CaliToday News – Sau hơn một thập niên cải tổ quân sự quy mô chưa từng thấy, ông Tập Cận Bình đã biến quân đội Trung Cộng từ một lực lượng từng bị coi là cồng kềnh, lạc hậu thành một guồng máy chiến tranh công nghệ cao khiến Hoa Kỳ và phương Tây ngày càng dè chừng…
Trong hơn mười năm qua, lãnh đạo Bắc Kinh Tập Cận Bình đã thực hiện cuộc thay máu quân đội lớn nhất kể từ thời Mao Trạch Đông, biến Quân Giải phóng Nhân dân Trung Cộng (gọi tắt là PLA) từ một lực lượng đông nhưng thiếu khả năng tác chiến hiện đại thành bộ máy quân sự có tham vọng tranh vị trí số một thế giới. Từ hàng không mẫu hạm, hỏa tiễn siêu vượt âm cho tới drone AI và chiến tranh không gian mạng, Bắc Kinh đang tăng tốc để xây dựng cái gọi là “quân đội đẳng cấp thế giới” trước năm 2027 – thời điểm đánh dấu 100 năm ngày thành lập PLA. Nhưng đằng sau tiến trình hiện đại hóa ấy không chỉ là câu chuyện quân sự đơn thuần, mà còn là cuộc chạy đua quyền lực khốc liệt nhằm thay đổi cán cân sức mạnh toàn cầu.
Khi lên nắm quyền cuối năm 2012, ông Tập Cận Bình tiếp nhận một quân đội tuy đông quân số nhưng bị đánh giá là nặng tính hình thức, tham nhũng lan tràn, hệ thống chỉ huy rối rắm và khả năng phối hợp tác chiến yếu kém. Nhiều chuyên gia quân sự phương Tây khi đó từng châm biếm PLA chẳng khác nào “một gã khổng lồ mặc quân phục Liên Xô cũ”. Thế nhưng chỉ hơn mười năm sau, bộ mặt quân đội Trung Cộng đã thay đổi gần như hoàn toàn.
Theo số liệu năm 2026, Trung Cộng hiện duy trì lực lượng thường trực khoảng 2 triệu quân – đông nhất thế giới – với ngân sách quốc phòng chính thức khoảng 1,91 ngàn tỷ nhân dân tệ, tương đương gần 277 tỷ Mỹ kim, tăng khoảng 7% so với năm trước. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia quốc phòng tin rằng con số thật sự còn lớn hơn rất nhiều vì Bắc Kinh không hề công khai đầy đủ các khoản chi liên quan tới nghiên cứu công nghệ quân sự, tình báo và chiến tranh mạng.
Lĩnh vực thay đổi rõ rệt nhất chính là hải quân. Nếu vào đầu thập niên 2010, Trung Cộng chỉ có một hàng không mẫu hạm cải tạo từ khung tàu cũ của Liên Xô, thì hiện nay Bắc Kinh đã có ba tàu sân bay đang hoạt động gồm Liaoning, Shandong và Fujian. Đặc biệt, chiếc Fujian chính thức đi vào hoạt động cuối năm 2025 được xem là bước nhảy vọt chiến lược vì sử dụng hệ thống máy phóng điện từ hiện đại tương tự hàng không mẫu hạm lớp Ford của Hoa Kỳ.
Không dừng lại ở đó, nhiều nguồn tin quốc phòng còn cho biết Trung Cộng đang đóng chiếc Type 004 – siêu hàng không mẫu hạm chạy bằng năng lượng nguyên tử đầu tiên của nước này. Con tàu được dự đoán có lượng giãn nước tới 120.000 tấn, mang theo hơn 100 chiến đấu cơ và drone, đủ khả năng hoạt động dài ngày trên Thái Bình Dương mà không cần tiếp nhiên liệu thường xuyên. Điều đó cho thấy Bắc Kinh không còn muốn chỉ phòng thủ ven biển, mà đang hướng tới tham vọng triển khai sức mạnh quân sự trên phạm vi toàn cầu.
Song song với hải quân, lực lượng hỏa tiễn của Trung Cộng cũng phát triển với tốc độ khiến nhiều nước lo ngại. Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế CSIS nhận định Bắc Kinh đang xây dựng kho hỏa tiễn hiện đại và phức tạp nhất Á Châu, gồm hàng ngàn hỏa tiễn đạn đạo và hỏa tiễn hành trình có khả năng tấn công hàng không mẫu hạm, căn cứ quân sự cùng các mục tiêu chiến lược của Hoa Kỳ tại Thái Bình Dương. Các loại DF-21D và DF-26 được mệnh danh là “sát thủ tàu sân bay”, trong khi các loại vũ khí siêu vượt âm mới có thể bay với tốc độ gấp nhiều lần vận tốc âm thanh, khiến hệ thống phòng thủ hiện nay cực kỳ khó đánh chặn.
