Một bên là niềm kỳ vọng về một diện mạo mới cho kinh thành Hà Nội, một bên là nỗi bất an của hàng chục ngàn hộ dân có nguy cơ phải rời bỏ nơi ăn chốn ở đã gắn bó qua nhiều thế hệ. Siêu công trình ven sông Hồng đang khơi lên nhiều cuộc bàn luận xoay quanh bài toán phát triển và quyền lợi của dân chúng…
Với quy mô hơn 737.000 tỷ đồng, diện tích ảnh hưởng hơn 11.400 mẫu đất và khoảng 247.000 nhân khẩu nằm trong vùng quy hoạch, Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng ở Hà Nội được xem là một trong những đồ án quy hoạch đô thị lớn nhất từng được đề xuất tại Việt Nam. Tuy nhiên, phía sau những bản vẽ quy hoạch đầy hứa hẹn là một câu hỏi lớn mà hàng chục ngàn gia đình ven sông đang trông chờ giải đáp: họ sẽ đi về đâu, sinh sống bằng nghề gì, và tương lai sẽ ra sao khi phần đất đai bao đời có thể bị thu hồi để phục vụ công cuộc kiến thiết?
Ngược thời gian vào đầu tháng 5 năm 2026, Hội Đồng Nhân Dân thành phố Hà Nội đã biểu quyết thông qua chủ trương đầu tư Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng. Theo tờ trình của Ủy Ban Nhân Dân thành phố, dự án trải dài từ khu vực cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở, đi qua 16 xã phường ven sông, dự trù thực hiện trong giai đoạn 2026 đến 2038. Mục tiêu được đưa ra là hình thành một trục phát triển mới với hệ thống lưu thông, công viên, không gian công cộng và các khu dân cư hiện đại.
Trên giấy tờ, đây là một viễn ảnh rất hấp dẫn. Tuy nhiên, đối với nhiều gia đình đang sinh sống trong vùng quy hoạch, điều trước mắt họ nhìn thấy lại là nguy cơ phải rời bỏ nơi cư trú, nơi sinh kế và cộng đồng đã gắn bó lâu đời.
Theo thống kê của Ủy Ban Nhân Dân thành phố Hà Nội, khu vực nằm trong phạm vi dự án hiện có khoảng 247.000 nhân khẩu, tương đương hơn 70.000 hộ gia đình. Phần lớn là các làng ven sông, khu dân cư ngoài đê, vùng bãi giữa và nhiều diện tích canh tác đã được người dân sử dụng ổn định từ nhiều năm. Đối với họ, đất đai không chỉ là tài sản mà còn là nguồn sinh sống, là ký ức của nhiều thế hệ và là nền tảng để duy trì đời sống thường nhật.
Trong nhiều nhóm cư dân cũng như trên các diễn đàn mạng, những câu hỏi được đặt ra nhiều nhất không phải là những cao ốc hiện đại hay đại lộ rộng lớn, mà là mức bồi hoàn sẽ ra sao, nơi tái định cư ở đâu, và đời sống sau khi dời chỗ có còn ổn định hay không. Không ít người lo ngại rằng khi phải chuyển đến nơi ở mới, họ sẽ mất đi nguồn sinh kế quen thuộc từ canh tác nông nghiệp, buôn bán nhỏ hoặc các sinh hoạt gắn liền với khu vực ven sông.
Nhiều người dân cho rằng, đối với những công trình có ảnh hưởng đến hàng chục ngàn hộ gia đình, điều quan trọng không chỉ là bản quy hoạch đẹp hay số vốn đầu tư lớn, mà còn là cách bảo đảm quyền lợi cho những người bị thu hồi đất. Một phương án tái định cư chỉ có ý nghĩa khi người dân có thể tiếp tục an cư, có công ăn việc làm và điều kiện sinh hoạt không thấp hơn nơi ở cũ.
Thực tế ở Việt Nam nhiều năm qua cho thấy, tại không ít công trình giải tỏa trên khắp lãnh thổ, khó khăn lớn nhất sau khi thu hồi đất không chỉ nằm ở khoản tiền bồi hoàn, mà còn ở việc người dân mất kế sinh nhai lâu dài. Có những gia đình sau khi nhận tiền đền bù chỉ trong thời gian ngắn đã tiêu hết số tiền, trong khi không còn đất sản xuất, không có nghề nghiệp ổn định và phải bắt đầu lại từ đầu. Chính những bài học ấy khiến nhiều cư dân ven sông Hồng không khỏi lo lắng trước một công trình có quy mô chưa từng có.
Bên cạnh đó, trên các mạng xã hội cũng xuất hiện nhiều hình ảnh và lời chia sẻ thể hiện sự băn khoăn, phản đối hoặc kêu gọi bảo vệ quyền lợi của người dân trong vùng quy hoạch. Những thông tin này cho thấy dự án đang nhận được sự quan tâm rất lớn của quần chúng. Tuy nhiên, mức độ và quy mô của các hoạt động phản đối được lan truyền hiện chưa được các cơ quan hữu trách xác nhận chính thức.
Điều mà nhiều người dân mong mỏi lúc này không phải là phủ nhận việc phát triển đô thị. Điều họ cần là được cung cấp đầy đủ thông tin, được tham khảo ý kiến một cách thực chất và được đối thoại minh bạch trước khi những quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng chục ngàn gia đình được thi hành.
Sau khi Hội Đồng Nhân Dân thành phố thông qua chủ trương đầu tư, Ủy Ban Nhân Dân thành phố Hà Nội tiếp tục xúc tiến các thủ tục lựa chọn nhà đầu tư. Theo quyết định được công bố vào đầu tháng 6 năm 2026, liên danh gồm Công Ty Cổ Phần Đầu Tư Địa Ốc Đại Quang Minh, Công Ty Cổ Phần Tập Đoàn Trường Hải (THACO) và Công Ty Cổ Phần Tập Đoàn Hòa Phát được chọn thực hiện dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP), hình thức hợp đồng BT.
NGƯỜI QUAN SÁT
