Những đợt tấn công bằng hỏa tiễn và phi cơ không người lái của lực lượng Houthi nhắm vào Ả-rập Xê-út đang đẩy tình hình Trung Đông vào một vòng xoáy căng thẳng mới. Trong lúc Riyadh chuẩn bị trả đũa, Tổng thống Donald Trump cân nhắc khả năng can thiệp quân sự, khiến dư luận lo ngại cuộc xung đột có thể lan rộng, đe dọa các tuyến hàng hải và vận chuyển dầu hỏa có tầm quan trọng chiến lược…
Ngày 10 tháng 10 năm 2026, một hỏa tiễn đánh trúng khu vực nhà ga số 3 và số 4 tại phi trường quốc tế King Khalid ở Riyadh, gây hỏa hoạn, làm gián đoạn hoạt động hàng không và khiến nhiều hành khách hoảng hốt. Theo hãng thông tấn Associated Press (AP), nhà chức trách Ả-rập Xê-út ban đầu cho biết có 12 người thiệt mạng và hơn 300 người bị thương. Sang ngày 11 tháng 10, một vụ tấn công khác nhắm vào phi trường khiến thêm một người thiệt mạng và 11 người bị thương. Hãng thông tấn Reuters cho biết lực lượng Houthi đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công ngày 10 tháng 10.
Phía Ấn Độ cũng loan báo một công dân nước này đã qua đời vì thương tích trong vụ tập kích, nâng tổng số người tử vong được báo cáo liên quan đến vụ tấn công đầu tiên lên 13 người. Đây là một trong những vụ tập kích gây thiệt hại nhân mạng nghiêm trọng nhất trên lãnh thổ Ả-rập Xê-út trong hơn mười năm qua. Phi trường phải tạm ngưng hoạt động, nhiều chuyến bay bị hủy bỏ hoặc chuyển hướng, trong khi nhà chức trách tăng cường các biện pháp kiểm soát an ninh.
Lực lượng Houthi, một tổ chức võ trang xuất phát từ miền bắc Yemen và được Iran hậu thuẫn, tuyên bố đã mở nhiều cuộc hành quân nhắm vào các mục tiêu thuộc Ả-rập Xê-út. Phát ngôn viên quân sự Yahya Saree cho biết lực lượng này còn nhắm đến phi trường quốc tế King Fahd tại Dammam, miền đông Ả-rập Xê-út, cùng một số cơ sở của tập đoàn dầu hỏa Saudi Aramco. Nhà chức trách Ả-rập Xê-út xác nhận phi trường Dammam cũng bị tấn công và đang thẩm định mức độ thiệt hại.
Tuy nhiên, những lời tuyên bố về thiệt hại tại các cơ sở dầu hỏa vẫn chưa được kiểm chứng độc lập đầy đủ. Trước đó, lực lượng phòng không Ả-rập Xê-út cho biết đã đánh chặn một hỏa tiễn hành trình gần Riyadh, một phi cơ không người lái tại tỉnh miền đông và một hỏa tiễn đạn đạo đang hướng về Khamis Mushait. Những diễn biến này cho thấy hiểm họa không chỉ giới hạn ở một phi trường mà còn có thể lan sang các đầu mối giao thông và năng lượng trọng yếu.
Riyadh tuyên bố sẽ trả đũa mạnh mẽ. Liên quân do Ả-rập Xê-út cầm đầu cáo buộc Houthi thực hiện một hành động chiến tranh nghiêm trọng, đồng thời tiếp tục yểm trợ lực lượng chính phủ Yemen được quốc tế công nhận trong chiến dịch tái chiếm những vùng đất do phe nổi dậy kiểm soát. Theo bản tin AP ngày 12 tháng 10, truyền thông của Houthi loan tin các cuộc oanh kích đã đánh trúng những khu vực Hamdan và Thourah tại thủ đô Sanaa của Yemen vào khoảng nửa đêm. Houthi quy trách nhiệm cho Ả-rập Xê-út, nhưng phía Riyadh chưa tức khắc xác nhận tin này.
Một yếu tố khiến tình hình thêm phần phức tạp là khả năng Hoa Kỳ trực tiếp tham gia chiến dịch quân sự. Ngày 10 tháng 10, Tổng thống Donald Trump gọi vụ tấn công phi trường Riyadh là điều không thể chấp nhận được, đồng thời cho biết Washington đang cứu xét khả năng tham gia những cuộc tấn công của Ả-rập Xê-út nhắm vào Houthi. Ông Trump chưa công bố quyết định sau cùng, nhưng cho biết dự định hội đàm với Thái tử Mohammed bin Salman, nhân vật giữ vai trò trọng yếu trong chính sách an ninh và ngoại giao của vương quốc. Theo Al Jazeera ngày 11 tháng 10, Hoa Kỳ đã hỗ trợ chia sẻ tin tình báo, xác định mục tiêu và hoạch định chiến dịch mới cho các lực lượng được Riyadh hậu thuẫn, mặc dù chưa có xác nhận rằng quân đội Hoa Kỳ trực tiếp thực hiện những cuộc oanh kích này.
