cầu của các chính quyền.
Sức ép đối với Telegram không chỉ đến từ các quốc gia phương Tây. Tại Nga, nhà sáng lập Pavel Durov, 41 tuổi, đang phải đối diện với những cáo buộc nghiêm trọng từ Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB). Phía Nga cho rằng Telegram đã bị sử dụng để chuẩn bị và điều phối các hoạt động phá hoại cũng như khủng bố trong lãnh thổ Nga, đồng thời cáo buộc ứng dụng này không xóa bỏ các nhóm trò chuyện, kênh thông tin và các bot được cho là có liên hệ với Ukraine.
Moscow cũng đã phát lệnh truy nã quốc tế đối với ông Durov. Ông sinh tại Nga nhưng hiện sinh sống ở nước ngoài và mang quốc tịch Pháp cùng Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa rõ liệu các quốc gia khác có chấp nhận thi hành lệnh truy nã này hay không.
Động thái của Moscow diễn ra trong bối cảnh Telegram giữ một vai trò đặc biệt trong cuộc chiến giữa Nga và Ukraine. Ứng dụng này được sử dụng rộng rãi tại cả hai quốc gia, trở thành một kênh thông tin quan trọng đối với chính quyền, quân đội, giới truyền thông và người dân. Với khoảng 950 triệu người sử dụng trên toàn thế giới, Telegram từ lâu đã vượt khỏi vai trò của một ứng dụng nhắn tin thông thường để trở thành một nền tảng có sức ảnh hưởng rất lớn.
Chính vì tầm ảnh hưởng đó mà Telegram ngày càng chịu nhiều sức ép từ các chính phủ. Các nước phương Tây lo ngại nền tảng này có thể bị lợi dụng để phát tán nội dung cực đoan, tin giả hoặc phục vụ các chiến dịch thao túng thông tin. Trong khi đó, phía Nga lại cho rằng Telegram chưa kiểm soát đủ những hoạt động bị xem là đe dọa đến an ninh quốc gia. Hai cách nhìn khác nhau nhưng đều dẫn đến cùng một yêu cầu: Telegram phải chịu trách nhiệm nhiều hơn đối với nội dung xuất hiện trên nền tảng của mình.
Trước đó, Pavel Durov cũng từng gặp rắc rối pháp lý tại Pháp vào năm 2024 với cáo buộc Telegram không kiểm soát đầy đủ các hoạt động phạm pháp diễn ra trên hệ thống. Ông bị đặt dưới sự điều tra chính thức nhưng sau đó được phép rời khỏi Pháp trong lúc tiến trình tố tụng vẫn tiếp diễn. Nhà sáng lập Telegram nhiều lần khẳng định ông luôn bảo vệ quyền riêng tư của người sử dụng và phản đối việc các chính phủ gây sức ép buộc nền tảng phải mở quyền truy cập vào dữ liệu cá nhân.
Cuộc đối đầu pháp lý xoay quanh Telegram phản ánh một thực tế lớn hơn của thời đại kỹ thuật số: quyền lực đang dần dịch chuyển từ các phương tiện truyền thông truyền thống sang các nền tảng công nghệ xuyên biên giới. Một ứng dụng có thể hoạt động tại hàng trăm quốc gia, phục vụ hàng trăm triệu người sử dụng, nhưng đồng thời cũng phải đối diện với những hệ thống pháp luật, lợi ích chính trị và tiêu chuẩn an ninh hoàn toàn khác nhau.
Điều đáng chú ý là Telegram hiện đang bị gây sức ép từ hai phía tưởng như đối nghịch. Một bên muốn nền tảng tăng cường kiểm soát nội dung nhằm bảo đảm an toàn xã hội. Bên kia lại yêu cầu Telegram ngăn chặn những hoạt động bị xem là đe dọa an ninh quốc gia. Điều đó đặt Pavel Durov vào một vị thế rất khó xử: nếu tăng cường kiểm duyệt, Telegram có thể bị chỉ trích là hạn chế quyền tự do thông tin; ngược lại, nếu tiếp tục duy trì chính sách cởi mở, nền tảng này rất có thể sẽ còn phải đối diện với nhiều cuộc điều tra và kiện tụng hơn nữa.
Cuộc đối đầu quanh Telegram vì thế không còn đơn thuần là câu chuyện của một công ty công nghệ. Nó phản ánh cuộc cạnh tranh ngày càng quyết liệt về quyền kiểm soát thông tin trong thế kỷ 21, khi dữ liệu, mạng xã hội và các nền tảng kỹ thuật số đang trở thành một mặt trận mới trong các cuộc cạnh tranh về chính trị, an ninh và ảnh hưởng toàn cầu.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
