Khi mạng xã hội ngày càng trở thành nơi người dân tìm kiếm, kiểm chứng và bàn luận về tin tức, lời cảnh báo “không thể để trận địa tư tưởng bị bỏ trống” đang đặt ra một câu hỏi đáng chú ý: Phải chăng cuộc cạnh tranh về thông tin đang ngày càng gay gắt?…
Ngày 21 tháng 8 năm 2026, ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương có bài phát biểu, tại lễ trao giải Cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Đảng bộ Chính phủ Việt Nam lần thứ hai, tại Nhà hát Hồ Gươm, Hà Nội. Thông điệp được ông này nhấn mạnh khá trực diện: “Không thể có chuyện một đảng bộ được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ mà lại để trận địa tư tưởng của mình bỏ trống”.
Theo ông Trịnh Văn Quyết, không gian mạng hiện nay đã trở thành một “không gian chiến lược thực sự”. Ông cho rằng nguy cơ đối với nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ đến từ bên ngoài, đồng thời yêu cầu các tổ chức đảng phải coi nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng là công việc thường xuyên, gắn liền với trách nhiệm của người đứng đầu, thậm chí phải đưa vào nội dung kiểm điểm, đánh giá và xếp loại tổ chức đảng, đảng viên.
Tại cuộc thi năm nay, theo ông Lại Xuân Lâm, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ và Trưởng Ban Tổ chức, 100% đảng ủy trực thuộc đã triển khai cuộc thi, thu hút cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người lao động tham gia. Tổng cộng có 75 tác phẩm được trao giải. Nội dung tập trung vào việc xây dựng Đảng, hệ thống chính trị, phát triển kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh, đối ngoại cùng những vấn đề liên quan tới văn kiện Đại hội XIV.
Nhưng điều đáng chú ý nhứt không nằm ở số lượng bài dự thi, mà nằm ở cách giới lãnh đạo ngành tuyên giáo Việt Nam nhìn nhận cuộc chiến thông tin trong thời đại mạng xã hội.
Bởi ngày nay, người dân không còn chỉ tiếp nhận tin tức từ báo chí chính thống, truyền hình hay những cuộc họp. Facebook, YouTube, TikTok, các nền tảng nhắn tin cùng vô số trang thông tin trên Internet đã trở thành nơi hàng triệu người Việt Nam đọc tin, bình luận, tranh luận và hình thành quan điểm mỗi ngày.
Chính vì vậy, khi ông Trịnh Văn Quyết nói không gian mạng là một “không gian chiến lược”, có thể thấy bộ máy tuyên giáo đang nhìn nhận khá rõ rằng cuộc cạnh tranh về thông tin đã thay đổi căn bản. Nếu trước kia thông tin chính trị chủ yếu đi theo chiều từ trên xuống dưới, thì Internet đã biến người dân thành cả người tiếp nhận lẫn người sản xuất và phổ biến tin tức.
Sự phát triển quá nhanh của mạng xã hội đang khiến hệ thống tuyên truyền truyền thống mất dần vị thế độc quyền trong việc định hình thông tin và nhận thức xã hội. Phải chăng nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam “đang sợ” mạng xã hội lẫn báo chí độc lập ? Có một điều khó phủ nhận: việc liên tục nhấn mạnh yêu cầu “không để trận địa tư tưởng bị bỏ trống” cho thấy giới lãnh đạo Việt Nam coi sự thay đổi của môi trường thông tin là một thử thách ngày càng nghiêm trọng.
Đặc biệt, ông Trịnh Văn Quyết còn nói rằng “trận địa tư tưởng vững chắc nhất” không nằm trên các trang mạng hay trong văn bản, mà nằm trong lòng nhân dân. Câu nói này vô tình đặt ra một câu hỏi còn lớn hơn chuyện tuyên truyền trên Internet: nếu niềm tin của người dân đủ vững, tại sao phải quá lo lắng về những tiếng nói khác biệt?
Một chánh quyền có thể kiểm soát một tờ báo, hạn chế một tài khoản hoặc phản bác một thông tin. Nhưng rất khó kiểm soát hoàn toàn hàng triệu cuộc trò chuyện diễn ra mỗi ngày giữa người dân với nhau. Khi một thông tin bị xóa ở nơi này, nó có thể xuất hiện ở nơi khác. Khi một đoạn video bị chặn, nó có thể được sao chép rồi phổ biến trở lại. Công nghệ đã khiến cuộc chơi thông tin trở nên phức tạp hơn rất nhiều.
Chính một bài viết được đăng hồi đầu tháng 8 trên một trang thông tin tuyên giáo cũng thừa nhận rằng sự chậm trễ trong việc cung cấp thông tin, cách tuyên truyền khô cứng, né tránh những vấn đề nóng hoặc giải thích thiếu sức thuyết phục có thể tạo ra “khoảng trống”. Và trong môi trường số, khoảng trống thông tin có thể nhanh chóng bị những nguồn khác lấp đầy.
Nếu thông tin chính thống được cung cấp nhanh chóng, minh bạch, có sức thuyết phục và sẵn sàng đối thoại với những câu hỏi khó, thì sức ảnh hưởng của những thông tin sai lệch tự nhiên sẽ giảm xuống. Ngược lại, nếu người dân đặt câu hỏi mà không nhận được câu trả lời thỏa đáng, khoảng cách giữa truyền thông chính thống và đời sống thực tế càng lớn, mạng xã hội sẽ trở thành nơi người dân tìm kiếm những cách giải thích khác.
Tóm lại, Đảng cộng sản Việt Nam muốn giữ được lòng dân, khẩu hiệu có lẽ không còn đủ. Muốn tạo được ảnh hưởng trên mạng xã hội, những bài viết mang tính khẩu hiệu cũng khó có thể cạnh tranh lâu dài với những câu hỏi rất đời thường của người dân về đất đai, tham nhũng, giá cả, việc làm, quyền lợi, công bằng xã hội hay trách nhiệm của giới chức.
NGƯỜI QUAN SÁT