Nếu Washington quyết định đưa quân vào cuộc chiến, xung đột tại Yemen có thể trở thành một mặt trận lớn hơn trong cuộc đối đầu giữa các thế lực trong vùng, đặc biệt là Iran. Houthi là lực lượng thân Iran, nhưng mức độ Tehran trực tiếp chỉ huy từng cuộc tấn công cụ thể vẫn phải được đánh giá dựa trên bằng chứng. Iran nhiều lần bác bỏ cách giải thích cho rằng những lực lượng đồng minh của họ trong khu vực chỉ hành động theo lệnh từ Tehran. Trong diễn biến ngoại giao ngày 11 tháng 10, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi cho biết ông đã trao đổi với người đồng cấp Ả-rập Xê-út và Tehran sẵn sàng góp phần thúc đẩy đối thoại giữa Riyadh với Yemen. Động thái này cho thấy đường dây ngoại giao vẫn còn hiện hữu, ngay cả khi tình hình quân sự ngày càng căng thẳng.
Trên chiến trường Yemen, lực lượng chính phủ được Riyadh hậu thuẫn đã mở cuộc phản công mang tên Dawn of Yemen từ ngày 4 tháng 10, nhằm tái chiếm các khu vực ven Hồng Hải, trong đó có thành phố cảng Mocha và đảo Mayyun gần eo biển Bab el-Mandeb. Ngày 5 tháng 10, Reuters dẫn lời các nguồn tin quân sự cho biết lực lượng chính phủ đã tiến vào những khu vực chiến lược gần eo biển này. Chính quyền Yemen tuyên bố đã tái chiếm Mocha và khu vực Dhubab, nhưng Houthi bác bỏ một số lời tuyên bố về kết quả chiến trường. Phát ngôn viên quân đội Yemen, Đại tá Majed Abdullah al-Nazili, nói lực lượng chính phủ đã thực hiện gần 2.000 cuộc hành quân tấn công, tiêu diệt khoảng 1.150 chiến binh Houthi, đồng thời phá hủy nhiều kho đạn dược và ít nhất 180 phương tiện dùng cho chiến đấu, vận chuyển và tiếp tế.
Điều đáng ngại hơn cả là vị trí chiến lược của Yemen. Eo biển Bab el-Mandeb nối Hồng Hải với vịnh Aden, là thủy lộ trọng yếu đối với hoạt động vận chuyển hàng hóa giữa Á Châu, Trung Đông và Âu Châu. Nếu Houthi mở rộng các cuộc tấn công sang tàu buôn hoặc tiếp tục đe dọa những hải cảng và phi trường trong vùng Vịnh, phí bảo hiểm hàng hải, cước vận chuyển và thị trường năng lượng có thể chịu thêm sức ép. Ngày 12 tháng 10, AP còn đưa tin một phi cơ không người lái đã đánh trúng tàu chở dầu MT Petro Dolphin gần eo biển Hormuz, khiến hai thủy thủ Ấn Độ mất tích. Một chiếc tàu khác mang cờ Quần đảo Marshall cũng bị một vật thể chưa xác định đánh trúng rồi bốc cháy.
Ngoài ra, các quốc gia trong vùng đang tìm cách phối hợp phòng thủ. Theo Al Jazeera, Ả-rập Xê-út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan đã đồng ý kích hoạt những biện pháp răn đe theo thỏa ước phòng thủ chung được ký tại Mecca hồi tháng 9 năm 2026. Tuy nhiên, phạm vi điều động lực lượng cũng như khả năng các nước này trực tiếp tham chiến vẫn cần được xác nhận qua những quyết định cụ thể. Trong khi đó, giới lãnh đạo Ả-rập Xê-út phải cân nhắc giữa nhu cầu trả đũa bằng quân sự và nguy cơ sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài. Một cuộc chiến như vậy có thể gây trở ngại cho kế hoạch thu hút đầu tư ngoại quốc, phát triển du lịch và đa dạng hóa nền kinh tế của vương quốc.
NGƯỜI QUAN SÁT/ tổng hợp
