Hơn 1.000 KOL, nghệ sĩ và những người sáng tạo nội dung cùng ký cam kết về “tín nhiệm” trên mạng. Đằng sau mục tiêu chống tin giả là một câu hỏi đáng lo: khi những tiêu chuẩn phát ngôn ngày càng được định hình từ phía cơ quan quản lý, liệu không gian dành cho tiếng nói độc lập và phản biện của người dân có còn đủ rộng?…
Chiều ngày 7 tháng 9 năm 2026, Hội nghị KOL toàn quốc Việt Nam lần thứ II, với chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”, đã diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Thisky Hall Sala, phường An Khánh, TP.Sài Gòn. Hội nghị do Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an Việt Nam) phối hợp với Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổ chức, quy tụ hơn 1.000 nghệ sĩ, KOL, nhà sáng tạo nội dung, chuyên gia cùng đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng kỹ thuật số. Một số nguồn truyền thông cho biết số người tham dự lên tới hơn 1.500, tuy nhiên những nguồn chính thức của hội nghị hiện xác nhận quy mô trên 1.000 đại biểu.
Nhân vật giữ vai trò nổi bật tại hội nghị là Trung tướng, Tiến sĩ Lê Xuân Minh, Cục trưởng A05, Phó Chủ tịch điều hành Hiệp hội An ninh mạng quốc gia và Chủ tịch Liên minh Niềm tin số. Phát biểu tại hội nghị, ông Minh nhấn mạnh rằng những người có ảnh hưởng ngày nay không còn hoạt động riêng lẻ, mà đã trở thành một cộng đồng có khả năng dẫn dắt xu hướng, kết nối các giá trị và tác động trực tiếp tới đời sống xã hội. Theo ông, giá trị của một KOL không chỉ nằm ở con số người theo dõi, mà còn nằm ở mức độ tin tưởng mà họ tạo dựng được trong cộng đồng.
Điểm đáng chú ý nhứt của hội nghị là việc chính thức khởi động Chương trình Tín nhiệm Người có ảnh hưởng. Chương trình gồm ba phần chính: Bộ tiêu chuẩn hoạt động dành cho Người có ảnh hưởng; những khóa huấn luyện về tín nhiệm; và nền tảng đánh giá tín nhiệm người có ảnh hưởng. Bộ tiêu chuẩn này được giới thiệu như một cơ sở tham chiếu để đánh giá việc tuân thủ pháp luật, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của các KOL. Trong khi đó, chương trình huấn luyện gồm bảy chuyên đề liên quan tới luật quảng cáo, bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm chứng tin tức, đạo đức nghề nghiệp, quản trị khủng hoảng, AI và bản quyền.
Các nghệ sĩ, KOL và nhà sáng tạo nội dung tham dự hội nghị cũng được giới thiệu là đã cam kết tuân thủ Bộ tiêu chuẩn Tín nhiệm Người có ảnh hưởng. Nền tảng đánh giá tín nhiệm được kỳ vọng sẽ tạo nên một hệ thống tiêu chuẩn chung về “Ảnh hưởng trách nhiệm”, hướng tới việc hình thành một môi trường nội dung minh bạch và lâu dài trên không gian mạng.
Nhìn ở mặt tích cực, chuyện yêu cầu các KOL kiểm chứng tin tức, chịu trách nhiệm đối với quảng cáo, tôn trọng bản quyền, bảo vệ dữ liệu cá nhân và thận trọng trong việc sử dụng AI là điều rất khó phản đối. Một người có hàng trăm ngàn, thậm chí hàng triệu người theo dõi, rõ ràng không thể coi sức ảnh hưởng của mình chỉ là chuyện riêng tư cá nhân. Một tin tức sai lạc nếu được phát tán bởi một trương mục có lượng người theo dõi rất lớn có thể gây hậu quả rộng lớn hơn nhiều so với một cuộc trò chuyện bình thường giữa vài người.
Nhưng cũng chính từ đây mà một câu hỏi lớn hơn được đặt ra: ai sẽ là người quyết định thế nào là “tín nhiệm”, thế nào là “nội dung có trách nhiệm”, và ranh giới giữa một thông tin sai lạc với một ý kiến phản biện sẽ nằm ở đâu?
Đây là vấn đề đặc biệt đáng lưu ý khi chương trình có sự tham dự trực tiếp của A05, cơ quan thuộc Bộ Công an phụ trách lãnh vực an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng kỹ thuật cao. Việc một cơ quan an ninh tham gia vào quá trình xây dựng những chuẩn mực dành cho những người có sức ảnh hưởng chắc chắn sẽ có tác động đáng kể tới cách các KOL nhìn nhận trách nhiệm của mình trên mạng.
Nếu “tín nhiệm” chỉ được dùng để ngăn ngừa tin giả, quảng cáo sai sự thật, những vụ lừa đảo và các hành vi vi phạm pháp luật, thì đây có thể là một công cụ hữu ích cho xã hội. Nhưng nếu trong thực tế, những tiêu chuẩn ấy được mở rộng thành một thứ thước đo nhằm phân biệt tiếng nói nào là “đúng”, tiếng nói nào là “không đúng”, thì câu chuyện sẽ trở nên nhạy cảm hơn rất nhiều. Một xã hội lành mạnh không phải chỉ cần những người chuyên nói điều tích cực. Xã hội còn cần những người biết đặt câu hỏi, nhìn ra những điều bất cập và mạnh dạn lên tiếng phản biện chính sách.
Đáng nói hơn nữa, KOL ngày nay không còn đơn thuần là nghệ sĩ hay người nổi tiếng. Họ đã trở thành một lực lượng truyền thông ngoài hệ thống, có khả năng tác động tới hàng triệu người chỉ qua một đoạn phim ngắn, một bài viết hay một lần phát sóng trực tiếp. Chính vì vậy, việc hình thành một mạng lưới KOL có tổ chức, có tiêu chuẩn và có cơ chế đánh giá sẽ tạo ảnh hưởng rất lớn đối với sinh hoạt thông tin trên không gian mạng.
Nếu nhà nước Việt Nam thật sự muốn xây dựng “niềm tin số”, phương cách bền vững nhứt có lẽ không phải là làm cho tất cả KOL cùng nói một thứ tiếng, mà là tạo ra một môi trường trong đó nhiều tiếng nói khác nhau có thể cùng tồn tại, miễn là những tiếng nói ấy dựa trên sự thật, bằng chứng và không vi phạm pháp luật. Niềm tin không thể được tạo dựng bằng cách buộc người dân chỉ nghe một chiều. Niềm tin phải được xây dựng bằng khả năng chấp nhận những câu hỏi khó và cả những lời phê bình khó nghe.
NGƯỜI QUAN SÁT
