CaliToday News – Khoản nợ quốc gia vượt mốc 40.000 tỷ USD không chỉ đẩy chi phí vay nợ của Mỹ lên cao mà còn có thể mang lại lợi thế cho đối thủ địa chính trị lớn nhất của Washington. Ngày 19/8, Bộ Tài chính Mỹ công bố nợ quốc gia đã chính thức vượt ngưỡng 40.000 tỷ USD. Cùng với sự bất ổn xoay quanh cuộc chiến tại Iran, giới đầu tư toàn cầu đang dần chuyển hướng dòng vốn và bắt đầu coi trái phiếu chính phủ Trung Quốc là một lựa chọn thay thế cho nợ công của Mỹ.
Gánh nặng nợ công và chi phí vay kỷ lục tại Mỹ
Trong nhiều năm qua, Mỹ luôn gắn liền với tăng trưởng và là điểm đến tìm kiếm sự ổn định của giới đầu tư. Tuy nhiên, cuộc chiến tại Iran dường như đang làm thay đổi nhận thức đó:
- Chi phí trả lãi tăng vọt: Năm nay, chi phí trả lãi sẽ chiếm 13,5% tổng chi tiêu liên bang — con số này cao hơn cả ngân sách quốc phòng của Mỹ và tăng mạnh so với mức 5,2% vào năm 2021.
- Lợi suất trái phiếu ở mức đỉnh: Chính phủ Mỹ đang phải trả chi phí vay đối với trái phiếu kỳ hạn 10 năm và 20 năm ở mức cao nhất lần lượt kể từ năm 2007 và 2001.
- Lạm phát và tâm lý thị trường: Dù lạm phát đã hạ nhiệt nhẹ từ 3,5% trong tháng 6 xuống 3,4% (vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ – Fed), mối bận tâm lớn nhất của giới đầu tư hiện nay là tổng nợ toàn hệ thống (bao gồm nợ công và nợ tư). Nợ tăng buộc các nhà đầu tư đòi hỏi mức bù đắp rủi ro cao hơn, khiến chi phí vay tiếp tục bị đẩy lên.
Trước tình hình trên, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent đã thông báo tăng ít nhất gấp đôi quy mô các đợt mua lại trái phiếu dài hạn, nâng mức trần từ khoảng 2 tỷ USD lên ít nhất 4 tỷ USD mỗi đợt. Biện pháp này chỉ giúp lợi suất trái phiếu 30 năm giảm khoảng 9 điểm cơ bản trong vòng một ngày rồi nhanh chóng quay lại mốc ban đầu. Đây chỉ là giải pháp tạm thời, không thể giải quyết được khối nợ gia tăng nhanh chóng, thâm hụt cấu trúc lớn và tâm lý bất an của thị trường trước cuộc chiến ở Iran.
Lợi thế bất ngờ từ trái phiếu Trung Quốc
Trái ngược với hầu hết các nền kinh tế G20 phải chật vật ứng phó với lạm phát cao, Trung Quốc lại rơi vào giai đoạn giảm phát kéo dài do nhu cầu nội địa suy yếu. Nguyên nhân xuất phát từ các gói kích thích thời đại dịch tập trung vào doanh nghiệp thay vì hộ gia đình; khi mở cửa, người tiêu dùng Trung Quốc chọn tích trữ tiền mặt thay vì chi tiêu, tạo ra sự dư thừa hàng hóa sản xuất.
Dưới góc nhìn của nhà đầu tư trái phiếu, tình trạng này mở ra cơ hội lớn:
- Lợi suất thực tế ổn định: Do Trung Quốc có mức lạm phát gần bằng 0, lợi suất thực tế của trái phiếu nước này đạt sự ổn định khác thường. Trong bối cảnh giảm phát, một mức lợi suất danh nghĩa thấp có thể đem lại giá trị thực tế cao hơn lợi suất danh nghĩa cao giữa môi trường lạm phát.
- Dòng vốn ngoại quay trở lại: Tỷ trọng đồng USD trong dự trữ ngoại hối toàn cầu hiện ở mức khoảng 57%, giảm so với mức khoảng 70% của năm 2001. Trong quý 4 năm 2025, tỷ trọng dự trữ của đồng USD giảm xuống 56,77% (mức thấp nhất kể từ năm 1995), trong khi tỷ trọng của đồng nhân dân tệ tăng nhẹ lên 1,95%.
- Sự dịch chuyển danh mục: Tháng 5/2026, lượng trái phiếu bằng đồng nhân dân tệ nội địa do nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ đã tăng 90 tỷ nhân dân tệ lên 3,21 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 475 tỷ USD) — đánh dấu đợt tăng đầu tiên kể từ tháng 4/2025. Báo cáo của Reuters ngày 15/6 cũng chỉ ra các nhà quản lý tài sản toàn cầu đã bổ sung trái phiếu chính phủ Trung Quốc vào danh mục đầu tư, một phần do tác động từ cuộc chiến tại Iran.
Cảnh báo kinh tế và bài toán chính trị tại Mỹ
Sự dịch chuyển này được xem là lời cảnh báo đối với tính nhất quán và uy tín kinh tế dài hạn của Mỹ. Dù nợ công cũng đang tăng ở các nước G20 khác — Úc vừa vượt mốc 1.000 tỷ USD nợ sau 2 thập kỷ kể từ khi Thủ tướng John Howard xóa nợ quốc gia vào năm 2006, còn Anh cũng vượt mốc 4.000 tỷ USD trong tháng 8 này — cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn là động lực then chốt khiến lợi suất trái phiếu Mỹ neo ở mức cao.
Hướng tới cuộc bầu cử giữa kỳ, kinh tế tiếp tục là chủ đề hàng đầu của cử tri. Các cam kết của Tổng thống Donald Trump về việc làm và sản xuất đã mang lại những cơ hội cụ thể trong nước. Tuy nhiên, vị thế kinh tế của ông sẽ đòi hỏi một tầm nhìn đáng tin cậy: không chỉ cắt giảm lãng phí trong chính phủ mà còn phải có kế hoạch cụ thể nhằm giảm chi tiêu liên bang nói chung.
Ban tập viên CaliToday