Tại cuộc duyệt binh lớn ở Bắc Kinh năm 2025, Trung Cộng lần đầu công khai hàng loạt hỏa tiễn liên lục địa, drone ngầm và chiến đấu cơ tàng hình thế hệ mới như J-35. Hình ảnh các bệ phóng khổng lồ lăn bánh qua quảng trường Thiên An Môn được xem như lời nhắn trực tiếp gửi tới Washington rằng thời kỳ Hoa Kỳ độc quyền sức mạnh quân sự tại Á Châu đang dần khép lại.
Điều khiến phương Tây lo ngại hơn cả chính là tốc độ chuyển đổi công nghệ của PLA. Trung Cộng hiện đã có hơn 250 chiến đấu cơ tàng hình J-20, hàng trăm drone Wing Loong cùng mạng lưới vệ tinh quân sự ngày càng dày đặc. Trong lúc nhiều quốc gia vẫn còn loay hoay mua từng hệ thống vũ khí riêng lẻ, Bắc Kinh đã bắt đầu xây dựng mô hình chiến tranh tích hợp bằng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và tác chiến điện tử. Một số nhà phân tích quân sự cho rằng Trung Cộng đang học rất nhanh từ chiến trường Ukraine và Trung Đông, đặc biệt là cách sử dụng drone giá rẻ để làm thay đổi hoàn toàn chiến tranh hiện đại.
Hãng Reuters hồi tháng 5 năm 2026 còn tiết lộ thông tin gây chấn động rằng khoảng 200 quân nhân Nga đã được huấn luyện bí mật tại Trung Cộng vào cuối năm 2025 về drone, chiến tranh điện tử và chất nổ trước khi quay lại chiến trường Ukraine. Dù Bắc Kinh luôn miệng tuyên bố trung lập, vụ việc này khiến nhiều quốc gia Âu Châu tin rằng hợp tác quân sự giữa Trung Cộng và Nga đã tiến xa hơn rất nhiều so với những gì được công khai.
Tuy nhiên, phía sau bộ máy quân sự hào nhoáng ấy vẫn tồn tại không ít vết nứt đáng ngại. Trong nhiều năm qua, ông Tập Cận Bình liên tục mở các chiến dịch thanh trừng trong quân đội dưới danh nghĩa chống tham nhũng. Hàng loạt tướng lãnh cao cấp bị điều tra hoặc biến mất đầy bí ẩn, từ lực lượng hỏa tiễn cho tới hải quân và kỹ nghệ quốc phòng. Đầu năm 2026, truyền thông quốc tế còn đưa tin về cuộc điều tra nhắm vào tướng Zhang Youxia – một trong những nhân vật quyền lực nhất PLA và từng được xem là đồng minh thân cận của ông Tập.
Nhiều chuyên gia nhận định điều mà ông Tập lo sợ không chỉ là tham nhũng, mà còn là vấn đề trung thành tuyệt đối. Một quân đội hiện đại với hỏa tiễn siêu vượt âm và hàng không mẫu hạm nguyên tử sẽ trở nên vô nghĩa nếu giới lãnh đạo không kiểm soát nổi bộ máy chỉ huy. Đó là lý do Bắc Kinh ngày càng nhấn mạnh khẩu hiệu “Đảng lãnh đạo tuyệt đối quân đội”, đồng thời tăng cường kiểm soát chính trị bên trong PLA.
Tất cả những bước đi ấy đang làm thay đổi sâu sắc cục diện Á Châu – Thái Bình Dương. Hoa Kỳ, Nhật Bản, Úc và NATO ngày càng tăng cường hiện diện quân sự để đối phó với ảnh hưởng ngày một lớn của Trung Cộng. Riêng vấn đề Đài Loan hiện được xem là điểm nóng nguy hiểm nhất. Bắc Kinh nhiều lần tuyên bố không loại trừ khả năng dùng vũ lực để thống nhất hòn đảo này, trong lúc PLA liên tục tổ chức các cuộc tập trận quy mô lớn quanh eo biển Đài Loan.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
