CaliToday News – Các công ty tiện ích điện lực lớn nhất California rơi vào khủng hoảng trong ngày thứ Hai (31/8/2026) khi giá cổ phiếu đồng loạt giảm mạnh. Nguyên nhân xuất phát từ việc các nhà lập pháp thuộc Đảng Dân chủ bác bỏ đề xuất của Thống đốc Gavin Newsom về việc cải tổ toàn diện cơ chế chịu trách nhiệm pháp lý đối với cháy rừng.
Thị trường bốc hơi 20 tỷ USD
Cổ phiếu của PG&E Corp. giảm gần 20%, trong khi Edison International (công ty mẹ của Southern California Edison – SoCal Edison) sụt giảm 23% xuống còn 54,22 USD/cổ phiếu. Theo 24/7 Wall St, đây là phiên giảm điểm tồi tệ nhất trong hơn 25 năm qua của Edison International.
Hai tập đoàn này hiện phục vụ khoảng 30 triệu người dân California và đã bị quét sạch khoảng 20 tỷ USD vốn hóa thị trường chỉ trong một ngày.
Tranh cãi về quyền truy đòi bảo hiểm
Trước sự phản đối quyết liệt từ các công ty bảo hiểm, quỹ phòng hộ và luật sư tranh tụng, các nhà lập pháp đã chọn một thỏa hiệp hẹp hơn thay vì thông qua dự thảo của Thống đốc Newsom.
Tâm điểm bất đồng xoay quanh “quyền thế quyền” (subrogation) — cơ chế cho phép các công ty bảo hiểm kiện các hãng điện lực để thu hồi chi phí sau khi đã bồi thường cho nạn nhân. Ban đầu, ông Newsom muốn bãi bỏ hoàn toàn quy định này, sau đó đề xuất lộ trình loại bỏ dần, và cuối cùng đưa ra mức trần giới hạn chi phí thu hồi của bảo hiểm ở mức 50%. Tuy nhiên, toàn bộ các phương án này đều bị cơ quan lập pháp bác bỏ.
Các điều khoản chính của dự luật thỏa hiệp
Dự luật được thông qua tập trung vào các biện pháp hỗ trợ nạn nhân và kiểm soát lãnh đạo doanh nghiệp:
- Cấm thưởng lãnh đạo: Giám đốc điều hành (CEO) của các công ty điện lực sẽ không được nhận tiền thưởng trong năm xảy ra cháy rừng và năm tiếp theo nếu sự cố do thiết bị công ty gây ra phá hủy từ 500 công trình trở lên.
- Quyền lợi nạn nhân và tài chính: Giới hạn phí luật sư trong các vụ kiện cháy rừng, hạn chế các quỹ phòng hộ và quỹ đầu tư tư nhân đầu tư vào các yêu cầu bồi thường, đồng thời thiết lập chương trình chi trả nhanh cho các nạn nhân.
- Cơ chế quỹ: Cho phép Cơ quan Quản lý Động đất California vay tiền và phát hành trái phiếu để hỗ trợ quỹ trách nhiệm pháp lý cháy rừng của bang nếu quỹ này cạn kiệt.
California hiện có hai quỹ trách nhiệm cháy rừng do cổ đông và khách hàng sử dụng điện đóng góp: quỹ đầu tiên (lập sau vụ cháy Camp Fire năm 2019) có quy mô khoảng 22 tỷ USD; quỹ thứ hai (lập năm 2025) có quy mô 18 tỷ USD dành cho các vụ cháy sau tháng 9/2025. Chính quyền Newsom dự báo các yêu cầu bồi thường từ vụ cháy Eaton Fire năm 2025 sẽ làm cạn kiệt quỹ thứ nhất.
Ảnh của Getty Images
Phản ứng từ các bên liên quan
Bà Joy Chen, Giám đốc điều hành Mạng lưới Nạn nhân Cháy rừng Eaton Fire, chỉ trích chính quyền Newsom đã cố gắng nâng đỡ giá cổ phiếu và lợi nhuận của doanh nghiệp trong khi các nạn nhân lâm vào cảnh vô gia cư và cạn kiệt tài chính.
Ông Jamie Court, Chủ tịch Consumer Watchdog, ca ngợi quyết định của các nhà lập pháp vì đã lắng nghe người dân, đồng thời nhấn mạnh rằng việc miễn trừ trách nhiệm sẽ tạo động cơ tiêu cực khiến doanh nghiệp lơ là bảo trì thiết bị cũ.
Về phía doanh nghiệp, cả PG&E và SoCal Edison đều cho rằng dự luật chưa giải quyết thỏa đáng rủi ro tài chính dài hạn cũng như chưa tạo ra giải pháp bền vững nhằm thu hút đầu tư để nâng cấp lưới điện an toàn hơn trước biến đổi khí hậu. Thống đốc Newsom khẳng định cuộc chiến cải tổ vẫn chưa kết thúc và kêu gọi các bên tiếp tục nỗ lực trong năm tới.
Ban tập viên CaliToday
